Οι αστρονόμοι είδαν έναν γιγάντιο πλανήτη να εξαφανίζεται, πιθανότατα λόγω συνοδού

Έναν εξωπλανήτη να «εξαφανίζεται» παρακολούθησαν για πρώτη φορά αστρονόμοι, και τώρα πιστεύουν ότι ξέρουν γιατί συνέβη αυτό. Το εύρημα αφορά τον TOI-2535b και παρουσιάζεται σε νέα μελέτη στο The Astrophysical Journal Letters.
Η ανακάλυψη πλανητών γύρω από μακρινά άστρα είναι δύσκολη και έχει και μια δόση τύχης. Χρειάζεται να κοιτά κανείς το σωστό άστρο, από τη σωστή γωνία και τη σωστή στιγμή, για να συλλάβει ένα φευγαλέο πέρασμα ενός εξωπλανήτη.
Στην περίπτωση του TOI-2535b, οι αστρονόμοι είδαν κάτι που δεν είχαν ξαναδεί: ο πλανήτης χάθηκε από το οπτικό τους πεδίο. Η πρώτη σκέψη ήταν αν πρόκειται για παρατηρησιακό λάθος ή για μια σπάνια διαταραχή στις μετρήσεις. Η εξήγηση, όμως, φαίνεται να είναι διαφορετική.
Ο TOI-2535b έχει έναν κρυφό συνοδό και οι δύο πλανήτες αλληλεπιδρούν βαρυτικά, επηρεάζοντας τις τροχιές τους γύρω από το άστρο TOI-2535. Το άστρο αυτό είναι ένας Κ νάνος, ηλικίας 9,7 δισεκατομμυρίων ετών, λίγο μικρότερος από τον Ήλιο και σε απόσταση περίπου 1.100 ετών φωτός.
Ο συγκεκριμένος πλανήτης είναι ένας «hot Jupiter» και, αν και μπορεί να έχει περίπου τη μάζα του Δία, κινείται τόσο κοντά στο άστρο του ώστε ολοκληρώνει μία περιφορά σε λίγο περισσότερο από οκτώ ημέρες. Αυτό είναι δέκα φορές πιο γρήγορο από τον Ερμή, τον πιο εσωτερικό πλανήτη του Ηλιακού Συστήματος.
Με βάση την κίνησή του, ο TOI-2535b φαίνεται να έχει τουλάχιστον έναν ακόμη, μέχρι στιγμής αόρατο αδελφό πλανήτη, πιθανότατα περίπου στο μέγεθος του Κρόνου. Η βαρυτική τους αλληλεπίδραση έχει οδηγήσει και τους δύο σε περίεργες, κεκλιμένες και ταλαντευόμενες τροχιές.
Κάθε κύκλος αυτής της «ταλάντωσης» μπορεί να διαρκεί 30 έως 50 χρόνια και αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι δύο πλανήτες περνούν μπροστά από το άστρο τους όπως τους βλέπουμε από τη Γη.
«Στο δικό μας ηλιακό σύστημα, όλοι οι πλανήτες περιφέρονται ουσιαστικά στο ίδιο επίπεδο, με αμοιβαίες κλίσεις μόλις περίπου μίας μοίρας, με εξαίρεση τον Ερμή», είπε στο ScienceAlert μέσω email ο αστροφυσικός Samuel Yee, υπότροφος 51 Pegasi b στο UCLA.
«Ένα ‘επίπεδο’ σύστημα είναι αυτό που περιμένουμε, αφού οι πλανήτες σχηματίζονται από έναν παρόμοια επίπεδο πρωτοπλανητικό δίσκο. Οι δύο πλανήτες γύρω από τον TOI-2535 έχουν αμοιβαίες κλίσεις τουλάχιστον 5 μοιρών, μεγαλύτερες από τα περισσότερα άλλα πλανητικά συστήματα με πολλούς πλανήτες».
Η εξαφάνιση του πλανήτη εξηγείται έτσι από τη θέση της Γης στο Διάστημα και από τον τρόπο με τον οποίο παρατηρούνται οι εξωπλανήτες. Οι αστρονόμοι βρήκαν πρώτα στοιχεία για τον TOI-2535b το 2019, με το διαστημικό τηλεσκόπιο TESS της NASA, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της διέλευσης.
Η μέθοδος αυτή βασίζεται σε μια απλή αρχή: όταν ένας εξωπλανήτης περνά μπροστά από το άστρο του, μπλοκάρει ένα μικρό μέρος του φωτός του και προκαλεί μια χαρακτηριστική πτώση στη φωτεινότητα. Έτσι εντοπίζονται περίπου 4.800 από τους σχεδόν 6.500 επιβεβαιωμένους εξωπλανήτες.
Στα επόμενα επτά χρόνια παρατηρήσεων, με πολλά διαστημικά και επίγεια τηλεσκόπια, οι αστρονόμοι είδαν τον TOI-2535b να μετακινείται σταδιακά από τη μέση του άστρου προς όλο και ψηλότερα στην επιφάνειά του, μέχρι που πέρασε μόνο ξυστά από τον αστρικό δίσκο και στη συνέχεια εξαφανίστηκε από το οπτικό τους πεδίο έως τον Μάρτιο του 2026.
Σε μικρότερη κλίμακα, αυτή η αλληλεπίδραση θυμίζει τις εκλείψεις. «Αν η τροχιά της Σελήνης γύρω από τη Γη ήταν απολύτως ευθυγραμμισμένη με την τροχιά της Γης γύρω από τον Ήλιο, θα βλέπαμε έκλειψη κάθε μήνα», εξηγεί ο Erik Petigura, αστροφυσικός στο UCLA και δεύτερος συγγραφέας της μελέτης.
Όπως δείχνει και το βίντεο, ο TOI-2535b θα συνεχίσει να εμφανίζεται και να εξαφανίζεται από το πεδίο παρατήρησής μας τις επόμενες δεκαετίες, ενώ και ο κρυφός συνοδός του ενδέχεται σύντομα να γίνει ορατός. Αυτό θα επιτρέψει πιο ακριβείς περιορισμούς στα χαρακτηριστικά και των δύο σωμάτων.
Οι ερευνητές μοντελοποίησαν επίσης ένα διάστημα 1 εκατομμυρίου ετών για το συγκεκριμένο πλανητικό σύστημα, που αντιστοιχεί σε 50 εκατομμύρια περιφορές του TOI-2535b, και βρήκαν ότι ο πλανητικός συντονισμός μπορεί να τα κρατά σταθερά και να τα προστατεύει από το να καταστρέψουν ή να εκτοξεύσουν το ένα το άλλο στο Διάστημα.
Η μελέτη δίνει και μια πιθανή εξήγηση για τους hot Jupiters, με μια όμως σημαντική διαφοροποίηση. Για το σύστημα TOI-2535, που περιλαμβάνει δύο γιγάντιους πλανήτες μικρής περιόδου σε στενή αλληλεπίδραση, αυτή πιθανότατα δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο σχηματίστηκε, όπως εξηγεί ο Yee. Πιθανότερο είναι να μετακινήθηκαν προς τα μέσα μέσω του πρωτοπλανητικού δίσκου. Παραμένει, όμως, ανοιχτό το ερώτημα πώς διεγέρθηκαν οι κλίσεις τους.
Πηγή: sciencealert.com.
Το κείμενο δημιουργήθηκε από GPT 5.0. Δείτε τα AI Editorial Guidelines.






