Η NASA ανακοίνωσε μια νέα προσέγγιση για τη μετάβαση από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό σε εμπορικούς διαδόχους, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από εταιρείες που έχουν ήδη επενδύσει δισεκατομμύρια στα σχέδιά τους. Η αβεβαιότητα για την κατεύθυνση του προγράμματος, λένε οι εταιρείες, καθυστερεί επενδύσεις και επιχειρηματικά πλάνα που περίμεναν σταθερό έδαφος από την πλευρά της υπηρεσίας.
Στις 24 Μαρτίου, η NASA παρουσίασε σε εκδήλωση με τίτλο “Ignition” μια εναλλακτική ιδέα για το πώς θα αντικατασταθεί ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός (ISS) μετά την προγραμματισμένη απόσυρσή του το 2030. Αντί να χρηματοδοτεί απευθείας ιδιωτικές εταιρείες για να κατασκευάσουν ανεξάρτητους εμπορικούς σταθμούς, η υπηρεσία εξετάζει τώρα το ενδεχόμενο να προμηθευτεί έναν κεντρικό πυρήνα από την αγορά, ο οποίος θα εγκατασταθεί στον ISS. Γύρω του θα μπορούσαν να προστεθούν εμπορικές μονάδες, και όταν ο σταθμός αποσυρθεί, αυτές θα αποχωριστούν και θα λειτουργήσουν αυτόνομα.
Η λογική της NASA είναι κατανοητή: η αγορά για εμπορικούς διαστημικούς σταθμούς δεν αναπτύχθηκε με τον ρυθμό που είχε αρχικά προβλεφθεί. Ο τουρισμός δεν απογειώθηκε, η ζήτηση για έρευνα στον ISS παραμένει περιορισμένη και οι εταιρείες δεν έχουν ακόμα αποδείξει ότι μπορούν να διαχειριστούν αυτόνομα έναν σταθμό. Ο Joel Montalbano, αναπληρωτής διοικητής της NASA για τις διαστημικές επιχειρήσεις, το είπε ξεκάθαρα: «Περιμέναμε μια αγορά που θα εκτοξευόταν. Δεν το βλέπουμε αυτό.»
Η βιομηχανία, όμως, διαφωνεί έντονα. Ο Dave Cavossa, πρόεδρος της Commercial Space Federation, κατέθεσε μαρτυρία στο Κογκρέσο την επόμενη μέρα, χαρακτηρίζοντας την ανακοίνωση της NASA ως πηγή «ανησυχίας και σύγχυσης». Οι εταιρείες που εκπροσωπεί έχουν συγκεντρώσει πάνω από δύο δισεκατομμύρια δολάρια σε ιδιωτικές επενδύσεις βασισμένες στο προηγούμενο πλαίσιο. Η Starlab Space, για παράδειγμα, ανακοίνωσε ότι έχει ήδη κλείσει όλες τις εμπορικές θέσεις φορτίου στον σταθμό της. «Η εμπορική αγορά υπάρχει. Την έχουμε χτίσει εμείς», είπε ο Cavossa.
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στη βιομηχανία. Ο βουλευτής George Whitesides, πρώην διευθυντής της NASA, επεσήμανε ότι η αξιοπιστία της υπηρεσίας ως εταίρου είναι κρίσιμη για να συνεχίσει να ρέει ιδιωτικό κεφάλαιο στον τομέα. Αν η NASA αλλάζει κατεύθυνση κάθε λίγο, οι επενδυτές θα διστάζουν να δεσμευτούν. Και χωρίς ιδιωτικές επενδύσεις, η NASA δεν μπορεί να μοιράσει το κόστος — που ήταν εξαρχής ο στόχος της στρατηγικής εμπορικοποίησης.
Η NASA εξέδωσε αίτημα για πληροφορίες (RFI) στις 25 Μαρτίου, ζητώντας από τις εταιρείες να εκφράσουν τις απόψεις τους για την κατάσταση της αγοράς και τη νέα τεχνική προσέγγιση. Οι απαντήσεις έπρεπε να υποβληθούν έως τις 8 Απριλίου, με ένα τελικό RFI να αναμένεται στα τέλη Απριλίου και αίτημα για προτάσεις τον Ιούνιο. Η υπηρεσία δεν αποκλείει να επιστρέψει στην αρχική προσέγγιση αν η βιομηχανία παρουσιάσει στοιχεία που αντικρούουν την ανάλυσή της.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν η NASA έχει τον χρόνο και τους πόρους να πειραματιστεί. Με τον ISS να πλησιάζει στο τέλος της ζωής του και τις εταιρείες να περιμένουν σταθερό σήμα για να ανακοινώσουν επενδύσεις που, κατά τον Cavossa, είναι έτοιμες να «εκραγούν», κάθε καθυστέρηση έχει πραγματικό κόστος. Στο διάστημα, η αβεβαιότητα δεν είναι απλώς άβολη — είναι ακριβή.
