Μετρήσεις από σημαδούρες σε τέσσερα γεωγραφικά πλάτη στον δυτικό Ατλαντικό δείχνουν ότι η Ατλαντική Μεσημβρινή Αναστροφή της Κυκλοφορίας εξασθενεί. Είναι η πιο καθαρή ένδειξη μέχρι σήμερα ότι το σύστημα ρευμάτων που κρατά ηπιότερο το ευρωπαϊκό κλίμα χάνει ένταση.
Μετρήσεις από σημαδούρες στον δυτικό Ατλαντικό δείχνουν ότι η Ατλαντική Μεσημβρινή Αναστροφή της Κυκλοφορίας, γνωστή ως AMOC, εξασθενεί σε τέσσερα διαφορετικά γεωγραφικά πλάτη. Η εικόνα που προκύπτει είναι η ισχυρότερη έως τώρα ένδειξη ότι αυτό το τεράστιο σύστημα θαλάσσιων ρευμάτων επιβραδύνεται και μπορεί να βαδίζει προς κατάρρευση.
Η AMOC λειτουργεί σαν μέρος της παγκόσμιας «ωκεάνιας μεταφορικής ζώνης». Μεταφέρει ζεστό, αλμυρό νερό από τον Κόλπο του Μεξικού προς τον βόρειο Ατλαντικό, κρατώντας τη δυτική Ευρώπη θερμότερη απ’ ό,τι θα ήταν σε αντίστοιχα γεωγραφικά πλάτη του Καναδά ή της Ρωσίας. Όταν το νερό κρυώσει και γίνει πιο πυκνό, βυθίζεται και επιστρέφει νότια, κατά μήκος του πυθμένα και στη δυτική πλευρά του Ατλαντικού.
Η σύγχρονη ανησυχία δεν είναι καινούρια. Αναλύσεις παλιών μετρήσεων θερμοκρασίας στον ωκεανό έχουν δείξει ότι η AMOC έχει εξασθενήσει κατά 15% από το 1950, ενώ ορισμένα μοντέλα έχουν προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να σβήσει μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Όμως οι άμεσες μετρήσεις υπάρχουν μόνο για περίπου δύο δεκαετίες, διάστημα μικρό για οριστικά συμπεράσματα. Η νέα μελέτη, με επικεφαλής τον Qianjiang Xing από το Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι, αξιοποίησε τα δεδομένα του δυτικού Ατλαντικού για να δείξει πιο καθαρά ότι η πτώση είναι πραγματική και δεν περιορίζεται σε ένα σημείο.
Το δίκτυο RAPID-MOCHA, που εγκαταστάθηκε το 2004 από τις Μπαχάμες μέχρι τις Κανάριες Νήσους, καταγράφει θερμοκρασία, αλατότητα και ταχύτητα του νερού. Από αυτά τα στοιχεία οι επιστήμονες υπολογίζουν την πίεση στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, δηλαδή πόσο «στοιβαγμένο» είναι το νερό σε κάθε πλευρά. Το νερό κινείται από περιοχές υψηλής προς χαμηλής πίεσης, αλλά η περιστροφή της Γης το εκτρέπει προς τα δεξιά, σχηματίζοντας την αναστροφή της κυκλοφορίας. Στα πιο πρόσφατα δεδομένα, η ροή της AMOC φαίνεται να μειώνεται κατά περίπου 90.000 κυβικά μέτρα νερού ανά δευτερόλεπτο κάθε χρόνο. Με βάση τα στοιχεία από το 2004 έως το 2023, αυτό αντιστοιχεί σε εξασθένηση περίπου 10%.
Η αβεβαιότητα σε αυτόν τον υπολογισμό παραμένει μεγάλη, γι’ αυτό η ομάδα εξέτασε και τρεις ακόμη συστοιχίες σημαδούρων στον δυτικό Ατλαντικό, ανοιχτά των Δυτικών Ινδιών, της ανατολικής ακτής των ΗΠΑ και της Νέας Σκωτίας. Εκεί η τάση εμφανίζεται ακόμη πιο καθαρά και με μικρότερη αβεβαιότητα. Οι ερευνητές συνδέουν το φαινόμενο με το γλυκό νερό από το λιώσιμο του παγοκαλύμματος της Γροιλανδίας, που αραιώνει το πυκνό, αλμυρό νερό και το κάνει να βυθίζεται πιο αργά. Αν αυτή η ερμηνεία είναι σωστή, το σήμα που καταγράφεται στον βαθύ δυτικό Ατλαντικό ταιριάζει με την εικόνα μιας κυκλοφορίας που χάνει σταθερά δύναμη.
