Πώς η ακτινοβολία καταστρέφει τις ηλεκτρονικές συσκευές
Ερευνητές αποκτούν νέα εικόνα για το πώς ακριβώς η ακτινοβολία καταστρέφει τις ηλεκτρονικές συσκευές, σε μια δουλειά που ανοίγει τον δρόμο για πιο ανθεκτικά ηλεκτρονικά σε πειράματα πυρηνικής σύντηξης ή στο διάστημα.
Ο Cristyan Quiñones στο North Carolina State University έμεινε ξύπνιος για σχεδόν τρεις ημέρες, ώστε να παρακολουθήσει μια δέσμη βαρέων ιόντων να καταστρέφει μια σειρά από ηλεκτρονικές συσκευές. Το πείραμα είχε υψηλό ρίσκο, καθώς λίγα εργαστήρια στον κόσμο διαθέτουν δέσμες βαρέων ιόντων και η πρόσβαση για τέτοιες δοκιμές είναι δύσκολη. Μόνο με τέτοια πειράματα, όμως, οι ερευνητές μπορούν να μελετήσουν συστηματικά τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι ηλεκτρονικές συσκευές σε έναν δορυφόρο ή κοντά σε έναν πυρηνικό αντιδραστήρα.
Σε αυτά τα απαιτητικά περιβάλλοντα υψηλής ακτινοβολίας, οι ηλεκτρονικές συσκευές μπορεί να αστοχήσουν γρήγορα και θεαματικά σε αυτό που ονομάζεται “single-event burnout” (SEB). Με βάση τα πειράματά τους, ο Quiñones και οι συνεργάτες του εντόπισαν πλέον με ακρίβεια πώς συμβαίνει το SEB.
Η ομάδα εστίασε σε ηλεκτρονικά εξαρτήματα που ονομάζονται διόδοι και τα κατασκεύασε από νιτρίδιο του αλουμινίου, έναν ημιαγωγό από αλουμίνιο και άζωτο. Παρόμοιες διόδοι χρησιμοποιούνται για την τροφοδοσία ηλεκτρονικών συσκευών, ενώ το νιτρίδιο του αλουμινίου έχει προταθεί ως πολλά υποσχόμενη βάση για την επόμενη γενιά τέτοιων εξαρτημάτων ισχύος.
Ερευνητές έχουν επίσης διατυπώσει τη θεωρία ότι το νιτρίδιο του αλουμινίου αντέχει στην έκθεση σε ακτινοβολία, κάτι που θα το καθιστούσε καλή επιλογή για περιβάλλοντα υψηλής ακτινοβολίας, όπως το διάστημα. Η ιδέα αυτή, ωστόσο, δεν είχε εξεταστεί διεξοδικά με πειράματα, λέει ο Ramón Collazo, επίσης από το North Carolina State University και μέλος της ομάδας.
Στο νέο πείραμα, στο οποίο συμμετείχαν και ερευνητές της NASA, ενεργητικά ιόντα από ασήμι, χρυσό ή το σπάνιο γαιώδες μέταλλο πρασεοδύμιο χτύπησαν και διείσδυσαν σε κάθε δίοδο νιτριδίου του αλουμινίου, ενώ οι ερευνητές κατέγραψαν πόση ηλεκτρική τάση μπορούσε να αντέξει η δίοδος πριν το SEB την καταστρέψει.
Με ανάλυση δεδομένων και υπολογιστικές προσομοιώσεις διαπίστωσαν ότι κάθε ιόν προκαλούσε μια διαταραχή μέσα στη δίοδο, η οποία, σε συνδυασμό με την τάση, δημιουργούσε ένα τοπικό ηλεκτρικό πεδίο. Σε ένα συγκεκριμένο όριο τάσης, το πεδίο γινόταν αρκετά ισχυρό ώστε να προσελκύει κοντινά ηλεκτρόνια, και αυτή η χιονοστιβάδα ηλεκτρονίων σε μικρή περιοχή οδηγούσε σε μια μικροσκοπική έκρηξη.
Εικόνες από το μικροσκόπιο έδειξαν καθαρά μικρούς, λιωμένους κρατήρες στη δίοδο νιτριδίου του αλουμινίου, εκεί όπου συνέβη το SEB με αυτόν τον τρόπο. Επιπλέον, σε σύγκριση του νιτριδίου του αλουμινίου με παρόμοιους ημιαγωγούς, η ομάδα κατέληξε ότι μπορεί να αντέχει ισχυρότερα ηλεκτρικά πεδία πριν εκραγεί, αλλά σχετικά χαμηλές τάσεις. Μια τόσο συστηματική και προσεκτική σύγκριση δεν είχε γίνει μέχρι τώρα, αλλά θα επηρεάσει το πώς θα χρησιμοποιηθεί το υλικό στη συνέχεια.
Η κατανόηση του SEB είναι σημαντική, επειδή αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για να γίνουν αξιόπιστα τα ηλεκτρονικά στο διάστημα, λέει ο Ronald Schrimpf από το Vanderbilt University στο Tennessee, ο οποίος δεν συμμετείχε στο πείραμα. Όπως αναφέρει, τα συστήματα ισχύος είναι συχνά το πιο ευάλωτο μέρος ενός διαστημοπλοίου συνολικά, ενώ φαινόμενα όπως το SEB μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και όταν υπάρχουν φυσικές θωρακίσεις για την προστασία των ηλεκτρονικών. Γι’ αυτό, η μελέτη υλικών για συσκευές ισχύος που μπορεί να είναι πιο ανθεκτικά, όπως το νιτρίδιο του αλουμινίου, είναι επίκαιρη. «Αν πέσει το τροφοδοτικό σου, δεν λειτουργεί τίποτα, σωστά;» λέει ο Schrimpf.
Αν και τα ηλεκτρονικά ανθεκτικά στην ακτινοβολία είναι σημαντικά στην πυρηνική μηχανική και σε διάφορα άλλα πεδία, όπως η τεχνολογία που χρησιμοποιείται στη θεραπεία ακτινοβολίας για τον καρκίνο, το ενδιαφέρον γι’ αυτά έχει αυξηθεί πρόσφατα και λόγω προτάσεων για τοποθέτηση data centers στο διάστημα. Ο Schrimpf λέει, πάντως, ότι η προετοιμασία ηλεκτρονικών για το διάστημα είναι ένα σύνθετο επιστημονικό πρόβλημα, το οποίο συνοδεύεται και από πρακτικές δυσκολίες, επειδή οι εγκαταστάσεις για τον έλεγχο υλικών ηλεκτρονικών, όπως η δέσμη ιόντων στο νέο πείραμα, είναι σπάνιες. Για τον Collazo, η αποκάλυψη φυσικών διεργασιών όπως η χιονοστιβάδα ηλεκτρονίων στο νιτρίδιο του αλουμινίου είναι καθοριστική για την καινοτομία σε αυτόν τον τομέα.
«Ο Cristyan μάς λέει τη φυσική του τι συμβαίνει. Τώρα μπορείς να σχεδιάσεις τη συσκευή γύρω από αυτό, επειδή ξέρεις τι είναι αυτό που προκαλεί πραγματικά το πρόβλημα», λέει. Οι ερευνητές εργάζονται πλέον πάνω σε αρχές σχεδιασμού με βάση όσα έχουν μάθει μέχρι στιγμής για το SEB, σύμφωνα με τον Collazo.
Πηγή: newscientist.com.
Το κείμενο δημιουργήθηκε από GPT 5.0. Δείτε τα AI Editorial Guidelines.





