Ένα απολιθωμένο κρανίο και σιαγόνες που βρέθηκαν στον Νίγηρα αποκαλύπτουν το πρώτο νέο είδος Spinosaurus εδώ και πάνω από έναν αιώνα. Το Spinosaurus mirabilis έζησε πριν από 95 εκατομμύρια χρόνια και ανατρέπει παλιές θεωρίες για τον τρόπο ζωής αυτών των γιγαντιαίων αρπακτικών.
Για περισσότερο από έναν αιώνα, ο Spinosaurus παρέμενε ένα από τα πιο αινιγματικά πλάσματα που περπάτησαν ποτέ στη Γη. Τώρα, μια νέα ανακάλυψη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science ρίχνει φως σε ένα κεφάλαιο της εξέλιξής του που παρέμενε σκοτεινό. Απολιθωμένα οστά κρανίου και σιαγόνων που ανακαλύφθηκαν στον Νίγηρα ανήκουν σε ένα νέο είδος του γένους, το Spinosaurus mirabilis — το πρώτο που αναγνωρίζεται επίσημα από το 1915, όταν ο Γερμανός παλαιοντολόγος Ernst Stromer von Reichenbach περιέγραψε για πρώτη φορά τον Spinosaurus aegyptiacus.
Το εύρημα δεν είναι απλώς μια προσθήκη στον κατάλογο των γνωστών ειδών. Απαντά σε μια διαμάχη που απασχολούσε επί χρόνια την επιστημονική κοινότητα: ήταν ο Spinosaurus ένας θαλάσσιος κυνηγός που κολυμπούσε καταδιώκοντας τη λεία του, ή κάτι πιο κοντά σε έναν τεράστιο ερωδιό που παραμόνευε στα ρηχά; Ο Paul Sereno, επικεφαλής της έρευνας και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, έχει μια σαφή απάντηση: το δεύτερο — και μάλιστα σε εφιαλτική κλίμακα. Ο ίδιος αποκαλεί το πλάσμα «hell heron», δηλαδή «ερωδιό της κόλασης».
Τα απολιθώματα αποκαλύπτουν ένα ζώο εξαιρετικά προσαρμοσμένο για κυνήγι στα ρηχά νερά: μακρύ, στενό ρύγχος ιδανικό για να αρπάζει ψάρια, λαιμό που επέτρεπε κινήσεις-μαχαιριές προς τα κάτω και αρκετά μακριά πόδια για να κινείται σε ρηχά ποτάμια και ακτές. Όταν οι ερευνητές συνέκριναν τις αναλογίες των οστών με αυτές ενός ενήλικου μπλε ερωδιού, οι ομοιότητες ήταν εντυπωσιακές. Το «κλειδί» όμως ήταν η τοποθεσία της ανακάλυψης: βαθιά στην ενδοχώρα, μακριά από τη θάλασσα. Να βρεις ένα θαλάσσιο αρπακτικό στη μέση της ηπείρου, λέει ο Sereno, θα ήταν σαν να βρεις «μια μπλε φάλαινα στο Σικάγο».
Το S. mirabilis είχε επίσης μια εντυπωσιακή οστέινη κορυφή στο κεφάλι — πιο δραματική από αυτή του S. aegyptiacus, που θύμιζε, σύμφωνα με τον παλαιοντολόγο Steve Brusatte του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, «το χτένισμα του Elvis». Αυτή η κορυφή δεν ήταν όπλο — ήταν πολύ εύθραυστη και ασύμμετρη για μάχη. Πιθανότατα χρησίμευε για επίδειξη, ίσως και για σεξουαλική σηματοδότηση. Ακριβώς αυτές οι διαφορές στη μορφολογία του κρανίου βοήθησαν τους ερευνητές να επιβεβαιώσουν ότι πρόκειται για ξεχωριστό είδος.
Η μελέτη σκιαγραφεί επίσης μια εξελικτική πορεία τριών φάσεων: στον Ιουρασικό εμφανίστηκε το χαρακτηριστικό κρανίο για ψάρεμα· στον Πρώιμο Κρητιδικό ο Spinosaurus κυριάρχησε γύρω από την αρχαία Θέτιδα Θάλασσα· και λίγο πριν τον Ύστερο Κρητιδικό, καθώς ο Ατλαντικός άνοιγε, έγινε ένας εξειδικευμένος κυνηγός ρηχών νερών στη Βόρεια Αφρική και τη Νότια Αμερική. Ο Spinosaurus, όπως λέει ο Brusatte, «αργά αλλά σταθερά αποκαλύπτεται μπροστά μας». Κάθε νέο εύρημα προσθέτει ένα κομμάτι σε ένα παζλ που παρέμενε ανολοκλήρωτο για πάνω από έναν αιώνα.
