Μετάβαση στο περιεχόμενο
Tuesday 17 November

Ο μύθος του «Rocky» μεγαλώνει 50 χρόνια μετά στη Φιλαδέλφεια

Ο μύθος του «Rocky» μεγαλώνει 50 χρόνια μετά στη Φιλαδέλφεια
Εικόνα από το αρχικό άρθρο — theguardian.com.

Ο «Rocky» συμπληρώνει 50 χρόνια και το «I Play Rocky» του Peter Farrelly ενισχύει ακόμη περισσότερο τον μύθο του κινηματογραφικού ήρωα που ταυτίστηκε με τη Φιλαδέλφεια.

Η ιστορία πίσω από την ταινία πάντα έμοιαζε σχεδόν με την ίδια την ταινία: ένας άγνωστος με ένα απίθανο όνειρο, ένα δύσπιστο κατεστημένο και η άρνηση να δεχτεί τις πιθανότητες εναντίον του. Η πραγματική προσπάθεια του Sylvester Stallone να μπει στη βιομηχανία και να φέρει στη μεγάλη οθόνη την ταινία που τον καθιέρωσε είχε όλα τα στοιχεία της ιστορίας του αουτσάιντερ που ήθελε να αφηγηθεί. Πενήντα χρόνια μετά, το «I Play Rocky» του Peter Farrelly έχει μετατρέψει αυτές τις ομοιότητες σε μια ιστορία που κερδίζει εύκολα το κοινό.

Πρόκειται για μια εντυπωσιακή μεταγενέστερη πορεία για ένα ταπεινό φιλμ μποξ που έγινε η πιο εμπορική ταινία του 1976 με προϋπολογισμό 1 εκατ. δολάρια και κέρδισε το Όσκαρ καλύτερης ταινίας απέναντι σε ένα από τα πιο δυνατά πεδία υποψηφιοτήτων στην ιστορία. Ίσως όμως το μεγαλύτερο επίτευγμά του να είναι η αντοχή της ιστορίας του — μιας ιστορίας που τότε απορρίφθηκε από τους New York Times ως «sentimental little slum movie» και από τον Gene Siskel ως «flatout schmaltzy saga» — και που συνεχίζει να επιστρέφει μέσα από έξι ταινίες «Rocky», τρία σίκουελ του «Creed», ένα μιούζικαλ στο Broadway και αμέτρητα ντοκιμαντέρ, μυθιστορηματικές διασκευές και βιντεοπαιχνίδια. Κάποτε, ένα σενάριο που γράφτηκε σε τρεισήμισι ημέρες και δεν είχε ποτέ σχεδιαστεί ως IP, έγινε κάτι πολύ πιο κοντινό στη σύγχρονη λαϊκή μυθολογία.

Ως άνθρωπος από τη Φιλαδέλφεια, ο συντάκτης του κειμένου λέει ότι τον ρωτούσαν ξανά και ξανά τι σκέφτηκε για το «I Play Rocky», όπου ο σχετικά άγνωστος Anthony Ippolito υποδύεται τον Stallone. Η απάντηση που δίνει είναι ότι πρόκειται για μια ανοιχτά συναισθηματική τιμή στην πρωτότυπη ταινία, στην εποχή του New Hollywood και γενικότερα στην ιδέα ότι μπορεί κανείς να ποντάρει στον εαυτό του. Δεν μπορεί να κρίνει όλη την αίθουσα στην προβολή Τύπου στη Νέα Υόρκη τον περασμένο μήνα, αλλά ο άνδρας στα αριστερά του και η γυναίκα στα δεξιά του σκούπιζαν τα μάτια τους πολύ νωρίς. Όποιος δεν απορρίπτει αυθόρμητα τη συναισθηματικότητα και την παλιομοδίτικη συγκίνηση του Farrelly, θα βρει κάτι να αγαπήσει σε αυτή την ταινία. Άλλωστε, το ίδιο «κόλπο» κέρδισε το κοινό και πριν από 50 χρόνια.

