Στη Λιβυκή έρημο, κοντά στην πόλη Γκατ, υπάρχει μια κοιλάδα όπου οι βράχοι φαίνεται να έχουν ζωή. Οι trovants — αρχαίοι πέτρινοι σχηματισμοί που απαντώνται σε λίγα μέρη στον κόσμο — μεγαλώνουν με την υγρασία, αναπτύσσουν επεκτάσεις και, κατά μία έννοια, «αναπαράγονται». Η επιστήμη έχει μια εξήγηση, αλλά το θέαμα παραμένει εξωπραγματικό.
Υπάρχουν μέρη στη Γη που μοιάζουν να ανήκουν σε άλλο πλανήτη. Η κοιλάδα Kawakeb, γνωστή και ως «Κοιλάδα των Πλανητών», είναι ένα από αυτά. Βρίσκεται βαθιά στη Λιβυκή έρημο, κοντά στην αρχαία πόλη Γκατ, και το τοπίο της θυμίζει σκηνικό επιστημονικής φαντασίας: τεράστιοι, στρογγυλεμένοι βράχοι απλώνονται στην άμμο σαν να τους άφησε εκεί κάποιος γίγαντας, ή σαν να αναδύθηκαν από το έδαφος μόνοι τους. Κατά κάποιον τρόπο, αυτό ακριβώς συνέβη.
Οι σχηματισμοί αυτοί ανήκουν στην κατηγορία που οι γεωλόγοι αποκαλούν trovants — ένας όρος που προέρχεται από τη Ρουμανία, όπου παρόμοιοι βράχοι έχουν μελετηθεί εκτενώς. Πρόκειται για ψαμμιτικούς πυρήνες με ανθρακικό ασβέστιο στο εσωτερικό τους, και η συμπεριφορά τους είναι, με κάθε επιστημονική ακρίβεια, ασυνήθιστη. Όταν έρχονται σε επαφή με νερό — βροχή, υγρασία, πλημμύρα — απορροφούν τα ανθρακικά άλατα και διαστέλλονται. Με τον καιρό, αναπτύσσουν εξογκώματα στην επιφάνειά τους που μοιάζουν με νέους βράχους. Αν αυτά τα εξογκώματα αποκοπούν, συνεχίζουν να αναπτύσσονται ανεξάρτητα. Αυτό είναι που οι επιστήμονες αποκαλούν, με κάποια ποιητική άδεια, «αναπαραγωγή».
Η διαδικασία είναι αργή — μιλάμε για εκατοντάδες ή χιλιάδες χρόνια για να γίνει ορατή αλλαγή — αλλά τα αποτελέσματά της είναι εντυπωσιακά. Μερικοί trovants στην Kawakeb έχουν φτάσει σε διαστάσεις αρκετών μέτρων, ενώ γύρω τους σκορπίζονται μικρότεροι «απόγονοί» τους. Η κοιλάδα μοιάζει με ένα παγωμένο στιγμιότυπο μιας διαδικασίας που συνεχίζεται αθόρυβα εδώ και εκατομμύρια χρόνια.
Αυτό που κάνει την Kawakeb ιδιαίτερη σε σχέση με άλλες τοποθεσίες trovants — όπως το Costești-Vâlcea στη Ρουμανία, που έχει χαρακτηριστεί μνημείο φυσικής κληρονομιάς — είναι η κλίμακα και η απομόνωσή της. Το ερημικό τοπίο ενισχύει την αίσθηση ότι βρίσκεσαι εκτός χρόνου. Οι βράχοι δεν έχουν απλώς σχήμα πλανητών — έχουν και κάτι από την αδιαφορία τους για την ανθρώπινη παρουσία.
Για τους γεωλόγους, η περιοχή είναι ένα ανοιχτό εργαστήριο που δείχνει πώς η χημεία, ο χρόνος και το κλίμα μπορούν να παράγουν φαινόμενα που μοιάζουν να παραβιάζουν τους κανόνες της άψυχης ύλης. Για τους υπόλοιπους, είναι μια υπενθύμιση ότι ο πλανήτης μας κρύβει ακόμα εικόνες που δεν έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε — και ερωτήματα που δεν έχουμε τελειώσει να κάνουμε.
