Η υπερθέρμανση του πλανήτη ήδη απειλεί να αποσταθεροποιήσει το Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC), και νέα έρευνα δείχνει ότι οι περιφερειακές πολιτικές για καθαρότερο αέρα μπορεί να μειώσουν ακόμη περισσότερο την ισχύ του.
Η αιθαλομίχλη περιέχει σωματίδια που αντανακλούν τις ακτίνες του ήλιου και ψύχουν την επιφάνεια της Γης.
Ο καθαρισμός της ατμόσφαιρας στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω αποδυνάμωση του Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC), ενός ωκεάνιου ρεύματος που είναι κρίσιμο για το κλίμα της Ευρώπης.
Η αιθαλομίχλη και η αιθάλη που ρυπαίνουν τον αέρα σε όλο τον κόσμο προκαλούν περίπου 7 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο και συνδέονται με ασθένειες που επηρεάζουν πολλούς ακόμη ανθρώπους. Ωστόσο, τα αερολύματα — μικρά σωματίδια ουσιών όπως το διοξείδιο του θείου, που αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της ρύπανσης στο επίπεδο του εδάφους — τείνουν να αντανακλούν το ηλιακό φως και να φωτίζουν τα σύννεφα, απομακρύνοντας έτσι μέρος της θερμότητας του ήλιου.
Τα δραστικά μέτρα κατά της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην Κίνα οδήγησαν σε άνοδο της παγκόσμιας υπερθέρμανσης.
Τα τελευταία χρόνια, έρευνες έχουν δείξει ότι η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης από πηγές όπως η ναυτιλία έκανε τις παγκόσμιες θερμοκρασίες να αυξηθούν ακόμη πιο γρήγορα. «Καθώς μειώνουμε τα αερολύματα, θα αποκαλύπτεται η θέρμανση», λέει ο Michael Diamond από το Florida State University.
Μέχρι σήμερα, η κατανόηση των επιστημόνων για το πώς τα αερολύματα επηρεάζουν το κλίμα περιοριζόταν σε προσομοιώσεις του ίδιου τύπου με εκείνες που χρησιμοποιούνται για τη μελέτη του φαινομένου του θερμοκηπίου. Αυτά τα παγκόσμια μοντέλα έχουν δείξει ότι «αν υπάρχει αύξηση των αερολυμάτων, η επιφάνεια στον βόρειο Ατλαντικό ψύχεται, κάτι που ενισχύει το AMOC», λέει ο Robert Allen από το University of California, Riverside, «αλλά αν μειώσεις τις παγκόσμιες εκπομπές αερολυμάτων, η επιφάνεια θερμαίνεται και το AMOC αποδυναμώνεται».
Όμως, αυτές οι παγκόσμιες προσομοιώσεις δεν μπορούν να αποτυπώσουν τον περιφερειακό χαρακτήρα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Σε αντίθεση με τα αέρια του θερμοκηπίου, που παραμένουν στην ατμόσφαιρα για δεκαετίες ή αιώνες και τελικά αναμειγνύονται ομοιόμορφα σε αυτήν, τα περισσότερα αερολύματα διαρκούν λιγότερο από μία εβδομάδα. Έτσι, η επίδραση της ρύπανσης στον καιρό και στο κλίμα γίνεται αισθητή κοντά στην πηγή της, και το ίδιο ισχύει και για τις ακούσιες συνέπειες της εξάλειψής της.
Για να αποκτήσουν καλύτερη εικόνα για τις επιπτώσεις των πολιτικών καθαρού αέρα, ο Allen και οι συνεργάτες του χρησιμοποίησαν οκτώ διαφορετικά κλιματικά μοντέλα, ώστε να κατανοήσουν πώς οι περιφερειακές αλλαγές στις εκπομπές αερολυμάτων επηρεάζουν το κλίμα τοπικά και σε μεγαλύτερη απόσταση. Τα μοντέλα υπολόγισαν την ισχύ του AMOC με βάση ένα σενάριο υψηλών εκπομπών που έχει ορίσει η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή και στη συνέχεια εξέτασαν πώς αλλάζει η ισχύς του όταν το μοντέλο τρέχει με τις ίδιες συνθήκες αερίων του θερμοκηπίου, αλλά με αυστηρότερους ελέγχους στην ποιότητα του αέρα.
Όταν συνυπολογίστηκαν αυτές οι συνθήκες καθαρού αέρα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ως τα μέσα του αιώνα — αν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου συνεχίσουν να αυξάνονται, αλλά οι ρύποι από αερολύματα μειωθούν — η έκταση της αποδυνάμωσης του AMOC θα είναι κατά ένα τρίτο μεγαλύτερη απ’ ό,τι αν οι πόλεις παρέμεναν καλυμμένες από αιθαλομίχλη.
Αν και ο Allen και οι συνεργάτες του δεν εξέτασαν τις συνέπειες που θα είχε αυτή η αποδυνάμωση στα περιφερειακά μοτίβα του καιρού, προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι μια κατάρρευση του AMOC θα μπορούσε να επιδεινώσει την ξηρασία σε όλη την Ευρώπη, να επιτείνει την άνοδο της στάθμης της θάλασσας στα βορειοανατολικά της Βόρειας Αμερικής, να διαταράξει τους μουσώνες σε όλο τον κόσμο και να προκαλέσει απότομη πτώση των θερμοκρασιών στη βόρεια Ευρώπη.
Καθώς εξετάζονταν οι εκπομπές αερολυμάτων ανά περιοχή, η ομάδα του Allen διαπίστωσε ότι η επίδραση στο AMOC ήταν, όπως αναμενόταν, η μεγαλύτερη όταν τα αερολύματα περιορίζονταν στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. Ο Allen, ωστόσο, έμεινε έκπληκτος όταν διαπίστωσε ότι εκστρατείες καθαρισμού της ρύπανσης ακόμη και στην Ανατολική Ασία — όπου τα επιθετικά μέτρα για καθαρό αέρα έχουν ήδη επηρεάσει τις θερμοκρασίες του πλανήτη — μπορούν επίσης να αποδυναμώσουν το AMOC, επειδή, όσο βραχύβια κι αν είναι τα αερολύματα, εξακολουθούν να μεταφέρονται σε μεγάλες αποστάσεις και να καλύπτουν τη θέρμανση όπου κι αν φτάνουν.
«Αν θέλουμε να καθαρίσουμε τον αέρα και να βελτιώσουμε την ποιότητά του, υπάρχει ένα κλιματικό κόστος που συνδέεται με αυτό», λέει ο Allen. «Άρα, αν θέλουμε να καθαρίσουμε τον αέρα αλλά να ελαχιστοποιήσουμε αυτό το κλιματικό κόστος, πρέπει ταυτόχρονα να μειώσουμε και άλλους παράγοντες θέρμανσης, όπως το CO2 και το μεθάνιο».
Ο Diamond συμμερίζεται αυτή την άποψη. «Είναι πολύ σημαντικό, όταν σκεφτόμαστε αυτές τις πολιτικές για καθαρό αέρα, να σκεφτόμαστε ταυτόχρονα και τις πολιτικές απανθρακοποίησης», λέει.
Environmental Research: Climate DOI: 10.1088/2752-5295/ae63ef