Η ταινία αναμένεται να λειτουργήσει ιδιαίτερα καλά στη Φιλαδέλφεια, όπου ο χαρακτήρας και η ταινία είναι λιγότερο έργο μυθοπλασίας και περισσότερο το θεμέλιο της συλλογικής εικόνας της πόλης. Μεγαλώνοντας εκεί, η αποτύπωση του Rocky ήταν παντού. Τα σκαλιά του Art Museum, όπου οι τουρίστες εξακολουθούν να ανεβαίνουν σηκώνοντας τα χέρια σε πανηγυρική στάση, παρακάμπτοντας τα έργα των Cezanne, Picasso και Duchamp στο εσωτερικό. Το χάλκινο άγαλμα ύψους 10 ποδιών, με τα χαρακτηριστικά του Stallone, που φτιάχτηκε ως σκηνικό για την τρίτη ταινία και έχει γίνει πλέον ορόσημο της πόλης. Το Italian Market, όπου ο Rocky έτρεχε δίπλα σε σαστισμένους πωλητές λαχανικών στα γυρίσματα του John G. Avildsen. Τα φθαρμένα σπίτια και τα βιομηχανικά τοπία που απλώνονται από το Center City. Ο συντάκτης λέει ότι έχει χάσει το μέτρημα από τις φορές που η μητέρα του τού μίλησε για το πώς είδε τον «Rocky» στην πρεμιέρα του, στο πλέον κλειστό Sam Eric movie palace στην Chestnut Street, όπου το κοινό σηκώθηκε όρθιο στη σκηνή της τελικής αναμέτρησης με τον Apollo Creed, φωνάζοντας σαν να παρακολουθούσε αληθινό αθλητικό γεγονός.

Ο «Rocky» δεν ήταν απλώς μια ταινία τοποθετημένη στη Φιλαδέλφεια. Ήταν η Φιλαδέλφεια, ή τουλάχιστον η εκδοχή του εαυτού της πόλης που ήθελε περισσότερο να πιστέψει: σκληρή, επίμονη, χωρίς επιτήδευση, διαρκώς υποτιμημένη και με μια σχεδόν εμμονική ανάγκη να αποδείξει ότι όλοι έκαναν λάθος. Ο Stallone είχε καταλάβει από νωρίς τη μεγαλύτερη απήχηση του χαρακτήρα. «Ήταν για τη δεκαετία του ’70 ό,τι ήταν ο Little Tramp του Chaplin για τη δεκαετία του ’20», έγραψε στο «The Official Rocky Scrapbook», το βιβλίο που κυκλοφόρησε το 1977.

Αυτή η λαϊκή απήχηση πέρασε στις επόμενες γενιές με απρόσμενους τρόπους. Το 2013, ο αείμνηστος συγγραφέας της Φιλαδέλφειας Dan McQuade υπολόγισε ότι η διαδρομή προπόνησης του Rocky στο «Rocky II» κάλυπτε πάνω από 30 μίλια, εμπνέοντας έναν ετήσιο υπερμαραθώνιο στον οποίο οι ντόπιοι ακολουθούν τη γελοία αυτή διαδρομή. Το Σικάγο έχει τον Ferris Bueller, η Βοστώνη τον Will Hunting και το Μπρούκλιν τον Tony Manero. Η Φιλαδέλφεια, όμως, έχει κάτι πιο κοντινό σε κοσμικό προστάτη άγιο. Ο Joe Frazier ήταν πραγματικός παγκόσμιος πρωταθλητής βαρέων βαρών που έτρεχε στους δρόμους της Φιλαδέλφειας και νίκησε τον Muhammad Ali στον μεγαλύτερο αγώνα όλων των εποχών, ενώ ο Rocky ήταν ένας φανταστικός πυγμάχος της κατηγορίας των μεσαίων, που έχανε από μια λεπτή μεταμφίεση του Ali. Παρ’ όλα αυτά, ο Italian Stallion είναι εκείνος που τραβά το βλέμμα των τουριστών, ενώ το άγαλμα του Frazier μένει σε μεγάλο βαθμό απαρατήρητο στους πρόποδες των σκαλιών του Art Museum.

