ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ — Ο στρατηγός Τσανς Σολτζμαν, στην τελευταία δημόσια ομιλία του ως αρχηγός της U.S. Space Force, προειδοποίησε ότι μια σύγκρουση που θα επεκταθεί σε τροχιά θα έθετε σε κίνδυνο τους δορυφόρους όλων των χωρών. Υποστήριξε ότι ο καλύτερος τρόπος για να αποτραπεί ένας τέτοιος πόλεμος είναι η δημιουργία στρατιωτικών δυνάμεων ικανών να πολεμούν και να επικρατούν στο διάστημα.
«Είτε θέλουμε είτε όχι να βρεθούμε στη ζώνη μάχης, οι τροχιακοί νόμοι θα βάλουν όλες τις διαστημικές μας δυνατότητες σε μια ζώνη πολέμου στο διάστημα», είπε στις 15 Ιουλίου, στην Global Air & Space Chiefs’ Conference στο Λονδίνο. «Θα μοιραστούμε τις συνέπειες. Επομένως, πρέπει να μοιραστούμε και την ευθύνη για έναν ασφαλή, σίγουρο και σταθερό διαστημικό τομέα».
Η ομιλία αποτέλεσε μια στρατηγική αποτίμηση της σχεδόν τετραετούς θητείας του Σολτζμαν στην ηγεσία της νεότερης υπηρεσίας του αμερικανικού στρατού. Στη διάρκεια της θητείας του, η Space Force ξεπέρασε την αρχική προσπάθεια να διαμορφώσει ξεχωριστή ταυτότητα από την Air Force και στράφηκε πιο καθαρά στην προετοιμασία για σύγκρουση με την Κίνα και τη Ρωσία.
Ο Σολτζμαν, που σχεδιάζει να αποχωρήσει τον επόμενο μήνα, μετά από 35 χρόνια στρατιωτικής υπηρεσίας, ανέλαβε τη θέση του δεύτερου chief of space operations τον Νοέμβριο του 2022, όταν η Space Force είχε ιδρυθεί πριν από λιγότερο από τρία χρόνια. Η υπηρεσία θεωρούνταν ακόμη σε μεγάλο βαθμό ως ο οργανισμός που παρείχε επικοινωνίες, πλοήγηση, προειδοποίηση πυραύλων και άλλες υποστηρικτικές δυνατότητες στις δυνάμεις που μάχονται στη Γη.
Οι αποστολές αυτές παραμένουν κεντρικές για τη Space Force. Όμως ο Σολτζμαν υποστήριξε ολοένα και περισσότερο ότι δεν μπορούσαν πλέον να θεωρούνται δεδομένες και ανεπηρέαστες. Η Κίνα και η Ρωσία αναπτύσσουν συστήματα ικανά να παρεμβάλουν, να απενεργοποιήσουν ή να καταστρέψουν δορυφόρους, την ώρα που οι δικές τους ένοπλες δυνάμεις εξαρτώνται όλο και περισσότερο από διαστημόπλοια για στοχοποίηση, επικοινωνίες και επιτήρηση του πεδίου της μάχης.
Το αποτέλεσμα ήταν μια στροφή προς αυτό που η υπηρεσία αποκαλεί space control: την προστασία της πρόσβασης των ΗΠΑ και των συμμάχων τους σε τροχιά, διατηρώντας παράλληλα τη δυνατότητα να στερήσουν από έναν αντίπαλο τα πλεονεκτήματα που προσφέρουν τα δικά του διαστημικά συστήματα.
Η στρατηγική του Σολτζμαν, με την ονομασία «Competitive Endurance», κάλεσε την υπηρεσία να αποφεύγει τον επιχειρησιακό αιφνιδιασμό, να μην επιτρέπει στους αντιπάλους το πλεονέκτημα του πρώτου πλήγματος και να αναπτύξει αντιδιαστημικές δυνατότητες που θα μπορούσαν να διαταράσσουν τις επιχειρήσεις του εχθρού χωρίς να δημιουργούν επικίνδυνα συντρίμμια σε τροχιά. Η προσέγγιση αυτή επιδιώκει να ισορροπήσει την ανάγκη για διαστημική υπεροχή με τον κίνδυνο η ευρεία καταστροφή δορυφόρων να καταστήσει τμήματα της τροχιάς μη αξιοποιήσιμα για στρατιωτικούς, εταιρικούς και πολιτικούς φορείς.
