Επιστήμονες του Cornell University σημείωσαν σημαντική πρόοδο προς αυτό που πολλοί θεωρούν την ιδανική λύση για την ανδρική αντισύλληψη: ένα ασφαλές, μακράς δράσης, πλήρως αποτελεσματικό και μη ορμονικό μέσο, που μπορεί να αναστραφεί.
Σε μελέτη απόδειξης αρχής σε ποντίκια, διάρκειας έξι ετών, οι ερευνητές έδειξαν ότι η παρεμβολή σε ένα φυσικό σημείο ελέγχου της μείωσης —της διαδικασίας δημιουργίας των γεννητικών κυττάρων— μπορεί να σταματήσει προσωρινά την παραγωγή σπέρματος, χωρίς να προκαλεί μόνιμη βλάβη.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο Proceedings of the National Academy of Sciences.
Για να το πετύχουν, χρησιμοποίησαν το JQ1, έναν μικρομοριακό αναστολέα που αναπτύχθηκε αρχικά ως ερευνητικό εργαλείο για τον καρκίνο και τις φλεγμονώδεις νόσους. Αν και το JQ1 δεν είναι κατάλληλο ως θεραπεία λόγω νευρολογικών παρενεργειών, είναι γνωστό ότι παρεμβαίνει σε ένα συγκεκριμένο στάδιο της μείωσης, την πρόφαση Ι. Αυτό επέτρεψε στους ερευνητές να αποδείξουν για πρώτη φορά ότι η παραγωγή σπέρματος μπορεί να ανασταλεί με ασφάλεια και να επανέλθει, στοχεύοντας τη μείωση και τη σπερματογένεση σε αυτό το στάδιο.
«We’re practically the only group that’s pushing the idea that contraception targets in the testis are a feasible way to stop sperm production», δήλωσε η Paula Cohen, καθηγήτρια γενετικής και διευθύντρια του Cornell Reproductive Sciences Center.
«Our study shows that mostly we recover normal meiosis and complete sperm function, and more importantly, that the offspring are completely normal», πρόσθεσε η Cohen.
Σήμερα, οι επιλογές αντισύλληψης για τους άνδρες παραμένουν περιορισμένες, κυρίως σε προφυλακτικά και βαζεκτομή. Η βαζεκτομή προσφέρει μακροπρόθεσμη λύση, όμως αρκετοί άνδρες διστάζουν να προχωρήσουν, παρότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αναστραφεί χειρουργικά. Παράλληλα, οι προσπάθειες για ορμονικά ανδρικά αντισυλληπτικά έχουν συναντήσει επιφυλάξεις, εν μέρει επειδή παρόμοιες θεραπείες στις γυναίκες έχουν συνδεθεί με κινδύνους.
Η ομάδα της Cohen εστίασε στη μείωση, και όχι σε άλλα στάδια της ανάπτυξης του σπέρματος, ώστε να εξασφαλίσει πλήρη αλλά αναστρέψιμη παύση της παραγωγής, χωρίς να διαταράσσεται η συνολική αναπαραγωγική λειτουργία.
«We didn’t want to impact the spermatogonial stem cells, because if you kill those, a man will never become fertile again», είπε η Cohen. Επιπλέον, αν τα σπερματοζωάρια έμπαιναν στη σπερμιογένεση, υπήρχε το ενδεχόμενο βιώσιμα σπερματοζωάρια να διαφύγουν και να γονιμοποιήσουν ωάριο.
Το JQ1 διαταράσσει τη μείωση εξαλείφοντας κύτταρα στην πρόφαση Ι και εμποδίζοντας τη γονιδιακή δραστηριότητα που απαιτείται για τα επόμενα στάδια της σπερματογένεσης.
Στη μελέτη, αρσενικά ποντίκια έλαβαν JQ1 για τρεις εβδομάδες. Στο διάστημα αυτό, η παραγωγή σπέρματος σταμάτησε πλήρως και βασικές πτυχές της μείωσης —περιλαμβανομένης της συμπεριφοράς των χρωμοσωμάτων στην πρόφαση Ι— διαταράχθηκαν.
Μετά τη διακοπή της αγωγής, υπήρξε αποκατάσταση. Εντός έξι εβδομάδων, οι περισσότερες φυσιολογικές διεργασίες της μείωσης επανήλθαν και η παραγωγή σπέρματος επέστρεψε στα φυσιολογικά επίπεδα. Οι ερευνητές ζευγάρωσαν τα ποντίκια και επιβεβαίωσαν ότι ήταν γόνιμα. Οι απόγονοί τους ήταν υγιείς και ικανοί να αναπαραχθούν.
«It shows that we recover complete meiosis, complete sperm function, and more importantly, that the offspring are completely normal», είπε η Cohen.
Αν η προσέγγιση αναπτυχθεί με επιτυχία για ανθρώπους, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια νέα μορφή ανδρικής αντισύλληψης, με ένεση κάθε τρεις μήνες ή ενδεχομένως με επίθεμα για διατήρηση της αποτελεσματικότητας, σύμφωνα με την Cohen.
Reference: “Meiotic prophase I disruption as a strategy for nonhormonal male contraception using small-molecule inhibitor JQ1” by Stephanie Tanis, Leah E. Simon, Adriana K. Alexander, Tegan S. Horan, Maria de las Mercedes Carro, Samantha Jane Bonnett, Audrey Xie, Roni Ben-Shlomo, Connor E. Owens, Charles G. Danko, Jelena Lujic and Paula E. Cohen, 7 April 2026, Proceedings of the National Academy of Sciences. DOI: 10.1073/pnas.2517498123