Η σύγκριση είναι άβολη και δικαιολογημένα. Ο Frazier ήταν μαύρος, ένας αληθινός εργάτης της Φιλαδέλφειας, με καταγωγή από το Beaufort της Νότιας Καρολίνας, και τα επιτεύγματά του δεν είχαν τίποτα από τη συναισθηματική καθαρότητα του Χόλιγουντ. Ο Rocky ήταν λευκός, ιταλικής καταγωγής και βολικά φανταστικός, με δυσκολίες χωρίς τα φυλετικά αντιφάσικα μιας πόλης που τον αγκάλιασε. Όταν προβλήθηκε το 1976, η Φιλαδέλφεια βρισκόταν στη δεύτερη θητεία του Frank Rizzo, του πρώην αρχηγού της αστυνομίας, του οποίου οι άνδρες είχαν διαβόητα γδύσει μέλη των Black Panthers κατά τη διάρκεια εφόδου, επιτρέποντας σε φωτογράφους να καταγράψουν την ταπείνωσή τους. Η ανάδειξη του ενός πυγμάχου πάνω στον άλλο λέει πολλά για το ποιων οι ιστορίες γίνονται οικουμενικές και ποιων μένουν πεισματικά συγκεκριμένες.

Η Φιλαδέλφεια του «Rocky» ήταν μια μητρόπολη σε παρακμή. Τα εργοστάσια έκλειναν, η φυγή των λευκών άδειαζε ολόκληρες περιοχές της πόλης και η μεταπολεμική βιομηχανική οικονομία έδινε τη θέση της σε κάτι πολύ πιο αβέβαιο. Η κάμερα του Avildsen έμενε σε άδεια οικόπεδα, υπέργειες γραμμές τρένου και δρόμους που έμοιαζαν μόνιμα υγροί και κρύοι, ένα τοπίο όχι πολύ μακριά από το αστικό εφιαλτικό σύμπαν του «Eraserhead» του David Lynch — αυτό που ο απόφοιτος της Pennsylvania Academy of the Fine Arts αποκάλεσε «τη δική μου ιστορία για τη Φιλαδέλφεια». «Όταν ήμουν εκεί, ήταν ένα πολύ άρρωστο, διεστραμμένο, βίαιο, φοβισμένο, διεφθαρμένο, παρακμασμένο μέρος», είχε πει.

Πενήντα χρόνια μετά, πολλές από τις άλλοτε βιομηχανικές γειτονιές έχουν γίνει ακριβές κατοικίες, ενώ το Kensington, του οποίου οι φθαρμένοι δρόμοι έδωσαν τόσο πολύ από τη χαρακτηριστική ατμόσφαιρα της αρχικής ταινίας, συνδέεται πλέον με μία από τις πιο διαβόητες υπαίθριες αγορές ναρκωτικών στις ΗΠΑ και με το street rap του τοπικού καλλιτέχνη Skrilla. Εστιατόρια και πανεπιστήμια έχουν αποκτήσει ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο στην οικονομία. Ο ορίζοντας της πόλης έχει αλλάξει σχεδόν μέχρι αγνώριστου σημείου, παρότι η φτώχεια παραμένει βαθιά ριζωμένη. Η παλιά εργατική Φιλαδέλφεια επιβιώνει όσο στην αυτοεικόνα της πόλης όσο και στους δρόμους της.

Ο λιτός τρόπος με τον οποίο χτίστηκε αυτός ο κόσμος έδωσε στην αυτοεικόνα της πόλης ένα πρόσωπο. Όμως ο μύθος του αουτσάιντερ που ενσάρκωσε αποδείχθηκε πολύ πιο οικουμενικός από την πόλη που τον υιοθέτησε. Ο αρχικός «Rocky» δεν επινόησε αυτή την αφήγηση, αλλά απέσταξε μια αρχαία δραματική δομή σε μια φόρμουλα τόσο οικεία και τόσο διαπολιτισμική, ώστε η επιρροή της έχει γίνει σχεδόν αόρατη. Το «The Karate Kid» είναι ο «Rocky» με πολεμικές τέχνες. Το «Cool Runnings» είναι ο «Rocky» με έλκηθρο. Το «Searching for Bobby Fischer» είναι ο «Rocky» με σκάκι. Το «Akeelah and the Bee» είναι ο «Rocky» με διαγωνισμούς ορθογραφίας. Ο αουτσάιντερ, ο μέντορας, το μοντάζ της προπόνησης, το φαβορί που φαντάζει ακαταμάχητο, η τελική αναμέτρηση όπου η προσωπική δικαίωση μετρά περισσότερο από το αποτέλεσμα: το πρότυπο έχει γίνει είδος από μόνο του.

