Νέα μελέτη: Ο Jeronimus Cornelisz ως πρώτος αναγνωρίσιμος «εταιρικός ψυχοπαθής»

Ο Jeronimus Cornelisz μπορεί να ήταν ο πρώτος αναγνωρίσιμος «εταιρικός ψυχοπαθής» της ιστορίας, σύμφωνα με νέα μελέτη του Clive Roland Boddy από το Anglia Ruskin University στη Βρετανία.

Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Asian Journal of Business Ethics, υποστηρίζει ότι οι ρίζες της εταιρικής ψυχοπάθειας μπορούν να εντοπιστούν έως και 400 χρόνια πίσω, στις απαρχές του σύγχρονου εταιρικού καπιταλισμού.

Ο Cornelisz ήταν έμπορος που συμμετείχε στην ανταρσία του πλοίου Batavia, το οποίο ναυάγησε στις 4 Ιουνίου 1629 σε κοραλλιογενή ύφαλο στα νησιά Houtman Abrolhos, κοντά στη Δυτική Αυστραλία. Το Batavia ανήκε στην Ολλανδική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών, που συχνά θεωρείται η πρώτη πολυεθνική εταιρεία στον κόσμο.

Στο πλοίο βρίσκονταν έως και 250 επιζώντες, οι οποίοι μεταφέρθηκαν σε κοντινό νησί που έμεινε γνωστό ως Batavia’s Graveyard και σήμερα ονομάζεται Beacon Island.

Αφού ο εμπορικός διοικητής και ο καπετάνιος του Batavia έφυγαν για την Ινδονησία ζητώντας βοήθεια, παίρνοντας μαζί τους δεκάδες ανώτερους αξιωματικούς, ο Cornelisz ανέλαβε την ηγεσία των επιζώντων που έμειναν πίσω. Σύμφωνα με τον Boddy, είχε ήδη σχεδιάσει πριν από το ναυάγιο μια ανταρτική κλοπή θησαυρού από το πλοίο.

Ο ερευνητής υποστηρίζει ότι όσα ακολούθησαν φέρουν όλα τα χαρακτηριστικά ψυχοπαθούς ηγεσίας. Μεταξύ αυτών, αναφέρει την εντολή να σταλούν ομάδες ανθρώπων σε άλλα νησιά δήθεν για να βρουν νερό, αλλά ενδεχομένως και για να μειωθεί ο αριθμός των επιζώντων που διεκδικούσαν περιορισμένους πόρους.

Ο Cornelisz αντικατέστησε επίσης τα νόμιμα μέλη του συμβουλίου με δικούς του ανθρώπους και τους έκανε να ορκιστούν πίστη. «Στη συνέχεια, η ομάδα του Cornelisz αποκάλυψε σταδιακά ότι ήταν στασιαστές και αδίστακτοι δολοφόνοι, και συγκέντρωσε τον θησαυρό, το νερό και τα υπόλοιπα εφόδια από το ναυαγισμένο σκάφος, μέσα στη σκηνή του Cornelisz, με στόχο να τα κρατήσει για τον εαυτό της και να γίνει πειρατές», γράφει ο Boddy.

Αργότερα, ο αυτοαποκαλούμενος «Captain General» Jeronimus Cornelisz θεωρείται ότι οργάνωσε τη συστηματική δολοφονία περίπου 100 από τους υπόλοιπους επιζώντες, σε μια ψυχρή προσπάθεια να μειώσει τον αριθμό των ανθρώπων που χρειάζονταν τροφή και νερό και να ενισχύσει τον έλεγχό του. Γυναίκες υπέστησαν επίσης βιασμό και σεξουαλική υποδούλωση.

Μετά από σειρά συγκρούσεων ανάμεσα στους στασιαστές και τους στρατιώτες, ο Cornelisz συνελήφθη και δικάστηκε. Εκείνος και οι υπόλοιποι πρωτεργάτες ομολόγησαν φόνο, βιασμό και ανταρσία. Ως τιμωρία, τους κόπηκαν τα χέρια και εκτελέστηκαν διά απαγχονισμού.

Ο Boddy υποστηρίζει ότι η υπόθεση του Cornelisz δείχνει πως οι εταιρικοί ψυχοπαθείς έχουν εμφανιστεί από τότε που δημιουργήθηκε ο σύγχρονος καπιταλισμός. Με βάση τη δική του έρευνα και τις θεωρίες του Αμερικανού ψυχιάτρου Hervey Cleckley, λέει ότι ο Cornelisz παρουσίασε και τα 10 χαρακτηριστικά της εταιρικής ψυχοπάθειας.

Σε αυτά περιλαμβάνονται η επιφανειακή γοητεία και η φαινομενική ευφυΐα, η ανεντιμότητα, ο δόλος, ο ακραίος εγωκεντρισμός, η έλλειψη μεταμέλειας, η συναισθηματική επιφανειακότητα, η αδιαφορία στις προσωπικές σχέσεις, η ανευθυνότητα, η ψύχραιμη και φαινομενικά λογική συμπεριφορά και η έλλειψη αυτοκριτικής.

«Οι εταιρικοί ψυχοπαθείς τείνουν να ακολουθούν ένα κοινό modus operandi, που περιλαμβάνει τον έλεγχο, έναν υποταγμένο εργατικό πληθυσμό και τη δημιουργία κλίματος φόβου, με κακοποίηση, εκφοβισμό και φωνές», γράφει ο Boddy. «Ο Cornelisz τα είχε όλα αυτά σε ακραίο βαθμό».

Η μελέτη αναφέρει ότι η περίπτωση του Cornelisz δείχνει επίσης στρατηγικές που, σύμφωνα με τον Boddy, εξακολουθούν να χρησιμοποιούν οι εταιρικοί ψυχοπαθείς, όπως η προβολή μιας μεγαλειώδους εικόνας, η αντικατάσταση συμβουλίων από προσωπικούς διορισμένους, η τακτική του «διαίρει και βασίλευε» και η χρήση του φόβου και του σκοτεινού χιούμορ ως μέσου ελέγχου.

Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο Asian Journal of Business Ethics.