### Οι σκέψεις για την αποτροπή
Στο Λονδίνο, ο Σολτζμαν είπε ότι οι στρατιωτικοί διοικητές πρέπει να αφιερώνουν λιγότερο χρόνο στο να υπολογίζουν τι μπορεί να αποτρέψει έναν αντίπαλο και περισσότερο χρόνο στο να χτίζουν δυνάμεις ικανές να αποκρούσουν μια επίθεση.
Η αποτροπή εξαρτάται από τις αντιλήψεις, τους υπολογισμούς και τα κίνητρα του αντιπάλου, είπε, στοιχεία που είναι δύσκολο να μετρηθούν. Αντίθετα, μια στρατιωτική δύναμη που προετοιμάζεται να αμυνθεί μπορεί να βασιστεί σε πιο συγκεκριμένα ερωτήματα: πόσα όπλα διαθέτει ο αντίπαλος, από πού μπορεί να εκτοξευθούν και τι είναι πιθανό να στοχεύσουν.
Οι στρατιωτικοί ηγέτες, είπε, θα πρέπει επομένως να εστιάζουν στην ικανότητα να «αμυνθούν, αν χρειαστεί, ακόμη και να διαταράξουν, να υποβαθμίσουν και να καταστρέψουν».
«Αν διαθέτουμε τις δυνατότητες για να το κάνουμε αυτό, θα μας θεωρήσουν μια δύναμη αξιόπιστη στη μάχη, κάτι που θα πρέπει να δημιουργήσει αποτρεπτικό αποτέλεσμα», είπε. «Και αν δεν συμβεί αυτό, θα είμαστε προετοιμασμένοι να απαντήσουμε αποτελεσματικά στην επιθετικότητα».
Η διάκριση αυτή δείχνει την εξέλιξη στον τρόπο με τον οποίο η Space Force περιγράφει τον ρόλο της. Η υπηρεσία δίνει έμφαση στην ανθεκτικότητα — στη δημιουργία σχηματισμών δορυφόρων που θα μπορούσαν να απορροφήσουν ένα πλήγμα και να συνεχίσουν να λειτουργούν. Υπό τον Σολτζμαν, άρχισε επίσης να μιλά πιο ανοιχτά για επιθετικές και αμυντικές επιχειρήσεις που αποσκοπούν στο να εμποδίσουν εχθρικούς δορυφόρους να παρακολουθούν αμερικανικά στρατεύματα, να καθοδηγούν πυραύλους ή να μεταδίδουν πληροφορίες στοχοποίησης.
Το επιχείρημα του Σολτζμαν είναι ότι η αποτροπή προκύπτει από τη στρατιωτική ισχύ και όχι από διακηρύξεις. Η προετοιμασία για μάχη, με αυτή τη λογική, καθιστά μια επίθεση λιγότερο ελκυστική, διατηρώντας ταυτόχρονα την ικανότητα αντίδρασης αν η αποτροπή αποτύχει.
Σε αντίθεση με τις δυνάμεις στη στεριά, στη θάλασσα ή στον αέρα, οι δορυφόροι περνούν τακτικά πάνω από πολλές χώρες και κινούνται μέσα σε κοινά τροχιακά καθεστώτα. Μια κυβέρνηση που θα έμενε εκτός ενός χερσαίου πολέμου δεν θα μπορούσε απαραίτητα να προστατεύσει τα δικά της διαστημικά μέσα από παρεμβολές, συντρίμμια ή άλλες επιπτώσεις αν η σύγκρουση επεκτεινόταν στο διάστημα.
«Πιστεύω ότι το διάστημα είναι το απόλυτο ομαδικό άθλημα, γιατί οι τροχιές στις οποίες βασιζόμαστε δεν ακολουθούν εθνικά σύνορα», είπε ο Σολτζμαν.
