Το James Webb Space Telescope εντόπισε κάτι απροσδόκητο στην ατμόσφαιρα του Δία: μια ψυχρή κηλίδα και εκρηκτικές διακυμάνσεις πυκνότητας ιόντων, ακριβώς εκεί όπου το φεγγάρι Ιώ αφήνει το αυρορικό του αποτύπωμα. Η ανακάλυψη αλλάζει τον τρόπο που κατανοούμε την αλληλεπίδραση μεταξύ πλανητών και δορυφόρων τους σε πραγματικό χρόνο.
Ο Δίας παράγει τα πιο ισχυρά σέλας στο ηλιακό μας σύστημα — και τώρα ξέρουμε ότι τα τεράστια φεγγάρια του δεν είναι απλώς θεατές αυτού του φαινομένου. Είναι ενεργοί συμμέτοχοι. Νέα δεδομένα από το James Webb Space Telescope αποκαλύπτουν ότι τα Γαλιλαϊκά φεγγάρια — Ιώ, Ευρώπη, Γανυμήδης και Καλλιστώ — αφήνουν διακριτά αυρορικά αποτυπώματα στον πλανήτη, επηρεάζοντας άμεσα τη θερμοκρασία και την πυκνότητα της ατμόσφαιράς του.
Ο μηχανισμός δεν είναι τυχαίος. Καθώς τα φεγγάρια κινούνται στην τροχιά τους, αλληλεπιδρούν με το μαγνητικό πεδίο του Δία και με τον λεγόμενο Plasma Torus της Ιώς — έναν δακτύλιο φορτισμένων σωματιδίων που σχηματίζεται από την έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα του φεγγαριού, του πιο ηφαιστειακά ενεργού σώματος στο ηλιακό σύστημα. Αυτή η αλληλεπίδραση οδηγεί υψηλής ενέργειας ηλεκτρόνια κατά μήκος των γραμμών του μαγνητικού πεδίου και τελικά μέσα στην ατμόσφαιρα του πλανήτη, δημιουργώντας τα χαρακτηριστικά αυρορικά αποτυπώματα.
Τον Σεπτέμβριο του 2023, ερευνητές του Πανεπιστημίου Northumbria χρησιμοποίησαν το JWST για να φωτογραφίσουν την ατμόσφαιρα του Δία ακριβώς κάτω από ενεργά αυρορικά γεγονότα. Σε πέντε διαδοχικές λήψεις, τέσσερις έδειχναν φυσιολογικές συνθήκες. Στην πέμπτη, εμφανίστηκε κάτι που δεν είχε παρατηρηθεί ξανά: μια ψυχρή κηλίδα στην ατμόσφαιρα κάτω από το αυρορικό αποτύπωμα της Ιώς. Ενώ η υπόλοιπη αύρα διατηρούσε θερμοκρασία περίπου 493 βαθμών Κελσίου, η κηλίδα αυτή κατέγραφε μόλις 265 βαθμούς — μια διαφορά που δεν αφήνει περιθώρια για τυχαία ερμηνεία.
Εξίσου εντυπωσιακή ήταν η συμπεριφορά της πυκνότητας των ιόντων στην περιοχή. Κατά μέσο όρο, η πυκνότητα ήταν τριπλάσια σε σχέση με το υπόλοιπο αυρορικό τόξο, ενώ τοπικά μπορούσε να κυμαίνεται κατά παράγοντα 45 μέσα σε ελάχιστα λεπτά.
