Δονητικό στρώμα και φάρμακο πίεσης αύξησαν πρωτεΐνες που σχετίζονται με Αλτσχάιμερ

Μια ασυνήθιστη προσέγγιση στη θεραπεία του Αλτσχάιμερ δοκιμάστηκε σε μικρή μελέτη: ασθενείς ξάπλωσαν σε ένα δονητικό στρώμα για να απομακρυνθούν πρωτεΐνες-απόβλητα που μπορεί να συσσωρεύονται στον εγκέφαλο.

Οι δονήσεις σχεδιάστηκαν ώστε να μιμούνται το φυσικό σύστημα «απομάκρυνσης αποβλήτων» του εγκεφάλου, το οποίο λειτουργεί κυρίως τη νύχτα. Η πίεση στον εγκέφαλο πέφτει και στη συνέχεια αργές παλμικές κινήσεις απομακρύνουν ό,τι δεν πρέπει να βρίσκεται εκεί, ενόψει του πρωινού.

Στη μελέτη, δύο δόσεις χαπιού για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης συνδυάστηκαν με μια συνεδρία σε δονητικό στρώμα διάρκειας λίγο πάνω από μισή ώρα.

Σε ομάδα 29 συμμετεχόντων ηλικίας 27 έως 61 ετών, αυτό αύξησε τα επίπεδα συγκεκριμένων πρωτεϊνών στο αίμα, κάτι που δείχνει ότι είχαν απομακρυνθεί επιτυχώς από τον εγκέφαλο.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής ομάδα του Πανεπιστημίου του Οούλου στη Φινλανδία, δημοσίευσαν τα ευρήματά τους στο Nature Communications. Η ομάδα εκτιμά ότι η μέθοδος μπορεί να βοηθήσει στον σχεδιασμό μελλοντικών θεραπειών για νευροεκφυλιστικές παθήσεις.

«Η νόσος Αλτσχάιμερ και πολλές άλλες ασθένειες που προκαλούν άνοια χαρακτηρίζονται από τη σταδιακή συσσώρευση επιβλαβών πρωτεϊνών στον εγκέφαλο επί δεκαετίες», λέει ο νευροακτινολόγος Vesa Kiviniemi από το Πανεπιστήμιο του Οούλου.

«Τώρα που μπορούμε με ασφάλεια να ενισχύσουμε το ίδιο το σύστημα απομάκρυνσης του εγκεφάλου, το οποίο με την ηλικία γίνεται σταδιακά λιγότερο αποτελεσματικό, ενώ οι άνθρωποι είναι ακόμη υγιείς, ίσως στο μέλλον να είναι δυνατόν να προληφθούν αυτές οι ασθένειες ή τουλάχιστον να επιβραδυνθεί η εξέλιξή τους».

Οι πρωτεΐνες που φάνηκε να περνούν στο αίμα ήταν δύο μορφές αμυλοειδούς βήτα, που σχηματίζει επιβλαβείς συσσωματώσεις στη νόσο Αλτσχάιμερ, και η GFAP, μια πρωτεΐνη που υποστηρίζει σημαντικά εγκεφαλικά κύτταρα, τα αστροκύτταρα.

Για άλλες πρωτεΐνες, μεταξύ των οποίων και η ταυ, που συνδέεται στενά με την εξέλιξη του Αλτσχάιμερ στον εγκέφαλο, δεν καταγράφηκε αλλαγή.

Αυτές οι πρωτεΐνες αποτελούν φυσιολογικό μέρος του εγκεφάλου, όμως όταν ολοκληρώσουν τον ρόλο τους και χρειάζονται ανακύκλωση, είναι σημαντικό να απομακρύνονται. Η διαδικασία αυτή γίνεται λιγότερο αποτελεσματική όσο μεγαλώνουμε και, σε ασθένειες όπως το Αλτσχάιμερ, απορρυθμίζεται σημαντικά.

«Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι επιβλαβείς πρωτεΐνες απομακρύνθηκαν από τον εγκέφαλο πιο αποτελεσματικά από το συνηθισμένο», λέει η βιοϊατρική μηχανικός Johanna Tuunanen από το Πανεπιστήμιο του Οούλου.

Αυτό δείχνει ότι μελλοντικές θεραπείες με τον ίδιο συνδυασμό χαμηλότερης πίεσης και ήπιων δονήσεων ίσως μπορέσουν να απομακρύνουν πρωτεΐνες-απόβλητα πριν γίνουν πρόβλημα και πριν εγκατασταθεί η άνοια.

Σημαντικό είναι ότι η επίδραση ήταν μεγαλύτερη στους μεγαλύτερους σε ηλικία συμμετέχοντες και σε όσους είχαν μεγαλύτερη πτώση της πίεσης, κάτι που δείχνει ότι η μέθοδος λειτούργησε όπως είχαν προβλέψει οι ερευνητές. Η ομάδα επισημαίνει επίσης ότι οι εγκεφαλικές απεικονίσεις έδειξαν πως η απομάκρυνση έγινε στις φλέβες στο πίσω μέρος του εγκεφάλου, όπως θα αναμενόταν από συμμετέχοντες που ήταν ξαπλωμένοι ανάσκελα, λόγω της βαρύτητας.

«Το αποτέλεσμα έμοιαζε σε μεγάλο βαθμό με τις φυσιολογικές αλλαγές που έχουμε παρατηρήσει προηγουμένως κατά τον ύπνο», λέει η Tuunanen. «Αυτό κάνει το εύρημα ιδιαίτερα ενδιαφέρον ως τρόπο ενίσχυσης των ίδιων των μηχανισμών απομάκρυνσης του εγκεφάλου».

Υπάρχουν, ωστόσο, σημαντικοί περιορισμοί. Οι συμμετέχοντες ήταν υγιείς εθελοντές χωρίς άνοια και τα επίπεδα πρωτεϊνών στον εγκέφαλο δεν μετρήθηκαν άμεσα. Επίσης, δεν αναφέρθηκαν αποτελέσματα από τεστ μνήμης ή από οποιαδήποτε άλλη πτυχή της γνωστικής απόδοσης.

Η αύξηση των πρωτεϊνών που σχετίζονται με το Αλτσχάιμερ στο αίμα μπορεί επίσης να σημαίνει ότι η θεραπεία χαλάρωσε προσωρινά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, εκτός από το ότι ώθησε ενεργά αυτές τις ουσίες έξω από τον εγκέφαλο, αναγνωρίζουν οι ερευνητές.

Ακόμη και με αυτές τις επιφυλάξεις, πρόκειται για ένα ενθαρρυντικό βήμα για αυτή την προσέγγιση θεραπείας, πέρα από την ήδη υπάρχουσα δουλειά σε ποντίκια.

Μελλοντικές μελέτες μπορούν τώρα να προχωρήσουν παρακάτω, εξετάζοντας πώς λειτουργεί η μέθοδος σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, αντί για μία μόνο συνεδρία, σε ανθρώπους που έχουν αρχίσει να εμφανίζουν ορισμένα από τα συμπτώματα που συνδέονται με την άνοια.

«Το επόμενο βήμα είναι να διερευνήσουμε ποια οφέλη μπορεί να προσφέρει η θεραπεία σε ασθενείς με πρώιμη έκπτωση μνήμης», λέει ο Kiviniemi. «Προγραμματίζουμε ήδη μελέτες παρακολούθησης σε συνεργασία με άλλους κορυφαίους ειδικούς στον τομέα».

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Nature Communications.

Πηγή: sciencealert.com.