Οι ΗΠΑ έχουν ενισχύσει τη στρατιωτική συνεργασία στο διάστημα με συμμάχους, καθώς οι απειλές αυξάνονται, μεταξύ άλλων με ανταλλαγή δεδομένων επιτήρησης, τοποθέτηση αξιωματικών σύνδεσης σε εθνικές διαστημικές διοικήσεις και συμμετοχή περισσότερων χωρών σε κοινές ασκήσεις.
Ο Σολτζμαν είπε ότι ποτέ δεν ήταν φίλος των «all-star teams» που συγκροτούνται από ταλαντούχα άτομα χωρίς μεγάλη εμπειρία συνεργασίας. Οι αποτελεσματικές στρατιωτικές συμμαχίες, είπε, απαιτούν επαναλαμβανόμενη αλληλεπίδραση που χτίζει εμπιστοσύνη και κατανόηση του τρόπου λειτουργίας κάθε μέλους.
«Είμαστε πιο ισχυροί ως ομάδα εθνών παρά ο καθένας μας ξεχωριστά», είπε.
Στην ομιλία του, ο Σολτζμαν παραδέχθηκε ότι ορισμένα από τα προβλήματα που προσπάθησε να αντιμετωπίσει στη διάρκεια της θητείας του ίσως να μην λυθούν ποτέ.
Η Space Force έχει προβάλει τον εαυτό της ως εναλλακτική λύση στη συμβατική διαδικασία προμηθειών του Πενταγώνου, επιδιώκοντας να κατασκευάζει μικρότερους δορυφόρους, να αγοράζει εμπορικές υπηρεσίες και να διαθέτει νέα τεχνολογία πιο γρήγορα από τα κλασικά εξοπλιστικά προγράμματα. Ο Σολτζμαν πίεσε την υπηρεσία να αναλάβει περισσότερο ρίσκο, να εγκαταλείψει την επιδίωξη τέλειων συστημάτων και να σχεδιάζει τις επενδύσεις της με βάση τα στρατιωτικά αποτελέσματα που έπρεπε να παράγει.
Εισήγαγε μια 15ετή προσπάθεια σχεδιασμού της δύναμης, με στόχο να καθορίσει ποια διαστημικά μέσα, προσωπικό, υποδομές και συνεργασίες θα χρειαστεί η υπηρεσία έως το 2040. Το σχέδιο, γνωστό ως Objective Force, είχε στόχο να δώσει στους αρμόδιους για τις προμήθειες μια πιο καθαρή εικόνα για το τι πρέπει να αγοραστεί και πότε, αντί να παράγονται μεμονωμένα προγράμματα μέσα από αποσυνδεδεμένες διαδικασίες απαιτήσεων.
Ωστόσο, στο Λονδίνο ο Σολτζμαν προειδοποίησε να μην πιστέψει κανείς ότι κάποια οργανωτική αλλαγή ή πρωτοβουλία προμηθειών μπορεί να λύσει οριστικά τη δυσκολία της γρήγορης αγοράς όπλων.
«Έχω καταλάβει ότι δεν χρειάζεται να λυθούν όλες οι προκλήσεις», είπε. «Ορισμένες προκλήσεις πρέπει απλώς να διαχειρίζονται».
Έθεσε την ταχύτητα των προμηθειών δίπλα σε δύο ακόμη μόνιμα εμπόδια στις πολυεθνικές διαστημικές επιχειρήσεις: τη διασύνδεση στρατιωτικών συστημάτων που έχουν κατασκευαστεί από διαφορετικές χώρες και την ανταλλαγή διαβαθμισμένων πληροφοριών πέρα από εθνικά σύνορα.
Η πλήρης διαλειτουργικότητα ανάμεσα στα συμμαχικά συστήματα είναι χρήσιμη, αλλά δύσκολα θα επιτευχθεί, είπε. Το ίδιο ισχύει και για την κατάργηση των περιορισμών διαβάθμισης που εμποδίζουν τις κοινές επιχειρήσεις. Η αγορά όπλων με ρυθμό που να ακολουθεί τις ταχέως μεταβαλλόμενες επιχειρησιακές ανάγκες παραμένει αντίστοιχα δύσκολη.
