Το Hubble και το Euclid συνδύασαν τις δυνάμεις τους για να αποτυπώσουν με πρωτοφανή λεπτομέρεια τον Νεφελώδη του Ματιού της Γάτας — έναν πλανητικό νεφελώδη 4.400 ετών φωτός μακριά μας. Οι νέες εικόνες αποκαλύπτουν τι συμβαίνει όταν ένα άστρο πλησιάζει στο τέλος της ζωής του, με λεπτομέρειες που δεν είχαμε δει ποτέ ξανά.
Υπάρχουν εικόνες που σε κάνουν να σταματάς και να κοιτάς. Η τελευταία κοινή παρατήρηση των διαστημικών τηλεσκοπίων Hubble και Euclid είναι μια από αυτές. Αντικείμενο της προσοχής τους: ο Νεφελώδης του Ματιού της Γάτας, ένα από τα πιο εντυπωσιακά και μελετημένα αντικείμενα στον νυχτερινό ουρανό, που βρίσκεται 4.400 ετών φωτός από τη Γη, στον αστερισμό του Δράκου.
Ο όρος «πλανητικός νεφελώδης» είναι λίγο παραπλανητικός — δεν έχει καμία σχέση με πλανήτες. Το όνομα κόλλησε τον 18ο αιώνα, όταν οι πρώτοι αστρονόμοι που τους παρατηρούσαν μέσα από αδύναμα τηλεσκόπια νόμιζαν ότι έμοιαζαν με τους αέριους γίγαντες του ηλιακού μας συστήματος. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για κάτι πολύ πιο δραματικό: τα τελευταία «ανάσα» ενός άστρου που ετοιμάζεται να πεθάνει.
Όταν ένα άστρο εξαντλεί το υδρογόνο του — το καύσιμο που τροφοδοτεί την πυρηνική σύντηξη στον πυρήνα του — η ισορροπία που το κρατούσε σταθερό για δισεκατομμύρια χρόνια αρχίζει να καταρρέει. Τα εξωτερικά στρώματα συστέλλονται, τα άτομα συγκρούονται, η ενέργεια απελευθερώνεται και τα αέρια εκτοξεύονται προς τα έξω σχηματίζοντας αυτά τα χρωματιστά, φωτεινά σύννεφα που βλέπουμε στις φωτογραφίες. Αυτό ακριβώς είναι ο Νεφελώδης του Ματιού της Γάτας: ένα άστρο που αποχαιρετά το σύμπαν με έναν εντυπωσιακό τρόπο.
Αυτό που κάνει τις νέες εικόνες ιδιαίτερες είναι ο συνδυασμός των δύο τηλεσκοπίων. Το Hubble, με την ικανότητά του να εστιάζει σε μικρές λεπτομέρειες, κατέγραψε το κεντρικό κέλυφος του νεφελώδη με εξαιρετική ευκρίνεια. Το Euclid, από την άλλη, έδωσε μια ευρύτερη εικόνα που αποκάλυψε κάτι που δεν ήταν εύκολα ορατό ως τώρα: έναν τεράστιο φωτοστέφανο αερίων που εκτείνεται πολύ πιο μακριά από τον κύριο νεφελώδη. Αυτός ο φωτοστέφανος εκτοξεύτηκε από το άστρο σε πολύ παλαιότερο στάδιο, πριν καν σχηματιστεί ο κεντρικός νεφελώδης — σαν ένα πρώτο, πιο ήσυχο αποχαιρετισμό πριν το μεγάλο φινάλε.
Στο φόντο των εικόνων του Euclid διακρίνον
