Ίλον Μασκ: γιατί θεωρείται ο αρχιτέκτονας του νέου κόσμου, και πού σκοντάφτει αυτή η εικόνα

Λίγοι άνθρωποι στην ιστορία έχουν ελέγξει ταυτόχρονα τόσες υποδομές από τις οποίες θα εξαρτηθεί το μέλλον. Ο Ίλον Μασκ βρίσκεται πίσω από την εταιρεία που στέλνει στο διάστημα το μεγαλύτερο μέρος του φορτίου του πλανήτη, το μεγαλύτερο δίκτυο δορυφορικού ίντερνετ και έναν από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Γι' αυτό πολλοί τον βλέπουν ως τον «αρχιτέκτονα» του νέου κόσμου.

Η εικόνα στηρίζεται σε πραγματικά νούμερα. Έχει όμως και ρωγμές: ανταγωνιστές που τον ξεπερνούν, οικονομικές πιέσεις και ένα ερώτημα που απασχολεί πλέον κυβερνήσεις. Τι σημαίνει να εξαρτώνται κρίσιμες υπηρεσίες από τις αποφάσεις ενός ανθρώπου;

Με μια ματιά

• Η SpaceX έκανε 170 αποστολές το 2025 και ξεπέρασε τις 100 μέσα στο 2026 ήδη από τον Αύγουστο.
• Το Starlink έχει πάνω από 11.000 δορυφόρους σε τροχιά και, κατά τη SpaceX, πάνω από 12 εκατομμύρια συνδρομητές.
• Η ισχύς αυτή γεννά ανησυχίες για εξάρτηση κρατών από έναν ιδιώτη, ενώ στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα η Tesla δέχεται πίεση.

Το διάστημα ως βιομηχανία ρουτίνας

Η μεγαλύτερη αλλαγή που συνδέεται με τον Μασκ είναι ότι η εκτόξευση στο διάστημα έπαψε να είναι σπάνιο γεγονός. Η SpaceX πραγματοποίησε, σύμφωνα με καταμέτρηση του Starlust, 170 αποστολές το 2025: 165 με πυραύλους Falcon και 5 δοκιμαστικές πτήσεις του Starship. Το 2026 έφτασε την 100ή αποστολή της χρονιάς στις 19 Αυγούστου, για τρίτη συνεχόμενη χρονιά.

Το κλειδί είναι η επαναχρησιμοποίηση. Οι πρώτες βαθμίδες του Falcon 9 προσγειώνονται και ξαναπετούν, κάτι που μείωσε δραστικά το κόστος και επέτρεψε έναν ρυθμό που κανένας κρατικός οργανισμός δεν πλησιάζει. Το Starship, ο γιγάντιος πύραυλος που βρίσκεται ακόμη σε δοκιμές, θα μπορούσε να μεταφέρει περίπου 100 δορυφόρους Starlink σε κάθε πτήση, σύμφωνα με το Advanced Television. Δεν έχει χρησιμοποιηθεί ακόμη για αυτόν τον σκοπό.

Ένα δίκτυο που καλύπτει τον πλανήτη

Η ικανότητα εκτόξευσης τροφοδοτεί το δεύτερο μεγάλο έργο: το Starlink. Μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026 η SpaceX εκτόξευσε 1.589 δορυφόρους Starlink, περισσότερους από κάθε άλλο εξάμηνο. Σήμερα σε τροχιά βρίσκονται πάνω από 11.000. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η SpaceX, οι συνδρομητές ξεπέρασαν τα 12 εκατομμύρια στο δεύτερο τρίμηνο του 2026, με σχεδόν 2 εκατομμύρια νέους μέσα σε τρεις μήνες.

Για απομακρυσμένες περιοχές, πλοία, αεροσκάφη και ζώνες καταστροφών, αυτό σημαίνει πρόσβαση στο διαδίκτυο εκεί όπου τα επίγεια δίκτυα δεν φτάνουν ή έχουν καταρρεύσει. Εδώ το «νέος κόσμος» δεν είναι σχήμα λόγου: η συνδεσιμότητα παύει να εξαρτάται από τη γεωγραφία.

Η Tesla και τα όρια της πρωτοπορίας

Η Tesla έκανε το ηλεκτρικό αυτοκίνητο επιθυμητό προϊόν και ανάγκασε όλη τη βιομηχανία να ακολουθήσει. Τα σημερινά της νούμερα όμως δείχνουν ότι η πρωτοπορία δεν εξασφαλίζει την κυριαρχία. Στο τρίτο τρίμηνο του 2026 παρέδωσε 486.532 οχήματα, περισσότερα από όσα περίμεναν οι αναλυτές αλλά 2,1% λιγότερα από την ίδια περίοδο του 2025. Η BYD, όπως σημειώνει το Electrek, πούλησε μέσα σε ένα τρίμηνο περίπου 276.000 περισσότερα ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Η εγκατεστημένη ισχύς συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, 13,7 GWh, ήταν επίσης κάτω από τις προσδοκίες.

Με άλλα λόγια, ο Μασκ άνοιξε την αγορά, αλλά σε αυτήν δεν ορίζει πια μόνος του τους κανόνες.

Η εξάρτηση από έναν άνθρωπο

Το πιο σοβαρό ερώτημα δεν αφορά την τεχνολογία αλλά την εξουσία. Ο Steve Feldstein, του Carnegie Endowment for International Peace, επισημαίνει στο NPR ότι η εξάρτηση από έναν πάροχο, πολύ περισσότερο όταν ο ιδιοκτήτης του είναι πολιτικά ενεργός, δημιουργεί κινδύνους για την κυριαρχία των κρατών. Θυμίζει την περίπτωση της Ουκρανίας, όπου η διακοπή της σύνδεσης Starlink σταμάτησε μια στρατιωτική επιχείρηση στην Κριμαία. «Αν εκείνος δει τα πράγματα διαφορετικά, μπορεί ξαφνικά να βρεθείς σε δύσκολη θέση», λέει χαρακτηριστικά.

Ο Feldstein σημειώνει επίσης ότι το δορυφορικό ίντερνετ υπόκειται σε λιγότερους κανόνες από τα επίγεια δίκτυα, με ανοιχτά ζητήματα κυβερνοασφάλειας, προστασίας δεδομένων και επιτήρησης.

Δημιουργός ή διαχειριστής του νέου κόσμου;

Τα δεδομένα δείχνουν ότι ο Μασκ έχει επιταχύνει τρεις μεταβάσεις: το φθηνότερο διάστημα, την καθολική συνδεσιμότητα και την ηλεκτροκίνηση. Σε δύο από αυτές, τις εκτοξεύσεις και το δορυφορικό ίντερνετ, η θέση του είναι σήμερα σχεδόν κυρίαρχη.

Ο τίτλος του «δημιουργού» όμως είναι ερμηνεία, όχι γεγονός. Οι τεχνολογίες αυτές στηρίχθηκαν σε δεκαετίες δημόσιας έρευνας, σε συμβόλαια με τη NASA και σε χιλιάδες μηχανικούς. Και όσο μεγαλώνει η επιρροή ενός ιδιώτη σε υποδομές που χρησιμοποιούν κράτη, στρατοί και εκατομμύρια πολίτες, τόσο πιο πιεστικό γίνεται ένα ερώτημα: ποιος θα θέτει τους κανόνες σε αυτόν τον κόσμο. Σε αυτό ούτε ο Μασκ ούτε οι εταιρείες του έχουν δώσει ακόμη απάντηση.