Στις 4 Αυγούστου, ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Péter Magyar, απηύθυνε διάγγελμα στο έθνος από τον πυρηνικό σταθμό του Paks, που βρίσκεται στις όχθες του Δούναβη.
Υπό κανονικές συνθήκες, το Paks παράγει το 40% της ηλεκτρικής ενέργειας της Ουγγαρίας. Όμως η έντονη ξηρασία έχει αποσύρει νερό από τον Δούναβη, αναγκάζοντας τους χειριστές του σταθμού να κλείσουν, για πρώτη φορά στην ιστορία του, όλες τις τουρμπίνες εκτός από μία από τις οκτώ.
Η Ουγγαρία μένει έτσι χωρίς την απαιτούμενη ενέργεια στη διάρκεια του τελευταίου καύσωνα του μακρού, ζεστού καλοκαιριού του 2026. Οι θερμοκρασίες σε όλη την Ευρώπη ανέβηκαν και πάλι κοντά στους 40°C αυτή την εβδομάδα, προκαλώντας αύξηση της ζήτησης ρεύματος, κυρίως λόγω της μεγαλύτερης χρήσης κλιματιστικών.
Στεκόμενος σε ξερό έδαφος κοντά στο εργοστάσιο, ο Magyar κάλεσε τους πολίτες να χρησιμοποιούν με φειδώ το ηλεκτρικό ρεύμα, ειδικά τις ώρες αιχμής, από τις 5 το απόγευμα έως τις 10 το βράδυ. Προειδοποίησε ότι οι επόμενες ημέρες θα είναι «κρίσιμες» για το αν θα βαθύνει η ενεργειακή κρίση της χώρας. Επιχειρήσεις σε όλη την Ουγγαρία περιορίζουν οικειοθελώς την κατανάλωσή τους, ενώ τη νύχτα έχει κλείσει ο μη απαραίτητος φωτισμός σε δημόσια κτίρια.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην Ουγγαρία. Σε όλη τη νότια και ανατολική Ευρώπη, χώρες αντιμετωπίζουν τις συνέπειες διαδοχικών καυσώνων και μιας παρατεταμένης ξηρασίας.
Στη Ρουμανία, αυτή την εβδομάδα, ναυτικοί μηχανικοί ανατίναξαν μια βραχώδη προεξοχή για να περάσει περισσότερο νερό από τον Δούναβη προς τον πυρηνικό σταθμό Cernavodă, σε μια προσπάθεια να αποφευχθεί ο πλήρης τερματισμός της λειτουργίας του. Η Σλοβενία και η Γαλλία χρειάστηκε επίσης να κλείσουν πυρηνικούς αντιδραστήρες λόγω των υψηλών θερμοκρασιών και των χαμηλών υδάτινων αποθεμάτων. Την ίδια ώρα, η ζήτηση ρεύματος μπορεί να αυξηθεί κατά περίπου 20% στη διάρκεια ενός καύσωνα, εξαιτίας της έντονης χρήσης κλιματιστικών.
«Η επιπλέον ζέστη ανεβάζει σημαντικά τη ζήτηση και η ξηρασία μειώνει την προσφορά, ιδιαίτερα σε αυτές τις πυρηνικές μονάδες», λέει ο Fintan Devenney από την ενεργειακή αναλύτρια Montel. «Άρα, ο συνδυασμός των δύο δημιουργεί σίγουρα κάτι σαν τέλεια καταιγίδα».
Προβλήματα αντιμετωπίζουν και άλλοι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας. Η υδροηλεκτρική παραγωγή στην Ευρώπη έπεσε τον Ιούλιο στα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας δεκαετίας, σύμφωνα με τη δεξαμενή σκέψης Ember. Οι μονάδες φυσικού αερίου αναγκάστηκαν να μειώσουν την παραγωγή τους, καθώς δυσκολεύονται να παραμείνουν ψυχρές όταν η εξωτερική θερμοκρασία ανεβαίνει. Σχεδόν το ένα τρίτο του στόλου φυσικού αερίου της Ιταλίας, ποσοστό 32%, απειλείται από την έλλειψη νερού ψύξης από ποτάμια και κανάλια, σύμφωνα με τη Montel. Τέλος, οι χαμηλές ταχύτητες ανέμου περιόρισαν την παραγωγή των ανεμογεννητριών.