Κάποια στιγμή, η επανάληψη γίνεται κάτι περισσότερο από εμπορική εκμετάλλευση. Ο «Μάκβεθ» του Σαίξπηρ έχει ξαναδουλευτεί σε όπερα, κινηματογράφο και αμέτρητες θεατρικές εκδοχές. Η διασκευή του Βέρντι το 1847 — που σήμερα βρίσκεται στο επίκεντρο της σεζόν της Met Opera — παραμένει μέρος του ρεπερτορίου σχεδόν δύο αιώνες μετά. Τα μυθιστορήματα της Austen συνεχίζουν να εμπνέουν νέες αναγνώσεις, ανάμεσά τους και το φετινό «Sense and Sensibility», επειδή οι βασικές τους εντάσεις παραμένουν αναγνωρίσιμες όσο κι αν αλλάζουν οι κοινωνίες. Ο «Rocky» ανήκει, σε πολύ λιγότερο υψηλό επίπεδο, σε αυτή την αφηγηματική παράδοση. Ένα αφήγημα γίνεται μύθος όταν διαδοχικές γενιές βρίσκουν νέους λόγους να το ξαναπουν. Ακόμη και τα σίκουελ που έχουν δεχθεί σκληρή κριτική έχουν τη δική τους αξία. Ο Tarantino έχει πει ότι η δεύτερη ταινία είναι η αγαπημένη του σειράς, η τρίτη προτάθηκε για καλύτερη ξενόγλωσση ταινία στα Japanese Academy Awards, ενώ η τέταρτη ήταν η πιο εμπορική αθλητική ταινία για ένα τέταρτο του αιώνα.

Αξίζει να δει κανείς πώς οι αντίπαλοι του Rocky αντανακλούσαν τις εξελισσόμενες αγωνίες της λευκής Αμερικής. Ο Apollo Creed, ο χαρισματικός μαύρος πρωταθλητής, εξέφραζε τη φυλετική αμηχανία της δεκαετίας του 1970, όταν η μαύρη αθλητική υπεροχή και η πολιτισμική αυτοπεποίθηση αμφισβητούσαν παλιές ιεραρχίες. Ο Clubber Lang έδωσε σε αυτούς τους φόβους μια πιο απειλητική μορφή, με την επιθετικότητα και το θράσος του να απειλούν τη θέση που είχε κερδίσει ο Rocky στην κορυφή. Ο Ivan Drago μετέτρεψε το ρινγκ σε πεδίο ψυχρού πολέμου, με έναν Rocky τυλιγμένο με αμερικανική σημαία να υπερασπίζεται την αμερικανική αρετή απέναντι στη φαινομενικά απάνθρωπη μηχανή του σοβιετικού κομμουνισμού, σε μια εντυπωσιακή δόση προπαγάνδας της εποχής Reagan. Οι επόμενες ταινίες στράφηκαν προς τα μέσα, αντιμετωπίζοντας τον φόβο της ηλικίας, της ασημαντότητας και της απαξίωσης. Τα πιο δύσκολα υπονοούμενα δύσκολα ξέφυγαν από τον Eddie Murphy, ο οποίος σατίρισε τους Ιταλοαμερικανούς που έβγαιναν από τις ταινίες του Rocky σαν να είχαν νικήσει οι ίδιοι στον αγώνα.

