Στο νεφοδάσος της Κόστα Ρίκα, ερευνητές ανακάλυψαν ότι δεκαεπτά διαφορετικά είδη θηλαστικών μοιράζονται την ίδια «τουαλέτα» στην κορυφή ενός δέντρου strangler fig, 30 μέτρα πάνω από το έδαφος. Από αγριόγατες και βραδύποδες μέχρι πίθηκους και νυφίτσες, το φαινόμενο αναδεικνύει έναν άγνωστο κόμβο επικοινωνίας στο δασικό οικοσύστημα.
Ο Jeremy Quirós-Navarro έψαχνε απλώς μια επίπεδη επιφάνεια για να τοποθετήσει μια κάμερα, 30 μέτρα πάνω από το έδαφος του νεφοδάσους Monteverde στην Κόστα Ρίκα. Αυτό που βρήκε ήταν κάτι πολύ διαφορετικό: μια φυσική πλατφόρμα σκεπασμένη με περιττώματα διαφορετικών χρωμάτων και υφών. Δεν ήταν τυχαίο. Ήταν κοινή τουαλέτα.
Ο οικολόγος και οι συνεργάτες του έστησαν παγίδες βίντεο στο σημείο και δύο μήνες αργότερα μέτρησαν 17 διαφορετικά είδη θηλαστικών να χρησιμοποιούν την ίδια τοποθεσία. Margays — άγριες γάτες της Κεντρικής Αμερικής — ψέκαζαν ούρα για να σημαδέψουν επικράτεια. Σκαντζόχοιροι αποπατούσαν και έτριβαν κλαδιά αφήνοντας αρωματικά σήματα. Οπόσουμ, καπουτσίνοι, κοάτι, ουρλιαχτές μαϊμούδες και νυφίτσες πέρασαν από εκεί. Ακόμα και βραδύποδες — ζώα που θεωρούνταν ότι αποπατούν αποκλειστικά στο έδαφος — χρησιμοποίησαν την πλατφόρμα.
Τρεις επισκέψεις την ημέρα κατά μέσο όρο. Σχεδόν το σύνολο των θηλαστικών που ζουν στην κορυφή του νεφοδάσους, σε ένα μόνο δέντρο.
Το δέντρο δεν ήταν τυχαίο. Όλες οι τουαλέτες που εντόπισε η ομάδα — αφού έλεγξε 170 επιπλέον δέντρα — βρίσκονταν αποκλειστικά σε ένα είδος strangler fig, το Ficus tuerckheimii. Τα strangler figs είναι εντυπωσιακά φυτά που τυλίγουν σταδιακά τον ξενιστή τους, συχνά σκοτώνοντάς τον. Αυτό το συγκεκριμένο είδος σχηματίζει στην κορυφή του ένα πλέγμα κλαδιών που μοιάζει με ανοιχτή παλάμη — ένα φυσικό, προστατευμένο «δωμάτιο» στη μέση του δάσους. Τα κλαδιά του, που εκτείνονται έως 12 μέτρα, λειτουργούν ως γέφυρες ακόμα και πάνω από ποτάμια, κάνοντάς το δυσανάλογα σημαντικό για τη συνδεσιμότητα του οικοσυστήματος.
Τα κοινά αποχωρητήρια δεν είναι άγνωστα στο ζωικό βασίλειο — ρινόκεροι και ύαινες στο έδαφος κάνουν κάτι παρόμοιο. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι αυτοί οι κόμβοι επιτρέπουν στα ζώα να σημαδεύουν επικράτεια, να ανταλλάσσουν πληροφορίες μεταξύ τους και να συγκεντρώνουν τα περιττώματά τους μακριά από αρπακτικά. Στην κορυφή του δάσους όμως, το φαινόμενο δεν είχε τεκμηριωθεί ποτέ — εν μέρει επειδή η έρευνα σε ύψος 30 μέτρων είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Η ανακάλυψη έχει και πρακτικές συνέπειες. Τα δέντρα αυτά είναι δημοφιλή με ορειβάτες, μερικοί από τους οποίους κατασκηνώνουν ακριβώς στις πλατφόρμες που χρησιμεύουν ως κοινές τουαλέτες. Ο Quirós-Navarro εκφράζει ανησυχία: η διατάραξη ενός μόνο δέντρου θα μπορούσε να διακόψει την επικοινωνία μεταξύ ολόκληρων τμημάτων του δάσους. Ένας κόμβος, 17 είδη, και ένα ολόκληρο δίκτυο που μόλις αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε.