«Είναι απίθανο να το λύσουμε αυτό μια για πάντα», είπε.
Η Space Force πρέπει να συνεχίσει να βελτιώνει τη διαλειτουργικότητα, την ανταλλαγή πληροφοριών και τις προμήθειες, είπε ο Σολτζμαν, αλλά οι ανώτεροι αξιωματικοί έχουν επίσης την ευθύνη να δίνουν στους πολιτικούς ηγέτες ρεαλιστικές προσδοκίες. Τα σύνθετα προβλήματα που αφορούν διαφορετικές χώρες, γραφειοκρατίες, τεχνολογίες και απαιτήσεις ασφαλείας δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως ζητήματα που λύνονται γρήγορα.
Ζήτησε σταθερή χρηματοδότηση, διαρκή έρευνα και ανάπτυξη, μακροπρόθεσμους στόχους και σταθερές βελτιώσεις που θα συνεχίζονται παρά τις αλλαγές στην ηγεσία.
Ο Σολτζμαν έκανε και μια προσεκτικά διατυπωμένη αναφορά στον ρόλο του στρατού σε ένα διχασμένο πολιτικό περιβάλλον. Δεν αναφέρθηκε σε κάποια συγκεκριμένη διαμάχη, αλλά περιέγραψε τους στρατιωτικούς ηγέτες ως «το έρμα του πλοίου».
Το έρμα μπορεί να δείχνει ότι επιβραδύνει ένα σκάφος τη στιγμή που οι πολιτικοί ηγέτες προσπαθούν να κινηθούν γρήγορα, είπε. Η πιο σημαντική λειτουργία του όμως είναι να προσφέρει σταθερότητα όταν το σκάφος συναντά καταιγίδα.
«Στο υπερπολιτικοποιημένο περιβάλλον στο οποίο βρισκόμαστε, με την κομματική πολιτική να δημιουργεί διχασμούς ανάμεσα σε πολλούς εμπλεκόμενους», οι στρατιωτικοί ηγέτες πρέπει να «σκέφτονται μακροπρόθεσμα» και να λειτουργούν ως παράγοντας ηρεμίας, είπε ο Σολτζμαν.
Οι αναφορές του συνέδεσαν την επιχειρησιακή ετοιμότητα με τον θεσμικό αυτοσυγκρατητισμό, ως μέρος του αποχαιρετιστήριου μηνύματός του. Οι στρατιωτικοί ηγέτες, όπως είπε, πρέπει να είναι έτοιμοι να εισηγηθούν τη χρήση ισχύος όταν χρειάζεται, αλλά και να αντιστέκονται στην πίεση για εύκολες απαντήσεις, μη ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα ή πολιτικά βολικές εκτιμήσεις.
Ο προτεινόμενος διάδοχος του Σολτζμαν, αντιπτέραρχος Ντάγκλας Σχις, θα γινόταν ο τρίτος chief of space operations αν εγκρινόταν από τη Γερουσία. Θα αναλάμβανε μια υπηρεσία μεγαλύτερη, καλύτερα χρηματοδοτημένη και πιο κεντρική στον πολεμικό σχεδιασμό του Πενταγώνου από εκείνη που κληρονόμησε ο Σολτζμαν, αλλά που εξακολουθεί να προσπαθεί να αποκτήσει τα όπλα, το προσωπικό και την οργανωτική δομή που χρειάζονται για να πολεμήσει σε έναν τομέα που για χρόνια αντιμετωπιζόταν ως καταφύγιο.
Οι στρατιωτικοί ηγέτες, είπε ο Σολτζμαν στο ακροατήριο, πρέπει να αξιοποιήσουν την αξιοπιστία που αποκτήθηκε μέσα από την εμπειρία «για να παρέχουν ρεαλιστικές προσδοκίες, να σταθεροποιούν τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, να ενισχύουν τις συνεργασίες μας και να εστιάζουν στους μοναδικούς μας ρόλους στην αποτροπή».
«Μετά από 35 χρόνια περισυλλογής», είπε, «πιστεύω ότι αυτή είναι η καλύτερη συνεισφορά που μπορούμε να κάνουμε στη διεθνή ειρήνη και σταθερότητα».
