Ίσως να έχετε διαβάσει ότι στην αρχαία Αίγυπτο οι βασιλείς συχνά θάβονταν μαζί με ανθρώπους που είχαν θυσιαστεί για να τους υπηρετήσουν στην άλλη ζωή. Οι αρχαιολόγοι, όμως, δεν είναι τόσο βέβαιοι γι’ αυτό.
Όταν ο Βρετανός αιγυπτιολόγος Φλίντερς Πίτρι ανέσκαψε τάφους γύρω από τα ταφικά μνημεία των πρώτων βασιλιάδων της 1ης Δυναστείας, στη δεκαετία του 1920, βρήκε τα λείψανα πολύ περισσότερων ανθρώπων, εκατοντάδες σε ορισμένες περιπτώσεις.
Την εποχή εκείνη, υποψιάστηκε ότι οι άνθρωποι σε αυτούς τους δευτερεύοντες τάφους μπορεί να είχαν θυσιαστεί λίγο μετά τον θάνατο κάθε βασιλιά, σε αυτό που είναι γνωστό ως θυσία συνοδών.
Ο Πίτρι, όμως, δεν μπόρεσε να βρει αποδείξεις για το πώς πέθαναν αυτοί οι άνθρωποι, ένα κενό που άφησε ανοιχτή την αμφισβήτηση αυτής της θεωρίας.
Η αρχαιολόγος Ροζελίν Κάμπελ, από το Πανεπιστήμιο Purdue στις ΗΠΑ, επανεξετάζει το έργο του Πίτρι με σύγχρονη ιατροδικαστική προσέγγιση και επιβεβαιώνει ότι 18 από τα 46 κρανία που ο Πίτρι διατήρησε και μετέφερε στην Αγγλία δείχνουν σημάδια πιθανώς θανατηφόρων τραυμάτων.
Τα ευρήματά της παρουσιάζονται σε νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε σήμερα στο Frontiers in Environmental Archaeology.
Τα κρανία βρέθηκαν γύρω από τα βασιλικά ταφικά συγκροτήματα στο Ουμ ελ-Κααμπ, στην αρχαία Άβυδο, όπου είχαν ταφεί κοντά στους πρώτους βασιλιάδες της αρχαίας Αιγύπτου. Οι ηγεμόνες της 1ης Δυναστείας κυβέρνησαν περίπου από το 3078 έως το 2900 π.Χ.
Ορισμένοι από τους τάφους γύρω από τις βασιλικές ταφές έφεραν ονόματα και επίσημους τίτλους, που τους ταυτοποιούν ως κατώτερους ή μεσαίου επιπέδου αξιωματούχους ή τεχνίτες.
«Κάθε δευτερεύουσα ταφή ήταν ένας απλός θάλαμος σε μια σειρά από δεκάδες άλλους», λέει η Κάμπελ.
«Κάποιοι είχαν ένα απλό φέρετρο. Οι περισσότεροι είχαν λίγα κτερίσματα, όπως κεραμικά αγγεία, και πολλοί τάφοι περιλάμβαναν επίσης μικρά αντικείμενα, όπως χάλκινα εργαλεία, αιχμές βλημάτων ή μικρά ελεφάντινα ειδώλια».
Η Κάμπελ επανεξετάζει εδώ και χρόνια τα κρανία αυτών των αρχαίων Αιγυπτίων.
Τα γραμμικά κατάγματα στην κορυφή του κρανίου είναι οι πιο συχνοί τραυματισμοί που έχει εντοπίσει, ένα είδος βλάβης που συνήθως προκαλείται από επίπεδα, πλατιά αντικείμενα.
Σε ορισμένα από τα κρανία, η Κάμπελ εντόπισε επίσης τραύματα από αιχμηρό αντικείμενο, μεταξύ των οποίων «διατρητικό τραύμα στο πλάι του κεφαλιού» και «τραύμα από χτύπημα στο μάτι».
«Αν και είναι βέβαιο ότι ορισμένα άτομα μπορεί να πέθαναν ήσυχα από κάποια άλλη αιτία και να θάφτηκαν γύρω από τα βασιλικά ταφικά συγκροτήματα, είναι επίσης σαφές ότι πολλοί από αυτούς υπέστησαν κάποιας μορφής περιθανατικό τραύμα», γράφει η Κάμπελ.
Με άλλα λόγια, είναι αρκετά πιθανό αυτοί οι άνθρωποι να σκοτώθηκαν εσκεμμένα, από βίαια χτυπήματα στο κεφάλι.
«Ο Πίτρι πίστευε ότι το κλείσιμο τόσων τάφων ταυτόχρονα καθιστούσε απίθανες τις μεμονωμένες ταφές μετά από φυσικό θάνατο και ότι το φαινομενικά βεβιασμένο σφράγισμα τόσων τάφων, μαζί με την ταυτότητα αξιωματούχων που συνδέονταν με κάποιον τρόπο με τη βασιλική αυλή, τον οδήγησε στο συμπέρασμα ότι αυτές οι ταφές πιθανότατα αντιπροσώπευαν θυσία συνοδών», γράφει η Κάμπελ.
Τα ευρήματά της ενισχύουν περαιτέρω τη θεωρία του Πίτρι: ότι οι άνθρωποι σε αυτές τις δευτερεύουσες ταφές ίσως θυσιάστηκαν όταν πέθανε ο βασιλιάς τους, με την πεποίθηση ότι θα υπηρετούσαν τον ηγεμόνα τους στην άλλη ζωή.
Αν ισχύει αυτό, τότε φαίνεται πως η πρακτική αυτή ξεκίνησε πολύ νωρίς στην αρχαία αιγυπτιακή κοινωνία.
«Κάποιοι συνοδοί ίσως προσφέρθηκαν να πεθάνουν για να αποκτήσουν αιώνια ζωή ή τιμή, άλλοι μπορεί να επιλέχθηκαν ή ακόμη και να εξαναγκάστηκαν», υποστηρίζει η Κάμπελ.
«Αν είχα απεριόριστους πόρους, θα ήθελα πολύ να εντοπίσω πού μπορεί να βρίσκονται τα σώματα αυτών των ανθρώπων και να τα αναλύσω.
«Παρόλα αυτά, αυτή η μελέτη δείχνει πόσες νέες πληροφορίες για το παρελθόν μπορούν να αποκαλυφθούν όταν επανεξετάζουμε παλαιότερα δεδομένα με επικαιροποιημένες μεθόδους και γνώσεις, ακόμη και για σύνολα δεδομένων που είναι ελλιπή και ατελή όπως αυτό.»
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο Frontiers in Environmental Archaeology.
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
