Η NASA παρουσίασε ένα τριφασικό πρόγραμμα αξίας 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων για μόνιμη ανθρώπινη παρουσία στη Σελήνη, με ορίζοντα επτά ετών. Παράλληλα, ανακοίνωσε την αποστολή του πρώτου πυρηνοκίνητου διαστημόπλοιου στον Άρη από τη δεκαετία του ’60, με στόχο την εξερεύνηση της επιφάνειας από ρομποτικά ελικόπτερα.
Η ιδέα μιας μόνιμης ανθρώπινης βάσης έξω από την τροχιά της Γης δεν ανήκει πλέον στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας. Σε μια εκδήλωση με τίτλο Ignition, ο διοικητής της NASA Jared Isaacman παρουσίασε ένα από τα πιο φιλόδοξα διαστημικά προγράμματα που έχει ανακοινώσει η υπηρεσία τα τελευταία χρόνια: μια μόνιμη σεληνιακή βάση κόστους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων που θα κατασκευαστεί μέσα στα επόμενα επτά χρόνια, και ένα πυρηνοκίνητο διαστημόπλοιο που θα φτάσει στον Άρη ως το 2028.
Το πρόγραμμα χωρίζεται σε τρεις φάσεις. Στην πρώτη, η NASA θοχεύει να μετατρέψει τις αποστολές στη Σελήνη από σπάνια, μοναδικά γεγονότα σε τακτικές, επαναλαμβανόμενες επιχειρήσεις. Για να το πετύχει αυτό, σχεδιάζει έως και 30 ρομποτικές προσεδαφίσεις από το 2027, αξιοποιώντας αμερικανικές ιδιωτικές εταιρείες μέσω του προγράμματος Commercial Lunar Payload Services. Ανάμεσα στα νέα εργαλεία που θα χρησιμοποιηθούν είναι και τα λεγόμενα MoonFall hoppers — μικρά ρομποτικά σκάφη που κινούνται με σύντομα, ελεγχόμενα άλματα πυραυλοκίνησης, καλύπτοντας δεκάδες χιλιόμετρα για να εντοπίσουν πόρους όπως ο πάγος νερού σε δυσπρόσιτες περιοχές.
Στη δεύτερη φάση, η υπηρεσία θα αρχίσει να στήνει υποδομές που θα μπορούν να φιλοξενούν αστροναύτες για τακτικές αποστολές στην επιφάνεια, συμπεριλαμβανομένης της παράδοσης ενός πιεστικού rover από την ιαπωνική διαστημική υπηρεσία. Η τρίτη και τελευταία φάση αφορά τη βαριά υποδομή για συνεχή ανθρώπινη κατοίκηση: πολυλειτουργικές κατοικίες από την Ιταλία και ένα σεληνιακό όχημα γενικής χρήσης από τον Καναδά.
Παράλληλα, η NASA ανακοίνωσε την αναστολή εργασιών για τον Gateway, τον σχεδιαζόμενο διαστημικό σταθμό σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη που αποτελούσε κεντρικό στοιχείο του αρχικού προγράμματος Artemis. Μέρος του εξοπλισμού που είχε αναπτυχθεί για τον Gateway θα επαναχρησιμοποιηθεί σε άλλες αποστολές — μεταξύ αυτών και το πυρηνικό σύστημα παραγωγής ενέργειας που θα τροφοδοτεί το διαστημόπλοιο Space Reactor-1 Freedom στην πορεία του προς τον Άρη.
Το Freedom θα μεταφέρει τρία ρομποτικά ελικόπτερα εμπνευσμένα από το Ingenuity, το σκάφος που ολοκλήρωσε 72 πτήσεις στον Άρη μετά την άφιξή του με το rover Perseverance το 2021. Τα νέα drones θα χρησιμοποιούν κάμερες και ραντάρ υπεδάφους για να αναζητήσουν πάγο νερού και κατάλληλες τοποθεσίες για μελλοντικές ανθρώπινες αποστολές.
Το πλαίσιο στο οποίο παρουσιάστηκε το πρόγραμμα δεν ήταν τυχαίο. Ο Isaacman το παρουσίασε ρητά ως αμερικανική απάντηση στις φιλοδοξίες της Κίνας, η οποία σχεδιάζει να προσεδαφίσει ανθρώπους στη Σελήνη ως το 2030 και να κατασκευάσει τη δική της βάση. Η διαστημική εξερεύνηση επιστρέφει, δηλαδή, στη λογική του ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων — μόνο που αυτή τη φορά ο στόχος δεν είναι απλώς να φτάσεις πρώτος, αλλά να μείνεις.
Αν όλα αυτά θα υλοποιηθούν τελικά είναι ερώτημα που παραμένει ανοιχτό. Η NASA αντιμετωπίζει σημαντικές περικοπές χρηματοδότησης και εσωτερικές αναταράξεις. Ωστόσο, για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, η μόνιμη ανθρώπινη παρουσία πέρα από την τροχιά της Γης μοιάζει να έχει και χρονοδιάγραμμα και πολιτική βούληση πίσω της.