Μέχρι τη στιγμή που ξεκίνησε το spin-off του «Creed» το 2015, ο Rocky είχε γίνει πια ο μέντορας και όχι ο ήρωας. Ο Michael B. Jordan, ως Adonis Creed, κληρονόμησε το franchise μαζί με την εμμονή του με την κληρονομιά και τον αυτοπροσδιορισμό. Ο ηλικιωμένος λευκός ήρωας της εργατικής τάξης παραχώρησε το κέντρο της ιστορίας σε έναν νεότερο μαύρο μαχητή, χωρίς η αφήγηση να χάσει την ουσία της.

Κι όμως, η πιο ριζοσπαστική ιδέα της αρχικής ταινίας έχει μαλακώσει μέσα από την ατελείωτη επανάληψη. Ο Rocky χάνει με οριακή απόφαση από τον Creed, αλλά ως τότε το αποτέλεσμα έχει σχεδόν πάψει να μετρά. Έχει αντέξει, έχει ανακαλύψει την αξία του και έχει βρει αγάπη μέσα στα ερείπια μιας ζωής που έμοιαζε προορισμένη να είναι «just another bum from the neighborhood». Η νίκη του δεν είναι απέναντι σε έναν εξωτερικό αντίπαλο, αλλά απέναντι στην πιθανότητα της δικής του ασημαντότητας. Το αμερικανικό όνειρο ήταν πάντα πιο πειστικό ως συναισθηματική ιδέα παρά ως οικονομική πραγματικότητα. Ο «Rocky» το συμπυκνώνει στο πιο απλό και πιο διαχρονικό του μήνυμα: δεν χρειάζεται να κερδίσεις για να μετράς.

Κι εδώ επιστρέφουμε στο «I Play Rocky», όπου ο μύθος γυρίζει τελικά πίσω στον δημιουργό του. Η επιμονή του Stallone να παίξει ο ίδιος τον πρωταγωνιστή, παρά την προτίμηση του στούντιο για έναν αναγνωρισμένο σταρ και παρά τις αλλεπάλληλες προτάσεις που θα του άλλαζαν τη ζωή, έχει γίνει σχεδόν τόσο γνώριμη όσο και η εμμονή του Balboa να φτάνει ως το τέλος. Ο άγνωστος ηθοποιός που αρνήθηκε να εγκαταλείψει το όνειρό του είναι πια ένας ακόμη χαρακτήρας μέσα στη μυθολογία που έφτιαξε με «ένα στυλό Bic 19 σεντς και ένα μπλοκ 49 σεντς».

Υπάρχει κάτι ταυτόχρονα συγκινητικό και ελαφρώς παράλογο σε αυτή τη διαρκή ακολουθία αουτσάιντερ. Ίσως όμως αυτό να είναι το μυστικό της αντοχής του «Rocky»: οι συνθήκες αλλάζουν, αλλά κάθε γενιά παίρνει τη δική της εκδοχή της ίδιας αδύνατης μάχης. Η Φιλαδέλφεια, στο μεταξύ, συνεχίζει να λέει την ίδια ιστορία στον εαυτό της. Οι αθλητικές της ομάδες κερδίζουν και χάνουν, οι γειτονιές της αλλάζουν και η αύξηση του πληθυσμού ξαναγράφει τους δρόμους της. Κι όμως, η πόλη εξακολουθεί να αναγνωρίζει τον εαυτό της σε έναν φανταστικό μποξέρ που περπατά μέσα στο κρύο προς μια απίθανη αναμέτρηση με το νόημα της ύπαρξής του. Πενήντα χρόνια μετά τον «Rocky», το ερώτημα δεν είναι πια αν ο χαρακτήρας ανήκει στη Φιλαδέλφεια, αλλά αν η Φιλαδέλφεια μπορεί να φανταστεί τον εαυτό της χωρίς αυτόν.

Το «I Play Rocky» προβάλλεται τώρα στους κινηματογράφους.

Πηγή: theguardian.com.

Το κείμενο δημιουργήθηκε από GPT 5.0. Δείτε τα AI Editorial Guidelines.

Περισσότερα από Fantasy

Όλα →