ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ — Οι νέες διαστημικές στολές για τις αποστολές Artemis στη Σελήνη και τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό ενδέχεται να μην είναι έτοιμες πριν από το τέλος της δεκαετίας, προειδοποιεί έκθεση του γενικού επιθεωρητή της NASA.
Σε έκθεση της 20ής Απριλίου, το Γραφείο Γενικού Επιθεωρητή της NASA (OIG) κατέληξε ότι η υπηρεσία έκανε λάθος όταν επέλεξε μια προσέγγιση εμπορικών υπηρεσιών για την ανάπτυξη νέων στολών για τον ISS και τη Σελήνη, μέσω του προγράμματος Exploration Extravehicular Activity Services, ή xEVAS.
«Η στρατηγική προμήθειας της NASA για το xEVAS — με μια σύμβαση σταθερής τιμής, βασισμένη σε υπηρεσίες — δεν ήταν κατάλληλη για την προσπάθεια σχεδιασμού και ανάπτυξης της διαστημικής στολής επόμενης γενιάς», αναφέρει η έκθεση του OIG, επικαλούμενη τους τεχνικούς κινδύνους της ανάπτυξης διαστημικών στολών, την περιορισμένη εμπειρία της βιομηχανίας σε αυτόν τον τομέα, αλλά και τις μη NASA αγορές που δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί.
Η NASA επέλεξε το 2022 τις Axiom Space και Collins Aerospace για το xEVAS, χρησιμοποιώντας ένα εμπορικό μοντέλο που έχει εφαρμόσει και στα προγράμματα εμπορικού φορτίου και πληρώματος. Στη συνέχεια ανέθεσε στην Axiom task orders για την ανάπτυξη μιας σεληνιακής στολής και στην Collins μια στολή για τον ISS.
Ωστόσο, η NASA και η Collins συμφώνησαν το 2024 να τερματίσουν ουσιαστικά τη συμμετοχή της εταιρείας στο πρόγραμμα xEVAS, καταργώντας τον ανταγωνιστικό χαρακτήρα του προγράμματος. Η Axiom συνεχίζει την ανάπτυξη της σεληνιακής της στολής, μια έκδοση της οποίας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τον ISS ή για μελλοντικούς εμπορικούς διαστημικούς σταθμούς.
Η NASA επέλεξε την Collins παρά την κακή επίδοσή της στη συντήρηση των σημερινών, δεκαετιών παλιών στολών που χρησιμοποιούνται στον ISS. Σε αυτά περιλαμβανόταν και μια επιστολή του 2023 που έστειλαν διαχειριστές προγραμμάτων της NASA στην ανώτερη διοίκηση της Collins, «περιγράφοντας διαδεδομένα προβλήματα διοίκησης και απόδοσης τα προηγούμενα αρκετά χρόνια», όπως ανέφερε η έκθεση. Παρ’ όλα αυτά, η Collins έλαβε αξιολόγηση «Excellent» στα προηγούμενα αποτελέσματα κατά την εξέταση της πρότασής της για το xEVAS.
Αν και η Collins είχε διαφορετική ομάδα διοίκησης στο xEVAS, η NASA ανέφερε ότι η εταιρεία άρχισε να εμφανίζει προβλήματα στην εκτέλεση του συμβολαίου λιγότερο από έναν χρόνο μετά την ανάθεση, καθώς δεν τηρούσε τις απαιτήσεις των οροσήμων. Η NASA και η Collins συμφώνησαν να περιορίσουν το αντικείμενο της σύμβασης λίγο μετά την ολοκλήρωση από την Collins μιας προκαταρκτικής σχεδίασης της στολής της, με καθυστέρηση ενός έτους.
Η Axiom συνεχίζει την εργασία στη δική της στολή, όμως η έκθεση του OIG προειδοποιεί ότι μπορεί να καθυστερήσει για χρόνια, με βάση τους μέσους χρόνους ανάπτυξης άλλων πρόσφατων διαστημικών προγραμμάτων, όπως τα εμπορικά cargo και crew, το Orion και το Space Launch System. Τα προγράμματα αυτά χρειάστηκαν κατά μέσο όρο 8,7 χρόνια από την ανάθεση της σύμβασης έως την πρώτη δοκιμαστική πτήση.
«Τα αρχικά χρονοδιαγράμματα της NASA για την επίδειξη των σεληνιακών και μικροβαρυτικών στολών το 2025 και το 2026, αντίστοιχα, ήταν υπερβολικά αισιόδοξα και τελικά αποδείχθηκαν ανέφικτα, όπως δείχνουν καθυστερήσεις τουλάχιστον ενάμιση έτους και για τις δύο στολές», υποστήριξε το OIG στην έκθεση.
«Ακόμη και με προσπάθειες επιτάχυνσης του χρονοδιαγράμματος, υπάρχει ελάχιστο έως καθόλου περιθώριο ώστε οι στολές να είναι έτοιμες για την αποστολή προσελήνωσης Artemis, ενώ το περιθώριο πριν από την παύση λειτουργίας του ISS μειώνεται συνεχώς», αναφέρεται στην έκθεση. «Αν η Axiom αντιμετωπίσει καθυστερήσεις στον σχεδιασμό και στις δοκιμές σε επίπεδα ανάλογα με αυτόν τον ιστορικό μέσο όρο, οι επιδείξεις των σεληνιακών και μικροβαρυτικών στολών δεν θα πραγματοποιηθούν πριν από το 2031».
Το OIG πρόσθεσε ότι δεν κάνει ρητή πρόβλεψη πως η στολή της Axiom δεν θα είναι έτοιμη έως το 2031, αλλά προσφέρει μόνο «ένα πιο ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα ανάπτυξης σε σύγκριση με εκείνα που είχαν αρχικά συμφωνηθεί».
Οι ανησυχίες της έκθεσης για νέες καθυστερήσεις στην ανάπτυξη των στολών ήρθαν σε αντίθεση με την αισιοδοξία που έχουν εκφράσει πρόσφατα τόσο η NASA όσο και η Axiom για την εργασία στη σεληνιακή στολή Artemis, περιλαμβανομένων σχεδίων για επίδειξη στο διάστημα τον επόμενο χρόνο στον ISS ή κατά τη διάρκεια της αποστολής Artemis 3, η οποία θα δοκιμάσει το ένα ή και τα δύο σκάφη προσελήνωσης Human Landing System (HLS) σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη.
«Η υπηρεσία έχει καταστήσει σαφές ότι θα πετάξουμε μια στολή τον επόμενο χρόνο», δήλωσε ο Jonathan Cirtain, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Axiom Space, σε ενημέρωση στις 13 Απριλίου, στο 41st Space Symposium. «Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, είτε στον ISS είτε στο HLS, θα δοκιμάσουμε τη στολή τον επόμενο χρόνο».
Σε επιστολή της 6ης Απριλίου που περιλαμβάνεται στην έκθεση του OIG, η Lori Glaze, αναπληρώτρια αρμόδια διοικήτρια της NASA για την ανάπτυξη συστημάτων εξερεύνησης, επικαλέστηκε την πρόοδο της Axiom «στην παράδοση μιας ασφαλούς, ικανής σεληνιακής στολής», μεταξύ άλλων μέσω δοκιμών τεχνολογιών στολών σε εγκαταστάσεις της NASA.
«Αυτή η πρόοδος υπογραμμίζει τη συνεχιζόμενη εμπιστοσύνη ότι η προσπάθεια ανάπτυξης της στολής προχωρά όπως είχε σχεδιαστεί και παραμένει ευθυγραμμισμένη με το χρονοδιάγραμμα που απαιτείται για την υποστήριξη της αποστολής στην επιφάνεια της Σελήνης έως το 2028», έγραψε.
Η έκθεση σημείωσε ότι η NASA έχει αυξήσει τη στήριξή της προς την Axiom, μεταξύ άλλων με πρόσβαση σε εγκαταστάσεις δοκιμών της NASA και σε προσωπικό ειδικών γνωστικού αντικειμένου (SME), κάτι που ανέφερε και ο διοικητής της υπηρεσίας.
«Η NASA δεν έχει παθητικό ρόλο σε κανένα σκέλος της επιστροφής της Αμερικής στη σεληνιακή επιφάνεια και της κατασκευής μιας βάσης στη Σελήνη», έγραψε ο διοικητής της NASA Jared Isaacman σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις 20 Απριλίου. «Εξετάζουμε πού μπορεί η NASA να κάνει καλύτερα τη δουλειά της, πού μπορούμε να δώσουμε ανακούφιση όπου χρειάζεται από επιβαρυντικές απαιτήσεις, πού μπορούμε να επεκτείνουμε τις δυνατότητες με την πάροδο του χρόνου (το προφίλ EVA του Apollo 11 ήταν πολύ διαφορετικό από εκείνο του Apollo 17) και πού μπορούμε να βοηθήσουμε τη βιομηχανία, εντάσσοντας ειδικούς της NASA και προωθώντας τα επιθυμητά αποτελέσματα».
«Είμαι βέβαιος ότι όταν η NASA είναι έτοιμη να προσεληνωθεί το 2028, οι αστροναύτες μας θα φορούν στολές της Axiom», ανέφερε.
