Το IRIS περνά τα σύνορα: Χρήματα με έναν αριθμό κινητού σε πέντε χώρες της Ευρώπης

Με μια ματιά

• Από τις 30 Ιουνίου 2026, το IRIS συνδέεται με αντίστοιχες υπηρεσίες σε Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία και Ανδόρρα, επιτρέποντας μεταφορές μεταξύ ιδιωτών με αριθμό κινητού.
• Σύμφωνα με τη ΔΙΑΣ, το IRIS πραγματοποίησε 126,4 εκατ. συναλλαγές το 2025, ενώ οι εγγεγραμμένοι χρήστες της υπηρεσίας μεταξύ ιδιωτών έφτασαν περίπου τα 4,75 εκατομμύρια το 2026.
• Η νέα ευρωπαϊκή υποδομή κάνει τις πληρωμές ταχύτερες, αλλά δεν καταργεί ούτε τις τραπεζικές χρεώσεις σε κάθε περίπτωση ούτε την ανάγκη προσοχής απέναντι στις απάτες.

Για χρόνια, μια μεταφορά χρημάτων από την Ελλάδα σε φίλο που ζει στην Ισπανία απαιτούσε να γνωρίζουμε το IBAN του, να επιλέξουμε τραπεζικό έμβασμα και να περιμένουμε την ολοκλήρωσή του. Το καλοκαίρι του 2026, αυτή η εμπειρία άρχισε να αλλάζει: η ελληνική υπηρεσία IRIS συνδέθηκε με εθνικά συστήματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών, επιτρέποντας σε συμμετέχοντες χρήστες να στέλνουν χρήματα πληκτρολογώντας τον αριθμό κινητού του παραλήπτη.

Η εξέλιξη δεν είναι απλώς μια καινούργια λειτουργία σε τραπεζική εφαρμογή. Δείχνει πώς η Ευρώπη επιχειρεί να ενώσει διαφορετικά εθνικά δίκτυα πληρωμών, ώστε η μεταφορά χρημάτων να γίνει σχεδόν τόσο απλή όσο η αποστολή ενός μηνύματος. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν αυτή η ευκολία θα περάσει από τις μεταφορές μεταξύ φίλων στις καθημερινές αγορές.

Από το ελληνικό IRIS σε ένα δίκτυο πέντε χωρών

Στις 30 Ιουνίου 2026, η ΔΙΑΣ ανακοίνωσε τη διασύνδεση του IRIS με την πρωτοβουλία EuroPA (European Payments Alliance). Η πρώτη φάση αφορά μεταφορές μεταξύ φυσικών προσώπων σε Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία και Ανδόρρα. Ο αποστολέας δεν χρειάζεται να καταχωρίσει IBAN, αρκεί ο παραλήπτης να χρησιμοποιεί συμβατή υπηρεσία και να πληρούνται οι προϋποθέσεις του συμμετέχοντος παρόχου.

Το EuroPA δεν είναι μία νέα πανευρωπαϊκή εφαρμογή που απαιτεί εγκατάσταση από όλους. Συνδέει υπηρεσίες που ήδη γνωρίζουν οι πολίτες: το IRIS στην Ελλάδα, το Bizum στην Ισπανία και την Ανδόρρα, το MB WAY στην Πορτογαλία και το BANCOMAT Pay στην Ιταλία. Στην έναρξη της διασύνδεσης, η ελληνική πρόσβαση προσφερόταν μέσω Eurobank, Τράπεζας Πειραιώς και Viva.com, με πρόβλεψη σταδιακής διεύρυνσης.

Η ΔΙΑΣ υπολόγιζε ότι η αρχική διασύνδεση κάλυπτε 57,3 εκατομμύρια χρήστες. Έθεσε επίσης στόχο επέκτασης σε περισσότερους από 176 εκατομμύρια πολίτες και 18 χώρες έως το τέλος του 2026. Αυτό είναι στόχος, όχι επιβεβαιωμένη σημερινή κάλυψη. Αντίστοιχα, η επέκταση σε πληρωμές καταστημάτων το 2027 παραμένει επόμενο στάδιο του σχεδιασμού.

Οι αριθμοί δείχνουν ότι το IRIS έπαψε να είναι περιθωριακό

Η ελληνική αγορά προσφέρει ένα ενδιαφέρον παράδειγμα. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε η ΔΙΑΣ στις 22 Σεπτεμβρίου 2026, το IRIS πραγματοποίησε 126,4 εκατομμύρια συναλλαγές αξίας 10,9 δισ. ευρώ το 2025, συνυπολογίζοντας τις μεταφορές εντός της ίδιας τράπεζας. Από αυτές, 95,4 εκατομμύρια ήταν διατραπεζικές, έναντι μόλις 1,6 εκατομμυρίου το 2020.

Η ίδια ανακοίνωση αναφέρει ότι το IRIS αντιπροσώπευε περίπου επτά στις δέκα άμεσες πληρωμές στην Ελλάδα το 2025. Οι χρήστες της υπηρεσίας μεταξύ ιδιωτών είχαν φτάσει περίπου τα 4,75 εκατομμύρια όταν δημοσιεύθηκε η ανακοίνωση. Η διάκριση των μεγεθών έχει σημασία: άλλος είναι ο αριθμός όλων των συναλλαγών IRIS και άλλος εκείνος των διατραπεζικών πληρωμών.

