Ένας αρσενικός τζάγκουαρ πραγματοποίησε μια πρωτοφανή διαδρομή, ακολουθώντας για 2.100 χιλιόμετρα το νότιο άκρο του τροπικού δάσους του Αμαζονίου. Η πορεία του, που πέρασε από αυτοκινητοδρόμους, φάρμες, ράντσα και άλλα τοπία που έχουν διαμορφωθεί από τον άνθρωπο, διευρύνει όσα γνωρίζουμε για τις δυνατότητες αυτών των μεγάλων αιλουροειδών.
Το προηγούμενο ρεκόρ διασποράς για τζάγκουαρ με πομπό ήταν περίπου 60 έως 100 χιλιόμετρα, σύμφωνα με τον Jon Morant από το University College Dublin στην Ιρλανδία. Το γεγονός ότι αυτά τα ζώα μπορούν να διανύουν πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις δείχνει και τις πρόσθετες δυσκολίες στην προστασία τους. «Άτομα που ταξιδεύουν τόσο μακριά εκτίθενται περισσότερο σε κινδύνους που σχετίζονται με τον άνθρωπο, όπως το κυνήγι ή η θανάτωση λόγω επιθέσεων σε ζώα», λέει ο Morant.
Ο τζάγκουαρ σπάει ρεκόρ κολυμπώντας τουλάχιστον 1,3 χιλιόμετρα
Ο ίδιος και οι συνεργάτες του παρακολουθούν τζάγκουαρ στη Βραζιλία με κολάρα GPS, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου ερευνητικού προγράμματος που ξεκίνησε το 1999. Οι ερευνητές θέλησαν να κατανοήσουν καλύτερα πώς χρησιμοποιούν οι τζάγκουαρ το περιβάλλον τους κατά μήκος του ποταμού Araguaia, ενός εν δυνάμει διαδρόμου άγριας ζωής που συνδέει τα λιβάδια Cerrado με τον Αμαζόνιο.
Στο πλαίσιο αυτής της δουλειάς έπιασαν τον αρσενικό, με το όνομα Gaspar, και του τοποθέτησαν κολάρο στις 11 Νοεμβρίου 2024. Ο οκτάχρονος τζάγκουαρ πέρασε στη συνέχεια κάποιο διάστημα στη γνωστή του περιοχή, περίπου 700 τετραγωνικά χιλιόμετρα κατά μήκος του ποταμού Araguaia, πριν ξεκινήσει μια μεγάλη πορεία προς νότο, ακολουθώντας τα όρια του Αμαζονίου προς το εσωτερικό Cerrado.
Οι ερευνητές κατέγραψαν ότι ο Gaspar διένυσε 2.122 χιλιόμετρα, έως ότου το κολάρο του σταμάτησε να μεταδίδει τοποθεσίες στα τέλη Νοεμβρίου 2025, όμως πρόκειται για ευθεία απόσταση. Η πραγματική διαδρομή είναι πιθανότατα πολύ μεγαλύτερη, λέει ο Morant.
Αν και ο Gaspar κινήθηκε κυρίως σε δασικές περιοχές, πέρασε επίσης μέσα από έντονα αλλοιωμένα από τον άνθρωπο τοπία, όπως φάρμες, ράντσα και δρόμους. Οι μετακινήσεις, αν και μικρότερες, είναι συνηθισμένες σε άτομα ηλικίας 1 έως 3 ετών που αναζητούν να εγκαταστήσουν νέα επικράτεια, όμως δεν είναι σαφές γιατί ένας μεγαλύτερος ενήλικος, όπως ο Gaspar, έκανε αυτή την κίνηση. Μπορεί να αναζητούσε καλύτερες πηγές τροφής, ευκαιρίες ζευγαρώματος ή απλώς καταλληλότερο βιότοπο, λέει ο Morant.
«Πέρα από την εξαιρετική απόσταση που διένυσε, θεωρώ ιδιαίτερα ενδιαφέρον ότι προφανώς δεν εγκατέστησε επικράτεια, παρότι περισσότερο από έναν χρόνο κινούνταν συνεχώς σε περιοχές που ήταν, τουλάχιστον εν μέρει, δυνητικά κατάλληλες για τζάγκουαρ», λέει ο Jose Garcia Herrera από το Spanish National Research Council.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν και μια επιπλέον πρόκληση στην προστασία τέτοιων μεγάλων αιλουροειδών με μεγάλη ακτίνα δράσης. Σε αυτές τις περιοχές που έχουν αλλάξει από τον άνθρωπο, οι τζάγκουαρ αντιμετωπίζουν απειλές από λαθροθηρία, καθώς οι κτηνοτρόφοι συχνά τους σκοτώνουν για να προστατεύσουν τα ζώα τους. «Ίσως χρειάζεται να ξανασκεφτούμε τον τρόπο με τον οποίο ορίζονται και οργανώνονται οι προστατευόμενες περιοχές», λέει ο Morant.
Η τύχη του Gaspar παραμένει αβέβαιη. Μπορεί να πυροβολήθηκε ή να δηλητηριάστηκε, ή απλώς να σταμάτησε να λειτουργεί το κολάρο, λέει ο Morant, κάτι που σημαίνει ότι ο Gaspar μπορεί να εξακολουθεί να διασχίζει το βραζιλιάνικο τοπίο.
Ecology DOI: 10.1002/ecy.70441
Jaguar and wildlife adventure in the Pantanal: Brazil
Explore the Pantanal on an intimate expedition, encountering jaguars, giant river otters and rich birdlife across the world’s largest tropical wetland.
