Πέντε ώρες διήρκεσε η κατάθεση του Μαρκ Ζάκερμπεργκ στο αμερικάνικο Κογκρέσο για την υπόθεση της Cambridge Analytica και τις ευθύνες που φέρει το Facebook για την αθέμητη χρήση των προσωπικών πληροφοριών εκατομμυρίων χρηστών του μέσου κοινωνικής δικτύωσης από τη βρετανική εταιρία. Οι προσπάθειες των γερουσιαστών να στριμώξουν τον Ζάκερμπεργκ έβρισκε αντίσταση είτε από τη δική του άγνοια, είτε από τη δική τους.

Ο Ζάκερμπεργκ απολογήθηκε για το λάθος της επιχείρησής του – ανέλαβε ο ίδιος την ευθύνη για την υπόθεση – και επεσήμανε πως ο τεχνολογικός κολοσσός του οποίου ηγείται αλλάζει την πολιτική του αναφορικά με την προστασία των χρηστών του.

«Είναι ξεκάθαρο ότι δεν κάναμε αρκετά για να εμποδίσουμε αυτά τα εργαλεία από το να χρησιμοποιηθούν για εκμετάλλευση. Αυτό ισχύει για τις ψευδείς ειδήσεις, τις παρεμβάσεις ξένων χωρών στις εκλογές και τη ρητορική μίσους», ανέφερε στην εναρκτήρια δήλωσή του ο Ζάκερμπεργκ.

«Δεν είδαμε τη μεγάλη εικόνα των ευθυνών που φέρουμε και αυτό ήταν ένα μεγάλο λάθος», παραδέχθηκε. «Ήταν μεγάλο το λάθος. Άρχισα το Facebook, το διοικώ και είμαι υπεύθυνος για ότι συμβαίνει».

Κατά τη διάρκεια της πεντάωρης κατάθεσής του, απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με τις πρακτικές που χρησιμοποιεί το Facebook για τη συλλογή πληροφοριών και το μονοπώλιο της εταιρίας στον τομέα δράσης του.

Συνολικά 44 γερουσιαστές – μεγάλος αριθμός συγκριτικά με άλλες, παρόμοιες διαδικασίες. Κάθε ένας είχε πέντε λεπτά για να θέσει την ερώτησή του και να λάβει απάντηση από τον CEO του Facebook. Το χρονικό αυτό περιθώριο λειτούργησε καταλυτικά στην όλη διαδικασία, καθώς δεν υπήρχε ο απαραίτητος χρόνος για να τεθούν διευκρινιστικές ερωτήσεις που ίσως έφερναν τον Ζάκερμπεργκ σε δύσκολη θέση.

«Το σύμφωνο χρήσης σας για τους χρήστες είναι άθλιο», είπε ο γερουσιαστής Τζον Κένεντι, σε μία φράση που ξεχώρισε. Ο Κένεντι σχολίασε με αυτό τον τρόπο το ιδιαιτέρως περίπλοκο, όπως είπε, σύμφωνο το οποίο «υπογράφουν» οι νέοι χρήστες του μέσου κοινωνικής δικτύωσης. «Δεν ενημερώνει τους χρήστες σας για τα δικαιώματά τους. Σας προτείνω να πάτε σπίτι και να το ξαναγράψετε».

Ο Ζάκερμπεργκ, παρότι εμφανίστηκε αγχωμένος, απάντησε σε όλες τις ερωτήσεις που του τέθηκαν, ακόμη και γιατί η επιχείρησή του δεν ενημέρωσε τους χρήστες του μέσου το 2015, όταν ήρθε στο φως το πρόβλημα με την Cambridge Analytica.

Ο αντίκτυπος της κατάθεσης και όλα όσα αυτή αποκάλυψε είχε θετικές επιπτώσεις στις μετοχές του Facebook στο χρηματιστήριο, που έκλεισαν με κέρδη 4.5%.«Είναι αξιοσημείωτο να διεξάγεις μία κοινή συνεδρίαση των επιτροπών (του Κογκρέσου). Είναι ακόμη πιο αξιοσημείωτο το πως ένας CEO καταθέτει μπροστά σε περίπου τα μισά από τα μέλη του Αμερικάνικου Κογκρέσου», ανέφερε ο γερουσιαστής, Τζον Θουν, επικεφαλής της επιτροπής Εμπορίου. «Αλλά, το ίδιο το Facebook είναι αξιοσημείωτο».

Μπορεί η εναρκτήρια δήλωση του ρεπουμπλικάνου γερουσιαστή να ήταν ήπια, όμως στη συνέχεια διερωτήθηκε γιατί ο κόσμος να πιστέψει τις δηλώσεις του Ζάκερμπεργκ, αφού εδώ και χρόνια υπόσχεται ότι τα πράγματα θα βελτιωθούν. Ο ερωτηθείς παραδέχθηκε πως «έχουμε κάνει πολλά λάθη στη διοίκηση της επιχείρησης».

«Είναι σχεδόν αδύνατο να ξεκινήσεις μία εταιρία από τον κοιτώνα του Πανεπιστημίου και να την αναπτύξεις σε αυτό το επίπεδο χωρίς να κάνεις μερικά λάθη», είπε. Τώρα, όμως, «θα έλεγα πως κάνουμε μία στροφή σχετικά με το πως διοικούμε την επιχείρηση», συμπλήρωσε τονίζοντας πως σχεδιάζεται μία γκάμα εργαλείων που θα βελτιώσει τον ρόλο του Facebook.