Η διάδοση δεν οφείλεται μόνο στην τεχνολογία. Το ότι η λειτουργία ενσωματώθηκε στις γνώριμες τραπεζικές εφαρμογές και οι μεταφορές μεταξύ ιδιωτών παρέχονται χωρίς προμήθεια συνέβαλε στην υιοθέτησή της. Η ευκολία, όχι απλώς η ταχύτητα, είναι αυτή που μετατρέπει μια υποδομή σε καθημερινή συνήθεια.

Τι αλλάζει στην Ευρώπη με τα εμβάσματα των δέκα δευτερολέπτων

Η διασύνδεση EuroPA έρχεται πάνω σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή μεταρρύθμιση. Από τις 9 Οκτωβρίου 2025, οι τράπεζες και άλλοι πάροχοι που εμπίπτουν στις σχετικές υποχρεώσεις της ευρωζώνης πρέπει να προσφέρουν και αποστολή άμεσων μεταφορών σε ευρώ. Η λήψη είχε καταστεί υποχρεωτική από τις 9 Ιανουαρίου του ίδιου έτους. Η βασική προδιαγραφή είναι πίστωση μέσα σε περίπου δέκα δευτερόλεπτα, κάθε ημέρα και ώρα.

Υπάρχουν δύο σημαντικές λεπτομέρειες. Πρώτον, ο ευρωπαϊκός κανόνας ορίζει ότι μια άμεση μεταφορά δεν μπορεί να χρεώνεται ακριβότερα από την αντίστοιχη συμβατική μεταφορά· δεν σημαίνει ότι όλες οι τραπεζικές μεταφορές είναι δωρεάν. Δεύτερον, οι προθεσμίες διαφέρουν για ορισμένους παρόχους πληρωμών και για χώρες της ΕΕ εκτός ευρωζώνης. Δεν πρόκειται ακόμη για ενιαία, καθολική εμπειρία σε κάθε ευρωπαϊκό λογαριασμό.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επισημαίνει και μια πρόσθετη δικλίδα: πριν από μια μεταφορά, ο πάροχος οφείλει να προσφέρει δωρεάν έλεγχο αντιστοίχισης του ονόματος του δικαιούχου με τα στοιχεία του λογαριασμού. Η υπηρεσία αυτή ισχύει τόσο για τις συνήθεις όσο και για τις άμεσες μεταφορές που καλύπτονται από τον κανονισμό. Μια προειδοποίηση αναντιστοιχίας, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με εγγύηση ότι η συναλλαγή είναι ασφαλής.

Θα αντικαταστήσει το IRIS την κάρτα;

Στην Ελλάδα, η αποδοχή υπηρεσιών άμεσης πληρωμής από λογαριασμό σε λογαριασμό, όπως το IRIS, είναι υποχρεωτική για συναλλαγές επιχειρήσεων με καταναλωτές από την 1η Δεκεμβρίου 2025, σύμφωνα με την ΑΑΔΕ. Έτσι, το σύστημα δεν περιορίζεται στις μεταφορές μεταξύ φίλων: έχει πλέον θέση και στο φυσικό ή ηλεκτρονικό ταμείο.

Για τις επιχειρήσεις, το πιθανό όφελος είναι η ταχύτερη πρόσβαση στα χρήματα και ο ανταγωνισμός στις χρεώσεις αποδοχής πληρωμών. Για τον πελάτη, είναι η δυνατότητα να πληρώνει από τον τραπεζικό του λογαριασμό χωρίς να πληκτρολογεί στοιχεία κάρτας. Αυτό, όμως, δεν αποδεικνύει ότι οι κάρτες θα εξαφανιστούν. Οι καταναλωτές αξιολογούν επίσης την ευκολία, τις επιστροφές χρημάτων, την προστασία σε διαφορές και τα προγράμματα επιβράβευσης.

Η ίδια η ΔΙΑΣ αναγνωρίζει ότι η επόμενη πρόκληση είναι να μετατραπεί η διαθεσιμότητα του IRIS σε πραγματική προτίμηση στα καταστήματα. Με άλλα λόγια, το να υπάρχει ένα κουμπί πληρωμής δεν σημαίνει ότι θα το πατήσει ο καταναλωτής.

Η ταχύτητα έχει και αντίστροφη όψη

Όταν τα χρήματα φεύγουν μέσα σε δευτερόλεπτα, μειώνεται δραστικά και ο χρόνος αντίδρασης σε ένα λάθος ή μια απάτη. Ένας απατεώνας που παριστάνει γνωστό πρόσωπο μπορεί να πιέσει το θύμα να στείλει αμέσως χρήματα. Γι’ αυτό ο έλεγχος του παραλήπτη, η επιβεβαίωση από δεύτερο κανάλι και η προσοχή στις προειδοποιήσεις της τράπεζας παραμένουν απαραίτητα.

Το ουσιαστικό στοίχημα είναι μεγαλύτερο από το IRIS. Αν τα εθνικά δίκτυα καταφέρουν να συνεργάζονται αξιόπιστα, η Ευρώπη θα αποκτήσει μια ισχυρότερη εναλλακτική υποδομή πληρωμών. Η τεχνολογία είναι ήδη εδώ. Εκείνο που θα κρίνει την επιτυχία της είναι η εμπιστοσύνη — και το αν η καθημερινή εμπειρία θα γίνει πράγματι απλούστερη για όλους.