Σχεδόν 1 στους 10 νεότερους ενήλικες έχει πλάκα στις αρτηρίες του, σύμφωνα με μελέτη σε σχεδόν 17.000 άτομα. Η συσσώρευση λιπώδους πλάκας, γνωστή ως αθηροσκλήρωση, μπορεί να προκαλέσει στένωση των αρτηριών, να μειώσει τη ροή του αίματος και να οδηγήσει σε εμφράγματα και εγκεφαλικά. Η αθηροσκλήρωση εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα άνω των 50 ετών, με αποτέλεσμα οι νεότεροι να θεωρούνται συχνά χαμηλού κινδύνου.
«Το πιο σημαντικό μήνυμα είναι ότι η αθηροσκλήρωση υπάρχει ήδη σε σημαντικό ποσοστό ανθρώπων στις δεκαετίες των 20 και των 30», λέει ο Olli Raitakari από το University of Turku στη Φινλανδία, που δεν συμμετείχε στη μελέτη. «Η αθηροσκλήρωση είναι μια διαδικασία που διαρκεί σε όλη τη ζωή, όχι μια πάθηση της τρίτης ηλικίας.»
Προηγούμενες μελέτες είχαν ήδη δείξει ότι η αθηροσκλήρωση μπορεί να εμφανιστεί πολύ νωρίς. Το 2025, ο Raitakari και η ομάδα του βρήκαν πλάκα στις καρωτιδικές αρτηρίες, που τροφοδοτούν το κεφάλι, το πρόσωπο και τον λαιμό, περίπου στο 5% των Φινλανδών κάτω των 30 ετών. Ωστόσο, δεν υπήρχαν μεγάλες έρευνες που να καλύπτουν πολλές ηλικιακές ομάδες ενηλίκων και διαφορετικά σημεία των αρτηριών.
Για να καλύψει αυτό το κενό, ο Borja Ibáñez από το Spanish National Centre for Cardiovascular Research στη Μαδρίτη και οι συνεργάτες του στρατολόγησαν σχεδόν 17.000 ενήλικες, ηλικίας 18 έως 70 ετών, στη Δανία και την Ισπανία. Οι συμμετέχοντες, που δεν είχαν γνωστή αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο, χωρίστηκαν σε πέντε ηλικιακές ομάδες, ξεκινώντας από τα 18 έως 29 χρόνια. Το δείγμα περιλάμβανε περίπου ίσο αριθμό ανδρών και γυναικών.
Οι ερευνητές αναζήτησαν πλάκα με αξονική αγγειογραφία, η οποία δημιουργεί λεπτομερείς τρισδιάστατες εικόνες των αιμοφόρων αγγείων, για τις αρτηρίες που τροφοδοτούν την καρδιά. Χρησιμοποίησαν επίσης υπερηχογράφημα για τις αρτηρίες στον λαιμό και στα πόδια. Συνολικά, βρήκαν «σιωπηλή» αθηροσκλήρωση στο 57% των συμμετεχόντων, ανάμεσά τους στο 63% των ανδρών και στο 51% των γυναικών. Ο όρος αυτός περιγράφει την πλάκα που δεν προκαλεί συμπτώματα, αλλά μπορεί αργότερα να οδηγήσει σε καρδιαγγειακά προβλήματα.
Στη νεότερη ηλικιακή ομάδα, αθηροσκλήρωση είχε το 9% των ανδρών και το 7% των γυναικών.
Στις ηλικίες των 30 ετών, αθηροσκλήρωση είχε το 35% των ανδρών και το 21% των γυναικών. Τα ποσοστά συνέχισαν να αυξάνονται σε κάθε δεκαετία, με τις γυναίκες να αρχίζουν να πλησιάζουν τους άνδρες γύρω στην ηλικία της εμμηνόπαυσης.
Η αθηροσκλήρωση ήταν γενικά πιο συχνή στους συμμετέχοντες με γνωστούς παράγοντες κινδύνου, όπως υψηλότερη LDL χοληστερόλη, αυξημένη αρτηριακή πίεση ή οικογενειακό ιστορικό της πάθησης. Ωστόσο, αυτοί οι παράγοντες δεν προέβλεπαν με αξιοπιστία την παρουσία πλάκας, ιδιαίτερα στους νεότερους ενήλικες.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι εξετάσεις για ανίχνευση πλάκας θα μπορούσαν να εντοπίσουν ανθρώπους που φαίνονται να έχουν χαμηλό κίνδυνο αθηροσκλήρωσης, αλλά ίσως θα ωφελούνταν από νωρίτερα προληπτικά μέτρα, όπως φαρμακευτική αγωγή ή αλλαγές στη διατροφή.
Ωστόσο, η παρουσία πλάκας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος θα πάθει στο μέλλον έμφραγμα ή εγκεφαλικό, λέει ο Raitakari, ενώ δεν υπάρχουν στοιχεία ότι ο προληπτικός έλεγχος σε άτομα χωρίς γνωστά προβλήματα υγείας θα απέτρεπε τέτοια περιστατικά. Οι ερευνητές σημειώνουν επίσης ότι δεν είναι σαφές αν τα αποτελέσματα ισχύουν και πέρα από τη Δανία και την Ισπανία.
The New England Journal of Medicine DOI: 10.1056/NEJMoa2609059
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
