Υπνική άπνοια: 33% υψηλότερος κίνδυνος άνοιας και 45% για Αλτσχάιμερ — νέο φάρμακο σε φάση 3

Ένα νέο φάρμακο που επιδρά στο νευρικό σύστημα και μπορεί να μειώνει τις άπνοιες βρίσκεται σε κλινική δοκιμή φάσης 3, ενώ η υπνική άπνοια συνδέεται με 33% μεγαλύτερο κίνδυνο άνοιας και 45% για νόσο Αλτσχάιμερ, ανέφερε ο πνευμονολόγος-υπνίατρος Μάνος Βαγιάκης σε συνέντευξή του στο Πρακτορείο FM και την Τάνια Μαντουβάλου. Ο κ. Βαγιάκης είναι τέως διευθυντής και ιδρυτής του πρώτου Εργαστηρίου Διαταραχών Ύπνου στην Ελλάδα στον «Ευαγγελισμό», πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Υπνολογίας και πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του 5ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Υπνολογίας, που διεξάγεται αυτό το Σαββατοκύριακο στο αμφιθέατρο του 251 ΓΝΑ.

Τα βασικά σημάδια που πρέπει να κινητοποιήσουν είναι το έντονο ροχαλητό με παύσεις λίγων δευτερολέπτων και απότομη επανεκκίνηση, η πρωινή κόπωση και η υπνηλία μέσα στην ημέρα. Συχνά τις παύσεις παρατηρεί ο άνθρωπος που κοιμάται δίπλα. Στις ενδείξεις προστίθενται οι αφυπνίσεις με αίσθημα ασφυξίας, η νυχτερινή συχνοουρία και οι πρωινοί πονοκέφαλοι. Μπορεί να συνυπάρχουν στυτική δυσλειτουργία, υπέρταση και αρρυθμίες όπως κολπική μαρμαρυγή. Δεν εμφανίζονται όλα σε όλους: κάποιοι έχουν ελάχιστα ή καθόλου εμφανή συμπτώματα. Για όσους κοιμούνται μόνοι, η επίμονη ημερήσια υπνηλία, η κόπωση, η νυχτερινή συχνοουρία ή η παρατήρηση τρίτων ότι ροχαλίζουν είναι αφορμή για έλεγχο.

Ο κ. Βαγιάκης αναφέρθηκε και στα «έξυπνα» ρολόγια με μέτρηση οξυγόνου τη νύχτα: «Οι χαμηλές ενδείξεις, τιμές κάτω από 93, μπορεί να κινητοποιήσουν τον χρήστη να αναζητήσει ιατρική αξιολόγηση. Ωστόσο, οι μετρήσεις αυτές δεν αρκούν για τη διάγνωση υπνικής άπνοιας, η οποία χρειάζεται κατάλληλο έλεγχο και μελέτη ύπνου».

Για τη σχέση με τη γνωστική έκπτωση, σημείωσε: «Το 2025, σε μια τεράστια μελέτη, φάνηκε ότι οι ασθενείς με άπνοια έχουν 33% μεγαλύτερο κίνδυνο για άνοια και 45% μεγαλύτερο κίνδυνο για Αλτσχάιμερ». Ο βαθύς ύπνος (βραδέων κυμάτων) συμβάλλει στην απομάκρυνση μεταβολικών αποβλήτων, όπως το βήτα αμυλοειδές, από τον εγκέφαλο. Οι συνεχείς μικροαφυπνίσεις της υπνικής άπνοιας εμποδίζουν αυτόν τον «καθαρισμό». Παρ’ όλα αυτά, δυσκολία συγκέντρωσης, βραδύτητα σκέψης και κενά μνήμης δεν σημαίνουν κατ’ ανάγκη άνοια· μπορεί να οφείλονται στην κακή ποιότητα ύπνου. «Η θεραπεία με μάσκα θετικής πίεσης, όταν ελέγχει αποτελεσματικά τις άπνοιες, επιτρέπει καλύτερο ύπνο και μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση της μνήμης και της προσοχής».

Στο βάρος, «υπάρχει ένας φαύλος κύκλος». Σε πρόσφατη μελέτη με 12.860 ενήλικες από ΗΠΑ και Ελβετία, τα άτομα με παχυσαρκία είχαν κατά 75% αποφρακτική άπνοια και οι υπέρβαροι 60% υπνική άπνοια. Από όσους πάσχουν από άπνοια, το 25% είναι αδύνατοι, το 44% υπέρβαροι και το 32% παχύσαρκοι. «Αν έχεις παραπάνω κιλά έχεις άπνοια και αν έχεις άπνοια δυσκολεύεσαι να χάσεις, διότι αλλάζει ο μεταβολισμός, αλλάζει η αντίσταση στην ινσουλίνη και μετά, επειδή είσαι κουρασμένος και νυσταγμένος τη μέρα, δεν έχεις όρεξη να γυμναστείς». Ο άυπνος άνθρωπος «την άλλη μέρα έχει όρεξη για λιπαρές τροφές και με αυξημένα σάκχαρα». Η διάγνωση και αντιμετώπιση της άπνοιας «σπάει» τον κύκλο και διευκολύνει την απώλεια βάρους. Τα ενέσιμα φάρμακα για την παχυσαρκία «μειώνουν σημαντικά τις άπνοιες», σύμφωνα με δύο πρόσφατες μελέτες, εκ των οποίων η μία δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο στο New England Journal of Medicine.

Για τις θεραπείες, «η μάσκα θετικής πίεσης είναι η κλασική θεραπεία εδώ και 40 χρόνια» και έχει τελειοποιηθεί: «είναι πάρα πολύ εύκολη στη χρήση, αθόρυβη, πολύ μαλακή, δεν ενοχλεί και δεν έχει επιπλοκές». Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται και ειδικός νάρθηκας (μασελάκι) στον ύπνο. «Τα καινούργια που περιμένουμε είναι ένα φάρμακο που επιδρά στο νευρικό σύστημα, το οποίο αυτή τη στιγμή είναι σε κλινική δοκιμή φάσης 3. Ανακοινώθηκε στο Αμερικανικό Συνέδριο την Άνοιξη και περιμένουμε να δημοσιευθεί η μελέτη. Πιθανόν να μπει στη φαρμακευτική βιομηχανία ως κλασικό φάρμακο, το οποίο θα λαμβάνεται προ ύπνου και θα μειώνει τις άπνοιες».

Τέλος, για την αϋπνία, ο κ. Βαγιάκης συστήνει σταθερή ώρα κατάκλισης και, σε όσους έχουν δυσκολίες, αποφυγή καφέ, γυμναστικής αργά το βράδυ και αλκοόλ πριν τον ύπνο. «Η σκέψη ότι δεν θα καταφέρουμε να κοιμηθούμε και την επόμενη ημέρα δεν θα μπορέσουμε να ανταποκριθούμε στις επαγγελματικές και οικογενειακές υποχρεώσεις αυξάνει την ένταση και δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τον ύπνο. Απολαύστε την αϋπνία σας και θα έρθει ο ύπνος από μόνος του». Αν δεν έρθει ύπνος σε περίπου 20 λεπτά, «να σηκωθούμε και να κάνουμε κάτι άλλο, ώστε το κρεβάτι να μη συνδέεται με την αγωνία της αϋπνίας».

Πηγή: tanea.gr.