Εντοπίστηκε κυτταρικός τύπος στον προστάτη που ίσως εξηγεί τη διόγκωση με την ηλικία

Επιστήμονες εντόπισαν έναν ξεχωριστό κυτταρικό τύπο στον προστάτη, που ίσως δώσει απάντηση στο γιατί ο αδένας διογκώνεται με την ηλικία. Το εύρημα προέρχεται από ερευνητές του Johns Hopkins University και δημοσιεύεται στο The Journal of Pathology.

Το φυσικό αυτό φαινόμενο λέγεται καλοήθης υπερπλασία του προστάτη, ή BPH, και εμφανίζεται συνήθως σε μία μόνο περιοχή του αδένα. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν ήταν ξεκάθαρο γιατί συμβαίνει αυτό.

Η ομάδα εντόπισε έναν πιθανό «ένοχο» γύρω από την ουρήθρα, χρησιμοποιώντας αλληλούχιση RNA σε επίπεδο μεμονωμένου κυττάρου. Στη συγκεκριμένη περιοχή βρέθηκε πληθυσμός κυττάρων του προστάτη που ήταν ιδιαίτερα άφθονος, ειδικά σε περιπτώσεις BPH.

Όπως εξηγεί ο senior author Vasan Yegnasubramanian, «αν και η BPH επηρεάζει εκατομμύρια άνδρες παγκοσμίως, οι επιστήμονες εξακολουθούν να μην κατανοούν πλήρως γιατί αναπτύσσεται κυρίως σε μια περιοχή του προστάτη που είναι γνωστή ως transition zone, ενώ άλλες περιοχές του αδένα μένουν σχετικά ανεπηρέαστες».

Η transition zone είναι το τμήμα του προστάτη που περιβάλλει την ουρήθρα. Όταν αυτή η περιοχή μεγαλώνει με την ηλικία, μπορεί να στενέψει τη δίοδο και να κάνει την ούρηση πιο αργή και διακοπτόμενη.

Πρόκειται για το συχνότερο πρόβλημα του προστάτη σε άνδρες άνω των 50 ετών. Αν και οι αλλαγές στα ορμονικά επίπεδα, η φλεγμονή και η κυτταρική ανάπτυξη πιθανότατα παίζουν ρόλο, σε κυτταρικό επίπεδο δεν είναι ακόμη γνωστό γιατί εμφανίζεται η BPH.

Ο ουρολόγος Charles Welliver από το Albany Medical College, που δεν συμμετείχε στη μελέτη, είχε εξηγήσει σε podcast του Urology Care Foundation τον Αύγουστο ότι η BPH δεν οφείλεται σε πρήξιμο. Όπως είπε, «η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη είναι απλώς αύξηση του αριθμού των κυττάρων μέσα στον προστάτη. Άρα, τα κύτταρα δεν μεγαλώνουν, αυξάνεται ο αριθμός τους».

Τώρα, οι επιστήμονες θεωρούν ότι ίσως εντόπισαν ποιοι κυτταρικοί πληθυσμοί ευθύνονται για αυτή την αύξηση. Οι ερευνητές του Johns Hopkins ανέλυσαν μη καρκινικό ιστό προστάτη από 10 άνδρες με καρκίνο του προστάτη. Τα δείγματα προέρχονταν από τις τρεις βασικές ζώνες του αδένα και η ανάλυση έδειξε ποια γονίδια ήταν ενεργά ή ανενεργά σε σχεδόν 130.000 μεμονωμένα κύτταρα.

Στους ιστούς της transition zone και σε δείγματα με BPH, οι ερευνητές βρήκαν έναν ξεχωριστό πληθυσμό κυττάρων που ήταν σπάνιος σε άλλα σημεία του προστάτη. Πρόκειται για υποτύπο βασικών κυττάρων, τα WIF1+, που διαφέρουν μεταγραφικά και ανατομικά από τα υπόλοιπα κύτταρα της ίδιας οικογένειας.

Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι εμφανίζουν ιδιαίτερο προφίλ γονιδιακής έκφρασης και ότι η αλληλούχιση RNA και η χρώση δείχνουν έντονη συγκέντρωσή τους στην transition zone του ανθρώπινου προστάτη. Ορισμένα γονίδια που σχετίζονται με τα WIF1+ κύτταρα ανταποκρίνονται σε ανδρογόνα, όπως η τεστοστερόνη, και συμμετέχουν σε μονοπάτια σηματοδότησης που επηρεάζουν την ανάπτυξη και την εξέλιξη του προστάτη.

«Συνολικά», γράφουν οι συγγραφείς, «το μοριακό αποτύπωμα, η ζωνική κατανομή και ο εμπλουτισμός σε μονοπάτια δείχνουν ότι τα βασικά κύτταρα WIF1+ που είναι εμπλουτισμένα στη transition zone μπορεί να συμβάλλουν στην παθογένεση της BPH, προωθώντας την αναδιαμόρφωση του επιθηλίου και του στρώματος».

Οι ερευνητές εκτιμούν επίσης ότι, μέσω της μείωσης της φλεγμονής και ενός μονοπατιού σηματοδότησης ανάπτυξης που ονομάζεται WNT, αυτά τα κύτταρα ίσως βοηθούν να εξηγηθεί γιατί ο καρκίνος του προστάτη εμφανίζεται λιγότερο συχνά στη transition zone.

Όταν ο Rulin Wang και οι συνεργάτες του ανέλυσαν δημόσια διαθέσιμα δεδομένα, βρήκαν πρόσθετα στοιχεία που ενίσχυσαν τα ευρήματά τους. Οι διογκωμένοι ιστοί του προστάτη είχαν αυξημένη παρουσία WIF1+ βασικών κυττάρων, ενώ και το γονιδιακό τους αποτύπωμα είχε αλλάξει χαρακτηριστικά.

Ο Wang λέει ότι αυτό εγείρει την πιθανότητα τα κύτταρα αυτά «να συμβάλλουν στις τοπικές διεργασίες που καθιστούν τη transition zone ιδιαίτερα ευάλωτη στη BPH».

Προς το παρόν, πρόκειται για υπόθεση, αλλά οι ερευνητές θεωρούν ότι αξίζει περαιτέρω διερεύνηση. Μελλοντικές μελέτες θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να εξετάσουν τον λειτουργικό ρόλο των WIF1+ βασικών κυττάρων στην ανάπτυξη διογκωμένου προστάτη. Αν πράγματι παίζουν άμεσο ρόλο στην BPH, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μελλοντικούς θεραπευτικούς στόχους.