Νέα έρευνα από το Cambridge αποκαλύπτει ότι το δίκτυο του Bitcoin αντέχει ακόμα και αν κοπούν τα τρία τέταρτα των υποθαλάσσιων καλωδίων του πλανήτη. Το πρόβλημα δεν είναι οι τυχαίες βλάβες — είναι οι στοχευμένες επιθέσεις σε πέντε εταιρείες φιλοξενίας.
Από το 2009 που ξεκίνησε, το Bitcoin δεν έχει σταματήσει ποτέ. Αλλά τι θα χρειαζόταν για να το σβήσεις; Για πρώτη φορά, ερευνητές απάντησαν σε αυτό το ερώτημα με αριθμούς.
Το Cambridge Centre for Alternative Finance δημοσίευσε πρόσφατα τη μεγαλύτερη μελέτη που έχει γίνει για την ανθεκτικότητα του Bitcoin σε φυσικές υποδομές. Ανέλυσαν 11 χρόνια δεδομένων από το peer-to-peer δίκτυο του, παράλληλα με 68 επαληθευμένα περιστατικά βλαβών σε υποθαλάσσια καλώδια. Το συμπέρασμα; Για να αρχίσει το Bitcoin να «τρίζει», θα έπρεπε να αποτύχουν ταυτόχρονα μεταξύ 72% και 92% των διεθνών υποθαλάσσιων καλωδίων του πλανήτη.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι τυχαίες βλάβες — σεισμοί, αγκυροβολήματα, τεχνικά ατυχήματα — δεν αποτελούν ουσιαστική απειλή. Στα 68 πραγματικά περιστατικά που εξέτασαν οι ερευνητές, το 87% προκάλεσε λιγότερο από 5% επίπτωση στους κόμβους του δικτύου. Το χειρότερο μεμονωμένο γεγονός ήταν τον Μάρτιο του 2024, όταν σεισμικές διαταραχές κοντά στην Ακτή Ελεφαντοστού κατέστρεψαν 7-8 καλώδια ταυτόχρονα — και παρόλα αυτά επηρέασαν μόλις 0,03% των κόμβων του Bitcoin παγκοσμίως. Η συσχέτιση μεταξύ βλαβών καλωδίων και τιμής του Bitcoin ήταν ουσιαστικά μηδενική.
Το πιο ενδιαφέρον εύρημα, όμως, είναι η ασυμμετρία ανάμεσα σε τυχαίες και στοχευμένες επιθέσεις. Αν κάποιος επιλέξει να κόψει τα καλώδια με τη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία — αυτά που λειτουργούν ως «γέφυρες» μεταξύ ηπείρων — το κατώφλι κατεδάφισης πέφτει στο 20%. Και αν ο στόχος είναι οι πέντε μεγαλύτεροι πάροχοι φιλοξενίας κόμβων — Hetzner, OVH, Comcast, Amazon και Google Cloud — αρκεί να αφαιρεθεί μόλις το 5% της δρομολογητικής ικανότητας για να επιτευχθεί το ίδιο αποτέλεσμα. Αυτό δεν είναι σενάριο φυσικής καταστροφής — είναι σενάριο κρατικής παρέμβασης ή συντονισμένης ρυθμιστικής δράσης.
Η μελέτη παρακολουθεί και πώς άλλαξε η ανθεκτικότητα με τα χρόνια. Το δίκτυο ήταν πιο ανθεκτικό στα πρώτα του χρόνια, 2014-2017, όταν ήταν γεωγραφικά διασκορπισμένο. Στη συνέχεια, η συγκέντρωση του mining στην Ανατολική Ασία μείωσε δραματικά αυτή την ανθεκτικότητα, φτάνοντας στο χαμηλότερο σημείο το 2021. Η απαγόρευση του mining στην Κίνα εκείνη τη χρονιά ανάγκασε ανακατανομή, και η ανθεκτικότητα ανέκαμψε μερικώς.
Υπάρχει και ένα αντιφατικό εύρημα που αξίζει προσοχή: το TOR. Σήμερα, το 64% των κόμβων του Bitcoin χρησιμοποιεί TOR, κάνοντας αδύνατο να εντοπιστεί η φυσική τους τοποθεσία. Η κοινή λογική λέει ότι αυτό θα μπορούσε να κρύβει αδυναμίες — αν οι κόμβοι TOR είναι γεωγραφικά συγκεντρωμένοι, το δίκτυο μπορεί να είναι πιο εκτεθειμένο απ’ ό,τι φαίνεται. Οι ερευνητές έχτισαν ένα μοντέλο τεσσάρων επιπέδων για να το ελέγξουν και βρήκαν το αντίθετο: οι κόμβοι TOR βασίζονται κυρίως σε υποδομές της Γερμανίας, Γαλλίας και Ολλανδίας — χωρών με εξαιρετικά πυκνή συνδεσιμότητα και πολλαπλές εναλλακτικές διαδρομές. Το TOR, αντί να αποτελεί αδυναμία, προσθέτει ανθεκτικότητα.
Αυτή η εξέλιξη δεν ήταν σχεδιασμένη από κάποιον κεντρικό φορέα. Η υιοθέτηση του TOR εκτινάχθηκε μετά από γεγονότα λογοκρισίας — το κλείσιμο του ιρανικού internet το 2019, το πραξικόπημα στη Μιανμάρ το 2021, η απαγόρευση του mining στην Κίνα. Η κοινότητα του Bitcoin στράφηκε αυθόρμητα σε πιο ανθεκτικές υποδομές, και αυτή η κίνηση έκανε το δίκτυο δυσκολότερο να διακοπεί φυσικά. Οι ερευνητές το αποκαλούν «προσαρμοστική αυτο-οργάνωση».
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν αυτή η ανθεκτικότητα θα αντέξει σε έναν κόσμο όπου κράτη με τεχνολογικές δυνατότητες αποφασίσουν να στοχεύσουν συντονισμένα τις υποδομές που πραγματικά μετράνε — και όχι απλώς να περιμένουν κάποιο υποθαλάσσιο καλώδιο να κοπεί από μόνο του.
