Η φράση «θα πεθάνω από τη χαρά μου» δεν είναι κυριολεκτική.
Όμως, όπως αποδεικνύεται, μπορεί να συμβεί και αυτό — έστω και σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις.
Νέα μελέτη περίπτωσης, που δημοσιεύτηκε στο Oxford Medical Case Reports, περιγράφει την ασυνήθιστη ιστορία μιας 65χρονης γυναίκας, η οποία ένιωσε τόσο έντονη χαρά μετά τον γάμο της κόρης της, ώστε οι γιατροί θεώρησαν αρχικά ότι υπέστη καρδιακή προσβολή.
Για τρεις ημέρες μετά τη γιορτή, η γυναίκα είχε πόνο στο στήθος και δύσπνοια.
Αρχικά, όταν ζήτησε ιατρική συμβουλή για τον πόνο στο στήθος, τον οποίο είχε εμφανίσει και λίγους μήνες νωρίτερα, παραπέμφθηκε επειγόντως στα επείγοντα, όπως αναφέρουν οι συγγραφείς της μελέτης.
Ωστόσο, οι εξετάσεις έδωσαν ασαφή αποτελέσματα.
Φαινόταν να υπάρχει μειωμένη ροή αίματος προς την καρδιά, κάτι που συνήθως προκαλείται από θρόμβο.
Θρόμβος όμως δεν βρέθηκε.
Αντίθετα, η αριστερή κοιλία της εμφάνιζε μια παράξενη διάταση, η οποία αποδυνάμωνε την καρδιά και επηρέαζε την ικανότητά της να αντλεί αποτελεσματικά αίμα σε όλο το σώμα.
Όσο παράξενο κι αν ακούγεται, αυτό είναι σημάδι αιφνίδιας και υπερβολικής χαράς.
Όταν η υπερβολική ευτυχία ή η θετική διέγερση εκδηλώνονται ξαφνικά και έντονα, μπορούν να επιβαρύνουν την καρδιά και να αλλάξουν ακόμη και το σχήμα της.
Η ονομασία αυτού του παράξενου συνδρόμου είναι takotsubo cardiomyopathy (TTS), μια σπάνια και συχνά υποτιμημένη κατάσταση που μιμείται στενά ένα οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, δηλαδή καρδιακή προσβολή.
Αν και είναι αναστρέψιμη, δεν είναι ακίνδυνη και μπορεί να απειλήσει τη ζωή.
Το TTS πυροδοτείται από έντονες συναισθηματικές εμπειρίες, είτε θετικές, όπως ένας γάμος, είτε αρνητικές, όπως ένας χωρισμός.
Η αρνητική εκδοχή είναι γνωστή ως «σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς», ενώ η άλλη πλευρά του νομίσματος ονομάζεται «happy heart syndrome» και προκαλείται από έντονα θετικά συναισθήματα.
Το σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς είναι πιο γνωστό και πιο μελετημένο, αν και παραμένει και αυτό ένα μικρό ιατρικό μυστήριο. Είναι αναστρέψιμο, αλλά όχι ακίνδυνο.
Έρευνες δείχνουν ότι περίπου το 1% έως 3% των ασθενών που θεωρείται ότι παθαίνουν καρδιακή προσβολή, αλλά δεν έχουν ενδείξεις θρόμβου στην αριστερή κοιλία, μπορεί στην πραγματικότητα να πάσχουν από TTS.
Το ποσοστό είναι πολύ μικρό και γίνεται ακόμη μικρότερο στην περίπτωση του happy heart syndrome. Μόνο περίπου το 4% των καταγεγραμμένων περιστατικών TTS πυροδοτούνται από θετικά συναισθήματα.
Με τόσο λίγα περιστατικά στα αρχεία, όμως, είναι δύσκολο να πει κανείς αν αυτό αντανακλά την πραγματικότητα ή αν οφείλεται σε κλινική υποεκτίμηση.
Το TTS καταγράφηκε για πρώτη φορά το 1983 στο Hiroshima City Hospital στην Ιαπωνία. Πήρε το όνομά του από τις ιαπωνικές παγίδες για χταπόδια (takotsubo), επειδή οι ασθενείς με τη συγκεκριμένη κατάσταση εμφανίζουν ασυνήθιστο σχήμα στην αριστερή κοιλία, που θυμίζει αυτά τα κεραμικά δοχεία.
Οι ακριβείς μηχανισμοί που κρύβονται πίσω από το TTS δεν έχουν γίνει πλήρως κατανοητοί, όμως φαίνεται ότι οι επιπτώσεις στην καρδιά διαφέρουν λίγο ανάλογα με το αν πρόκειται για happy heart syndrome ή broken heart syndrome.
«Και οι δύο καταστάσεις περιλαμβάνουν ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και έξαρση κατεχολαμινών», εξηγούν οι συγγραφείς της μελέτης περίπτωσης, «αλλά οι νευροορμονικές αποκρίσεις μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με το συναισθηματικό πρόσημο».
Το happy heart syndrome συνδέεται συνήθως με διάταση στο μέσο της κοιλίας ή στη βάση της, ενώ το broken heart syndrome έχει διαφορετικό μοτίβο.
«[Το happy heart syndrome] μπορεί επίσης να εμφανίζεται με ηπιότερα συμπτώματα και καλύτερα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα, αν και απαιτούνται περισσότερα δεδομένα», προσθέτουν οι συγγραφείς της μελέτης.
Επειδή τα συμπτώματα είναι ηπιότερα, μερικές φορές περνούν απαρατήρητα, παρότι οι συνέπειες μπορεί να είναι απειλητικές για τη ζωή.
Οι γιατροί, φαίνεται, ενδέχεται να υποτιμούν το πόσο στρεσογόνα μπορεί να γίνει η χαρά και η ευτυχία όταν βιώνονται σε υπερβολικό βαθμό.
«Η διατήρηση υψηλού δείκτη υποψίας, ακόμη και σε ασθενείς χωρίς τους συνήθεις καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου, είναι κρίσιμη», γράφουν οι συγγραφείς της μελέτης.
Στα τέλη του 2025, ο καρδιολόγος John Madias από την Icahn School of Medicine at Mount Sinai στη Νέα Υόρκη προειδοποίησε ότι οι γιατροί, οι ασθενείς και το κοινό χρειάζεται να γνωρίζουν περισσότερο το happy heart syndrome και το broken heart syndrome.
«Οι βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπλοκές και η θνησιμότητα και των δύο υποτύπων του TTS είναι παρόμοιες, αν και έχει αναφερθεί ότι υψηλότερο ποσοστό ανδρών υπέστη “happy heart syndrome” σε σύγκριση με τα ποσοστά τους στο “broken heart syndrome”», λέει ο Madias.
«Οι γιατροί που φροντίζουν ασθενείς με TTS, καθώς και οι ερευνητές που μελετούν την παθοφυσιολογία του TTS, θα πρέπει να εμβαθύνουν περισσότερο στη φύση των θετικών/ευχάριστων συναισθημάτων που πυροδοτούν το “happy heart syndrome”».
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η 65χρονη γυναίκα, ευτυχώς, ανάρρωσε πλήρως καρδιακά και συνεχίζει να ζει υγιής.
Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι ανυπομονεί «να παρακολουθήσει τα πιο ευτυχισμένα ορόσημα των άλλων παιδιών της τα επόμενα χρόνια».
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Oxford Medical Case Reports.
