Από τις 10 Απριλίου 2026, το νέο ψηφιακό Σύστημα Εισόδου και Εξόδου της ΕΕ αντικαθιστά τη σφραγίδα στο διαβατήριο με βιομετρικά δεδομένα. Οι ταξιδιώτες από τρίτες χώρες που επισκέπτονται τη Ζώνη Σένγκεν θα καταγράφονται ψηφιακά σε κάθε διέλευση — και η άρνηση σημαίνει αυτόματη απαγόρευση εισόδου.
Η σφραγίδα στο διαβατήριο είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα του διεθνούς ταξιδιού — μια μικρή, μελανή απόδειξη ότι ήσουν κάπου. Από τις 10 Απριλίου 2026, αυτή η παράδοση τελειώνει για τους ταξιδιώτες που εισέρχονται στη Ζώνη Σένγκεν από τρίτες χώρες. Στη θέση της έρχεται το Entry/Exit System — EES — ένα ψηφιακό σύστημα καταγραφής που η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοίμαζε εδώ και χρόνια και τώρα τίθεται σε πλήρη εφαρμογή σε 29 ευρωπαϊκές χώρες.
Η λογική του συστήματος είναι απλή: κάθε φορά που ένας υπήκοος τρίτης χώρας — συμπεριλαμβανομένων των Βρετανών μετά το Brexit — περνά τα σύνορα της Σένγκεν, τα στοιχεία του καταγράφονται ψηφιακά. Κατά την πρώτη είσοδο, αυτό σημαίνει φωτογραφία προσώπου και δακτυλικά αποτυπώματα. Τα δεδομένα αποθηκεύονται για τρία χρόνια, διευκολύνοντας τις επόμενες διελεύσεις. Το σύστημα παρακολουθεί επίσης αν κάποιος υπερβεί το επιτρεπόμενο όριο παραμονής — 90 ημέρες ανά εξάμηνο — κάτι που μέχρι τώρα ήταν δύσκολο να ελεγχθεί με συνέπεια.
Η αλλαγή δεν είναι μόνο τεχνολογική. Είναι και πρακτική, με άμεσες συνέπειες για εκατομμύρια ταξιδιώτες. Οι έλεγχοι στα σύνορα αναμένεται να είναι αισθητά πιο χρονοβόροι, τουλάχιστον κατά το πρώτο διάστημα εφαρμογής. Η Fraport Greece, που διαχειρίζεται 14 ελληνικά αεροδρόμια, συνεργάζεται με την Ελληνική Αστυνομία για την ομαλή ροή επιβατών, αλλά η σύσταση είναι σαφής: άφιξη στο αεροδρόμιο τουλάχιστον 2,5 ώρες πριν την πτήση. Σημαντική λεπτομέρεια: από τις 10 Απριλίου, οι συνοριακές αρχές δεν μπορούν πλέον να αναστέλλουν τους ελέγχους κατά τις ώρες αιχμής, όπως γινόταν ως τώρα.
Για να μειωθεί η αναμονή, η ΕΕ έχει λανσάρει την εφαρμογή Travel to Europe, μέσω της οποίας οι ταξιδιώτες μπορούν να προ-καταχωρούν τα στοιχεία τους έως 72 ώρες πριν την άφιξη. Η εφαρμογή επιταχύνει τη διαδικασία, αλλά δεν την αντικαθιστά — η προσωπική συνέντευξη με τον συνοριακό φύλακα παραμένει υποχρεωτική. Η άρνηση παροχής βιομετρικών στοιχείων, εξάλλου, οδηγεί αυτόματα σε απαγόρευση εισόδου.
Το σύστημα δεν αφορά τους πολίτες της ΕΕ και της Ζώνης Σένγκεν, ούτε κατόχους αδειών διαμονής ή μακροχρόνιας βίζας. Εξαιρούνται επίσης τα πληρώματα αεροσκαφών και τρένων σε διεθνή δρομολόγια, καθώς και τα παιδιά κάτω των 12 ετών — αν και αυτά εξαιρούνται μόνο από τα δακτυλικά αποτυπώματα, όχι από τη φωτογράφηση. Υπήκοοι Ιρλανδίας, Κύπρου, Ανδόρας, Αγίου Μαρίνου, Βατικανού και Μονακό επίσης δεν υπάγονται στο σύστημα.
Τα πρώτα αποτελέσματα από τη δοκιμαστική λειτουργία είναι αποκαλυπτικά για τις φιλοδοξίες του συστήματος: σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έχουν ήδη αποτραπεί περισσότερες από 24.000 είσοδοι λόγω πλαστών εγγράφων ή ασαφούς σκοπού ταξιδιού, ενώ εντοπίστηκαν 600 άτομα που θεωρήθηκαν απειλή για την ασφάλεια. Το EES δεν είναι απλώς ένα σύστημα καταγραφής — είναι η πιο φιλόδοξη προσπάθεια της ΕΕ να ψηφιοποιήσει και να ενοποιήσει τον έλεγχο των συνόρων της. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν η υποδομή — και η υπομονή των ταξιδιωτών — θα αντέξει στην πρώτη καλοκαιρινή αιχμή.
