Το Dark Energy Spectroscopic Instrument (DESI) ολοκλήρωσε την πιο λεπτομερή έρευνα του σύμπαντος μέχρι σήμερα, καταγράφοντας περισσότερους από 47 εκατομμύρια γαλαξίες και κβάζαρ. Το όργανο, που λειτουργεί στο Kitt Peak National Observatory στην Αριζόνα και σαρώνει τον ουρανό από το 2021, ξεπέρασε κατά πολύ τον αρχικό στόχο των 34 εκατομμυρίων αντικειμένων και δημιούργησε τον μεγαλύτερο μέχρι σήμερα χάρτη του σύμπαντος. Το προηγούμενο σύνολο δεδομένων του 2024 είχε δείξει ότι η σκοτεινή ενέργεια ίσως εξασθενεί με τον χρόνο, κάτι που δίνει νέα διάσταση στη μελέτη ενός φαινομένου που αντιστοιχεί περίπου στο 70% του σύμπαντος.
Το Dark Energy Spectroscopic Instrument (DESI) ολοκλήρωσε την πιο λεπτομερή έρευνα του σύμπαντος που έχει γίνει έως σήμερα, χαρτογραφώντας περισσότερους από 47 εκατομμύρια γαλαξίες και κβάζαρ. Το όργανο, που λειτουργεί στο Kitt Peak National Observatory στην Αριζόνα και σαρώνει τον ουρανό από το 2021, ξεπέρασε με μεγάλη διαφορά τον αρχικό στόχο των 34 εκατομμυρίων αντικειμένων και έδωσε στους ερευνητές τον μεγαλύτερο χάρτη του σύμπαντος μέχρι σήμερα.
Η πενταετής έρευνα του ουρανού έκλεισε και το υλικό που συγκεντρώθηκε θα χρειαστεί ακόμη έναν χρόνο ανάλυσης πριν δοθεί στους επιστήμονες. Το DESI κατέγραψε τη θέση γαλαξιών και κβάζαρ σε μια έκταση 14.000 τετραγωνικών μοιρών του ουρανού, με στόχο να φτάσει τις 17.000. Από τα δεδομένα προκύπτει ένας χάρτης που δείχνει γαλαξίες και κβάζαρ πάνω και κάτω από το επίπεδο του Γαλαξία, με τη Γη στο κέντρο.
Η αξία του εγχειρήματος δεν περιορίζεται στο μέγεθος του χάρτη. Τα δεδομένα μπορούν να βοηθήσουν τους επιστήμονες να συγκρίνουν πώς ήταν κατανεμημένοι οι γαλαξίες στο μακρινό παρελθόν και πώς είναι σήμερα, ανοίγοντας δρόμο για νέες ενδείξεις σχετικά με τη σκοτεινή ενέργεια, η οποία αντιστοιχεί περίπου στο 70% του σύμπαντος. Το προηγούμενο σύνολο δεδομένων του DESI, το 2024, είχε δείξει ότι η σκοτεινή ενέργεια ίσως εξασθενεί με τον χρόνο, αντί να παραμένει σταθερή όπως αναμενόταν.
Αν αυτό επιβεβαιωθεί, οι συνέπειες θα είναι βαθιές για το καθιερωμένο κοσμολογικό μοντέλο, το λεγόμενο λ- CDM. Το πλήρες σύνολο των δεδομένων του DESI θα επιτρέψει να εξεταστεί ακόμη πιο προσεκτικά αυτό το φαινόμενο, ενώ το όργανο θα συνεχίσει να συλλέγει στοιχεία για τουλάχιστον άλλα δυόμισι χρόνια. Οι ερευνητές ελπίζουν ότι θα μπορέσει να αναβαθμιστεί και να παραμείνει σε λειτουργία και μέσα στη δεκαετία του 2030.