Παρότι ο 33χρονος παραδέχθηκε την ολιγωρία που έδειξε η εταιρία σε σειρά θεμάτων, δεν δέχθηκε τις κατηγορίες πως το Facebook έχει δημιουργήσει ένα μονοπώλιο. «Γνωρίζω πως είμαστε υπεύθυνοι για το περιεχόμενο, αλλά δεν παράγουμε εμείς το περιεχόμενο», είπε.

«Πιστεύουμε πως το να παρέχουμε μία υπηρεσία που έχει διαφημίσεις συμβαδίζει με την αποστολή μας να συνδέουμε όλους τον κόσμο του πλανήτη. Θέλουμε να παρέχουμε μία δωρεάν υπηρεσία που μπορεί ο καθένας να έχει στη διάθεσή του», είπε υπερασπιζόμενος το μοντέλο με το οποίο λειτουργεί η εταιρία.

Οι διαβεβαιώσεις του 33χρονου για σημαντικές αλλαγές δεν έπεισαν όλους τους γερουσιαστές όμως, που ζήτησαν να υπάρξουν αυστηροί κανονισμοί.

«Έχουμε δει και άλλες φορές απολογίες», είπε ο Ρίτσαρντ Μπλούμενθαλ, ένας δημοκρατικός από το Κονέκτικατ. «Οι επιφυλάξεις μας σχετικά με την κατάθεσή σας σήμερα είναι πως δεν βλέπω πως μπορείτε να αλλάξετε το μοντέλο της επιχείρησής σας, αν δεν υπάρχουν ειδικοί κανόνες… οι οποίοι θα τεθούν από υπηρεσία εκτός της εταιρίας σας».

Χωρίς απαντήσεις

Αφήνοντας να εννοηθεί ότι δεν είναι αντίθετος με την εφαρμογή κάποιας μορφής ρυθμιστικού πλαισίου επί των ομάδων του Ιντερνετ, όπως το ζήτησαν πολλοί γερουσιαστές, «εάν είναι καλό», έδωσε τη διαβεβαίωση ότι το μέσο κοινωνικής δικτύωσης των δύο δισεκατομμυρίων χρηστών δεν είναι «μονοπώλιο». Ωστόσο δεν κατάφερε να αναφέρει μία ανταγωνιστική στο Facebook πλατφόρμα.

Πολλοί γερουσιαστές εξέφρασαν «σκεπτικισμό» για τις απαντήσεις του Μαρκ Ζάκερμπεργκ, ο οποίος απάντησε επανειλημμένως «δεν ξέρω» ενώπιον του πολυπληθούς ακροατηρίου γερουσιαστών και δημοσιογράφων της αίθουσας.

«Κατά τη διάρκεια της ακρόασης… δεχθήκατε πολλές κρίσιμης σημασίας ερωτήσεις, για τις οποίες δεν είχατε απαντήσεις», τού είπε η γερουσιαστής Καμάλα Χάρις.

Για την ακρίβεια, ο Ζάκερμπεργκ, πολύ κουρασμένος από το συνεχές σφυροκόπημα, δεν μπόρεσε να δώσει μία ικανοποιητική απάντηση για τον λόγο για τον οποίο η Facebook δεν σταμάτησε το 2015 την Cambridge Analytica, δεν ειδοποίησε την ρυθμιστική αρχή εμπορίου, αλλά ούτε και τους χρήστες για την κατάχρηση των δεδομένων τους.

«Θα μπορούσαμε να τους έχουμε διακόψει» το 2015, «κάναμε ένα σφάλμα», είπε, προσθέτοντας ότι εκείνη την εποχή ήταν βέβαιος ότι το θέμα είχε λήξει όταν η Cambridge Analytica έδωσε τη διαβεβαίωση ότι έσβησε τα δεδομένα. «Δεν θα έπρεπε να έχουμε αρκεσθεί στην απάντησή τους», είπε.

Ο Ζάκερμπεργκ χρειάστηκε να εξηγήσει πολλές φορές τι κάνει η Faceboook με τα δεδομένα που μοιράζονται οι χρήστες στο δίκτυο: «δεν πουλάμε τα δεδομένα στους διαφημιζόμενους», επέμεινε, δίνοντας τη διαβεβαίωση ότι απλώς τους επιτρέπει να «στοχοθετούν» χρήστες χάρη στα δεδομένα που διατηρεί το Facebook.

Για τον Ζάκερμπεργκ, «αυτό αυξάνει την αποτελεσματικότητα των μηνυμάτων» και είναι η καρδιά του οικονομικού μοντέλου της Facebook.

Οι γερουσιαστές του έθεσαν επίσης ερωτήσεις για την έλλειψη διαφάνειας στους όρους χρήσης. Ο γερουσιαστής Τζον Κένεντι ειδικότερα του ζήτησε επίμονα εξηγήσεις για το θέμα, ενώ εγκαταλείποντας τον ευγενικό τόνο των συναδέλφων του τού είπε: «η συμφωνία των όρων χρήσης είναι άθλια» και συνέχισε: «δεν θέλω να χρειαστεί να ψηφίσω για την επιβολή ρυθμιστικού πλαισίου στο Facebook, αλλά μα τον Θεό, θα το κάνω».

«Το ότι ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ απέτυχε να απαντήσει σε πολλές κρίσιμης σημασίας ερωτήσεις κατά τη διάρκεια της εμφάνισής του ενώπιον της Γερουσίας με αφήνει ανήσυχη σχετικά με το πόσο το Facebook εκτιμά την εμπιστοσύνη και τη διαφάνεια», έγραψε στο Twitter η γερουσιαστής Καμάλα Χάρις.

Ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ θα παρουσιαστεί σήμερα ενώπιον μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων.