Το Ηλιακό Σύστημα είναι γεμάτο από τα φαντάσματα της βίαιης γέννησής του.
Ανάμεσα σε αυτά τα αρχαία συντρίμμια βρίσκονται μικρά πετρώδη σώματα που δεν ενώθηκαν ποτέ σε μεγαλύτερους όγκους, αλλά και τα βραχώδη υπολείμματα αρχαίων πλανητικών σωμάτων που διαλύθηκαν από καταστροφικές συγκρούσεις, οι οποίες ήταν πολύ πιο συχνές πριν από περισσότερα από 4 δισεκατομμύρια χρόνια.
Μέχρι πρόσφατα, αυτά τα πετρώδη, παγωμένα ή μικτά διαστημικά σώματα θεωρούνταν ότι χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες: αστεροειδείς και κομήτες, με διαφορές στη σύσταση, στις τροχιές, στα ορατά χαρακτηριστικά και στη δραστηριότητά τους.
Πλέον, όμως, οι αστρονόμοι ανακαλύπτουν όλο και συχνότερα μια παράξενη οικογένεια υβριδίων αστεροειδών και κομητών, τους λεγόμενους «σκοτεινούς κομήτες», που ίσως είναι πολύ πιο συνηθισμένοι απ’ ό,τι πιστευόταν, ακόμη και κοντά στη Γη.
Οι σκοτεινοί κομήτες μπορεί να μοιάζουν με αστεροειδείς, καθώς δεν εμφανίζουν μια λαμπρή ουρά.
Ωστόσο, παρουσιάζουν μη βαρυτικές διαταραχές, όπως οι κομήτες, κάτι που δείχνει ότι κάποια κρυφή πηγή, όπως αέρια που διαφεύγουν, τους προκαλεί επιτάχυνση ή αλλαγή πορείας.
Σε νέα μελέτη, οι αστρονόμοι έδειξαν ότι ένας κοντά στη Γη αστεροειδής που είχε ανακαλυφθεί το 1998 είναι στην πραγματικότητα ένας τέτοιος σκοτεινός κομήτης, με σημαντικές συνέπειες για το παρελθόν και το μέλλον της Γης.
Οι αστρονόμοι παρακολουθούσαν την τροχιά του αστεροειδή 1998 SH2 από το 1998 έως το 2016, όμως δεν τον παρατήρησαν όταν ολοκλήρωσε τις δύο επόμενες περιφορές του γύρω από τον Ήλιο, διάρκειας 4,5 ετών η καθεμία.
Όταν πέρασε μόλις 3 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τη Γη το 2025, στην επόμενη πορεία του προς τον Ήλιο, σε απόσταση 0,02 αστρονομικών μονάδων, δεν ακολούθησε τη διαδρομή που είχαν υπολογίσει οι αστρονόμοι βάσει των προηγούμενων παρατηρήσεών τους.
Έτσι, μελέτησαν την κίνησή του στο οπτικό φως με τη βοήθεια πολλών παρατηρητηρίων, ανάμεσά τους το παγκόσμιο Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System (ATLAS), το Canada-France-Hawai’i Telescope (CFHT) στη Χαβάη και δύο εγκαταστάσεις του European Southern Observatory (ESO) στη Χιλή.
Οι παρατηρήσεις έδειξαν ότι ο 1998 SH2 παρουσίαζε πράγματι χαρακτηριστικά κομήτη. Μεταξύ αυτών ήταν μια αχνή κόμη, δηλαδή ένα αέρινο νέφος γύρω από το σώμα του, καθώς και μια αδύναμη, στενή ουρά, κάτι που δείχνει ότι «όταν η κομητική δραστηριότητα είναι ασθενής, η εκπομπή αερίων μπορεί να παραμένει απαρατήρητη για δεκαετίες».
Με βάση προσομοιώσεις, οι αστρονόμοι καταλήγουν ότι η μη βαρυτική κίνηση του 1998 SH2 προκλήθηκε από πάγο που εξαχνώνεται κάτω από την επιφάνειά του και όχι από μικρές κρούσεις ή από υλικό που εκτινάχθηκε λόγω της περιστροφής του.
Η έρευνα αυτή αποτελεί έτσι σταθμό, καθώς «ο 1998 SH2 είναι το πρώτο αντικείμενο για το οποίο η κομητική δραστηριότητα προβλέφθηκε αρχικά με βάση μη βαρυτικές διαταραχές στην κίνησή του και στη συνέχεια επιβεβαιώθηκε με στοχευμένα παρατηρησιακά δεδομένα», εξηγούν οι ερευνητές.
Σε γενικές γραμμές, αν οι σκοτεινοί κομήτες είναι πιο συνηθισμένοι απ’ όσο πιστευόταν, ίσως να συνέβαλαν στη μεταφορά νερού στην πρώιμη Γη.
Ο μη βαρυτικός μηχανισμός τους μπορεί επίσης να βοηθήσει να εξηγηθούν οι περίεργες επιταχύνσεις που παρατηρήθηκαν στον διαστρικό επισκέπτη ‘Oumuamua, προσφέροντας μια πιο πρακτική, αν και λιγότερο εντυπωσιακή, εξήγηση από τη θεωρία του εξωγήινου ανιχνευτή.
Έτσι, όπως θα χρειαζόταν να ξαναδούμε ένα άλμπουμ φωτογραφιών με πιθανώς λανθασμένες ετικέτες, ίσως χρειάζεται πλέον να επανεξεταστούν τα δεδομένα αστρομετρίας και να εντοπιστούν άλλοι παράξενοι αστεροειδείς που μπορεί στην πραγματικότητα να είναι κομήτες.
«Αυτή η εργασία δείχνει τη σημασία της διαρκούς παρακολούθησης των κοντά στη Γη αντικειμένων», λέει ο Davide Farnocchia, μηχανικός πλοήγησης στο NASA’s Center for Near-Earth Object Studies στο Jet Propulsion Laboratory (JPL) και βασικός συγγραφέας της μελέτης.
Γιατί, όσο η λανθασμένη ταυτοποίηση ενός μακρινού συγγενή σε μια οικογενειακή φωτογραφία μπορεί να μην έχει ιδιαίτερη σημασία, άλλο τόσο δεν ισχύει αυτό όταν πρόκειται για έναν αστεροειδή.
Οι διαστημικοί βράχοι που κινούνται απρόβλεπτα είναι ιδιαίτερα προβληματικοί για τα προγράμματα πλανητικής άμυνας, τα οποία βασίζονται στην πρόβλεψη της κίνησης των διαστημικών σωμάτων και στην ακριβή εκτίμηση της σύστασής τους.
«Εξαιτίας της εκτόνωσης αερίων, η κίνηση των κομητών διαταράσσεται περισσότερο από εκείνη των αστεροειδών», προσθέτει ο Farnocchia, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ένας κομήτης να μετακινηθεί απρόβλεπτα προς έναν συγκεκριμένο γαλάζιο και πράσινο πλανήτη.
Για να γίνει αντιληπτή η κλίμακα, ο μετεωρίτης που εξερράγη πάνω από το Τσελιαμπίνσκ στη Ρωσία το 2013 με ενέργεια μεγαλύτερη από 30 ατομικές βόμβες είχε διάμετρο σχεδόν 18 μέτρα, ενώ ο 1998 SH2 εκτιμάται ότι έχει πλάτος περίπου 380 μέτρα, σύμφωνα με τις νέες εκτιμήσεις της ομάδας.
Ευτυχώς, οι πιθανότητες να χτυπήσει τη Γη παραμένουν μηδενικές, αν και κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει ότι αυτό θα άλλαζε απροσδόκητα. Και άλλα σώματα που θεωρούμε αστεροειδείς ίσως αποδειχθούν τελικά κομήτες.
Σχετικό: Πρόσκρουση στη Σελήνη πριν από 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια υποδηλώνει κρυμμένη εποχή του Ηλιακού Συστήματος
Οι αστρονόμοι έχουν εντοπίσει περισσότερους από 280 δυνητικά επικίνδυνους αστεροειδείς, με διάμετρο τουλάχιστον περίπου 140 μέτρων, που περνούν σε απόσταση έως 0,05 αστρονομικών μονάδων, δηλαδή 7,5 εκατομμύρια χιλιόμετρα, από τη Γη.
«Η ανίχνευση αυτών των διαταραχών μπορεί να αποτελέσει σημαντικό διαγνωστικό εργαλείο για την πλανητική άμυνα, βοηθώντας να κατανοήσουμε ποια αντικείμενα είναι πιθανότερο να είναι κομήτες και όχι αστεροειδείς, πώς εξελίσσονται οι τροχιές τους και πώς αυτό επηρεάζει τον κίνδυνο πρόσκρουσης στη Γη», καταλήγει ο Farnocchia.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Nature Astronomy.
Το άρθρο ελέγχθηκε από την Clare Watson και επιμελήθηκε η Rebecca Dyer. Παρότι δίνουμε μεγάλη σημασία στη διαδικασία μας, παραμένουμε άνθρωποι. Αν εντοπίσετε κάποιο λάθος, ενημερώστε μας.