Η ηλιακή ενέργεια ήταν το μοναδικό θετικό σημείο, με τον καθαρό ουρανό και τον ηλιόλουστο καιρό να οδηγούν σε επίπεδα ρεκόρ παραγωγής σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση τον Ιούνιο του 2026, σύμφωνα με την Ember. Στην Ουγγαρία, για παράδειγμα, η ηλιακή ενέργεια κάλυψε έως και το 80% της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας κατά τη διάρκεια της ημέρας. Όμως χωρίς αποθήκευση σε μπαταρίες, η ηλιακή ενέργεια είναι ελάχιστα χρήσιμη για τη βραδινή αιχμή, όταν τα μακριά ζεστά βράδια σημαίνουν ότι οι πολίτες κρατούν τα κλιματιστικά σε λειτουργία έως τις πρώτες πρωινές ώρες.
Το κύμα καύσωνα στην Ευρώπη είναι το πιο ζεστό και το πιο υγρό που έχει καταγραφεί ποτέ.
Η Ευρώπη βιώνει ήδη ένα καλοκαίρι-ρεκόρ σε ό,τι αφορά τη ζέστη. Ο Ιούνιος του 2026 ήταν ο θερμότερος Ιούνιος που έχει καταγραφεί στην ήπειρο, με την ακραία ζέστη και τον ξηρό καιρό να συνεχίζονται τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.
Η ξηρασία και οι καύσωνες έχουν δημιουργήσει ξανά προβλήματα στον ευρωπαϊκό ενεργειακό εφοδιασμό, προκαλώντας διακοπές ρεύματος και μειώσεις στην παραγωγή πυρηνικής ενέργειας στη Γαλλία και την Ελβετία το 2025. Όμως το φετινό καλοκαίρι είναι «άνευ προηγουμένου», λέει ο Devenney, επισημαίνοντας τα χαμηλά επίπεδα του Δούναβη.
«Αυτά τα επίπεδα δεν έχουν ξαναδεί πραγματικά. Ο πυρηνικός σταθμός του Paks στην Ουγγαρία, απ’ όσο γνωρίζω, δεν είχε κλείσει ποτέ πριν. Δεν έχει ξαναδεί επίπεδα παραγωγής τόσο χαμηλά όσο τα σημερινά», λέει. «Υπάρχουν άνθρωποι [στην Ουγγαρία] που λένε: πώς θα καλύψουμε αυτή τη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια; Πώς θα κρατήσουμε τα φώτα αναμμένα;»
Μέχρι στιγμής, ο εφοδιασμός έχει διατηρηθεί χωρίς μπλακ άουτ, όμως οι τιμές του ρεύματος σε ορισμένες χώρες —ιδίως τις ώρες αιχμής το βράδυ— έχουν εκτοξευθεί. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, οι χονδρικές τιμές ρεύματος κατά τη βραδινή αιχμή ξεπέρασαν τα 300 ευρώ ανά μεγαβατώρα στην Πολωνία, τη Σλοβακία, τη Ρουμανία και την Ουγγαρία, ένδειξη του πόσο στενή ήταν η προσφορά για την αγορά. Οι κανονικές τιμές θα κυμαίνονταν μεταξύ 100 και 150 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Με ελάχιστη βροχή να προβλέπεται για τις επόμενες ημέρες, παραμένει αβέβαιο πόσο θα διαρκέσει η πίεση στον εφοδιασμό. Τα ποτάμια θα χρειαστούν εβδομάδες παρατεταμένων βροχοπτώσεων για να αναπληρώσουν πλήρως τα αποθέματά τους. «Είναι δύσκολο να δούμε αυτούς τους πυρηνικούς σταθμούς στον Δούναβη να επανέρχονται σε λειτουργία μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Θα περίμενα η υδροηλεκτρική παραγωγή να παραμείνει σε πολύ χαμηλά επίπεδα και τον Αύγουστο», λέει ο Chris Rosslowe από την Ember. Το βασικό ερώτημα που παραμένει, λέει, είναι πώς θα μεταβληθεί η ζήτηση. «Απλώς δεν ξέρουμε αν θα υπάρξει κάποια ανακούφιση από αυτές τις υψηλές θερμοκρασίες. Νομίζω ότι πολλά μπορεί να εξαρτηθούν από αυτό».
Μέχρι στιγμής, οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν αποφύγει να επιβάλουν δελτίο ρεύματος, κυλιόμενες διακοπές ή άλλα πιο σκληρά μέτρα περιορισμού της ζήτησης στη διάρκεια των ακραίων καυσώνων. Οι ενεργειακοί σχεδιαστές εκτιμούν ότι περισσότερες επενδύσεις στην ηλιακή ενέργεια, στις λύσεις αποθήκευσης και στην ευελιξία του δικτύου θα βελτιώσουν την ικανότητα των χωρών να διαχειρίζονται τέτοιες ακραίες συνθήκες στο μέλλον. Προς το παρόν, όμως, στην Ουγγαρία και αλλού, λίγα μπορούν να γίνουν πέρα από την ελπίδα να αλλάξει ο καιρός.
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
