Τα επίπεδα σκόνης στην ατμόσφαιρα έχουν υποχωρήσει σημαντικά τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Η εξέλιξη αυτή είναι θετική για τους πνεύμονές μας, αλλά μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της παγκόσμιας θέρμανσης.
Οι δορυφόροι είναι το καλύτερο εργαλείο που έχουν οι ερευνητές για να παρακολουθούν διαρκώς τη σκόνη σε όλο τον πλανήτη, όμως είναι δύσκολο να τη διαχωρίσουν από άλλους τύπους αερολυμάτων, όπως ο καπνός και η ρύπανση.
Για να σχηματίσουν την πραγματική εικόνα, ο Ashok Gupta από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες και οι συνεργάτες του συγκέντρωσαν στοιχεία από τέσσερις δορυφόρους που συλλέχθηκαν μεταξύ 2003 και 2023, καθώς και από τρεις βάσεις δεδομένων ατμοσφαιρικών αερολυμάτων, πριν διασταυρώσουν τις πληροφορίες με επίγειους σταθμούς. Όλες οι πηγές συμφώνησαν ότι η ατμόσφαιρα έχει γίνει λιγότερο σκονισμένη, με τις εκτιμήσεις της ομάδας να δείχνουν ότι η σκόνη μειώθηκε κατά περίπου 10% παγκοσμίως σε αυτή την περίοδο.
Η συγκεκριμένη σκόνη μεταφέρεται από το έδαφος έως τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, αν και το μεγαλύτερο μέρος της συγκεντρώνεται κάτω από υψόμετρο περίπου 6 χιλιομέτρων. Περιλαμβάνει τη σκόνη που σηκώνεται από μεγάλες καταιγίδες, αλλά και εκείνη που εκπέμπεται καθημερινά από τις ερήμους.
Η προκαταρκτική ανάλυση δείχνει ότι η μείωση της σκόνης οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη μείωση της δραστηριότητας των ανέμων στην επιφάνεια. «Η εκπομπή σκόνης είναι πολύ ευαίσθητη στην ταχύτητα του ανέμου, οπότε ακόμη και μια μικρή εξασθένηση των επιφανειακών ανέμων μπορεί να μειώσει αισθητά την ποσότητα σκόνης που ανυψώνεται στην ατμόσφαιρα», λέει ο Gupta. «Η αυξημένη φυτική κάλυψη –η αναζωογόνηση του πρασίνου– είναι ένας ακόμη πιθανός παράγοντας, ιδιαίτερα στην Ασία και ειδικά στην Κίνα».
Η σκόνη έχει ένα μικρό καθαρό ψυκτικό αποτέλεσμα για τον πλανήτη, κυρίως επειδή αντανακλά την ηλιακή ακτινοβολία πίσω στο διάστημα. Όταν η σκόνη μειώνεται, χάνεται μέρος αυτής της ψύξης. Επηρεάζει επίσης τα σύννεφα και τις βροχοπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων των μουσώνων, και μεταφέρει θρεπτικά στοιχεία όπως ο σίδηρος και ο φώσφορος, που λιπαίνουν τους ωκεανούς και τα δάση.
«Η διαρκής μείωση της σκόνης επηρεάζει όλα αυτά», λέει ο Gupta. Από την πλευρά της δημόσιας υγείας, όμως, η μείωση της αιωρούμενης σκόνης είναι «καλά νέα για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν σε περιοχές εκτεθειμένες στη σκόνη, από το Σαχέλ και τη Μέση Ανατολή έως τη βόρεια Κίνα».
Η Tegan Clark από το Australian National University στην Καμπέρα λέει ότι καλύτερες πρακτικές διαχείρισης της γης και η επαναφορά του πρασίνου σε εκτάσεις που είχαν υποστεί ερημοποίηση μπορεί να συμβάλλουν στη μείωση.
«Στην Αυστραλία, οι βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης της γης στη δυτική Νέα Νότια Ουαλία οδήγησαν σε αύξηση της φυτικής κάλυψης, κάτι που είναι κρίσιμο για τη μείωση της διάβρωσης από τον άνεμο», λέει η Clark. «Στην Κίνα, υπάρχουν ενδείξεις ότι το πρόγραμμα Great Green Wall έχει μειώσει τη συχνότητα των αμμοθυελλών».
Science Advances DOI: 10.1126/sciadv.aef5691
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
