Ένα ερπετό μήκους 2 μέτρων που ευδοκίμησε στα ύδατα της Βόρειας Αμερικής λίγο μετά το χτύπημα αστεροειδούς που εξαφάνισε πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια τους περισσότερους δεινόσαυρους, ταυτοποιήθηκε ως ο αρχαιότερος γνωστός εκπρόσωπος της ομάδας των αλιγατόρων.
Οι επιστήμονες έφεραν στο φως οστά από περίπου 15 άτομα του μέχρι πρότινος άγνωστου είδους, το οποίο πιθανότατα κυνηγούσε με ενέδρα κοντά σε γλυκά νερά και ίσως έβρισκε καταφύγιο σε λαγούμια.
Το νέο είδος, που ονομάστηκε Mandrasuchus milleri, έμοιαζε με μικρότερη εκδοχή ενός σύγχρονου αλιγάτορα, με μυτερά μπροστινά δόντια για τη σύλληψη λείας και στρογγυλεμένα πίσω δόντια, σαν γομφίοι, που μπορούσαν να συνθλίβουν οστρακοειδή και άλλα θηράματα με σκληρό σώμα.
Combined, these characteristics may help explain its success in a dying world. This success may then have paved the way for the widespread expansion of alligators, says Sadie Sherman at the Denver Museum of Nature & Science in Colorado.
«Έχουμε αρκετά από αυτά τα δείγματα, άρα ήταν αρκετά άφθονα», λέει. «Και το γεγονός ότι ένας μεγάλος θηρευτής κορυφής όχι μόνο ζούσε, αλλά ευδοκιμούσε τόσο σύντομα μετά από ένα τέτοιο αποκαλυπτικό γεγονός, είναι πραγματικά αποκαλυπτικό».
Το χτύπημα του αστεροειδούς στο τέλος της Κρητιδικής περιόδου οδήγησε στην εξαφάνιση όλων των μη πτηνών δεινοσαύρων. Τα κροκοδειλόμορφα, ωστόσο, τα πήγαν σαφώς καλύτερα: αρκετές εξελικτικές γραμμές, μεταξύ των οποίων οι «αληθινοί κροκόδειλοι» και οι γαβιάλοι, επέζησαν. Επιβίωσαν επίσης και οι αλιγατορίδες. Χωρίζονται σε δύο υποοικογένειες. Οι «alligatorines» περιλαμβάνουν τα δύο ζωντανά είδη αλιγάτορα – τον κινέζικο και τον αμερικανικό. Η άλλη υποοικογένεια είναι οι «caimaninae», στην οποία ανήκουν τα έξι γνωστά είδη καϊμάν.
Τα γλυκά νερά ίσως πρόσφεραν κάποια προστασία από την καταστροφή, δίνοντας στα ημιυδρόβια κροκοδειλόμορφα ένα ασφαλέστερο καταφύγιο, ενώ η ικανότητά τους να τρώνε μεγάλη ποικιλία τροφών τούς επέτρεψε να προσαρμοστούν όταν συγκεκριμένα θηράματα εξαφανίστηκαν, λέει η Sherman. «Αν δεν είσαι επιλεκτικός, έχεις πολύ περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσεις από ένα γεγονός εξαφάνισης, σωστά;»
Ωστόσο, το πότε και πώς ακριβώς οι αλιγατορίδες αποσχίστηκαν από άλλα κροκοδειλόμορφα και στη συνέχεια χωρίστηκαν στη σημερινή ποικιλία αλιγατόρων και καϊμάν παρέμενε ασαφές.
Μια ομάδα από το Denver Museum, στην οποία συμμετέχει και η Sherman, ίσως έλυσε ένα σημαντικό κομμάτι του παζλ. Πριν από περίπου δέκα χρόνια, άρχισε να βρίσκει καλά διατηρημένα απολιθώματα ενός άγνωστου κροκοδειλόμορφου στο Corral Bluffs, μια θέση απολιθωμάτων στο κεντρικό Κολοράντο. Η ομάδα έχει έκτοτε συλλέξει εκατοντάδες οστά, δόντια και οστέινες πλάκες δέρματος, ή αλλιώς οστεοδέρματα, λέει η Emily Lessner, μέλος της ομάδας.
Close examination and micro-CT scans of selected fossils suggested they belonged to a crocodilian with a short, broad, alligator-like snout and pointed front teeth that gave way to bulbous back “button” teeth. “It was probably just eating anything it could get its mouth on,” Sherman says.
Μετά από μελέτη 330 ανατομικών χαρακτηριστικών – μεταξύ αυτών ο αριθμός των δοντιών, οι αναλογίες του κρανίου και τα σχήματα και οι θέσεις επιμέρους οστών – και σύγκρισή τους με τα ίδια χαρακτηριστικά σε σχεδόν 150 ζωντανά και εξαφανισμένα κροκοδειλόμορφα, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το M. milleri ήταν ένα alligatorine. Αναλύσεις απολιθωμένης γύρης και η χρονολόγηση ηφαιστειακής τέφρας με ραδιομετρικές μεθόδους έδειξαν ότι τα αρχαιότερα κρανία χρονολογούνται μόλις 350.000 χρόνια μετά το χτύπημα του αστεροειδούς, γεγονός που καθιστά το M. milleri το αρχαιότερο γνωστό μέλος της υποοικογένειάς του.
Αρκετοί σκελετοί του M. milleri βρέθηκαν με οστά που παρέμεναν ακόμη συνδεδεμένα, ανάμεσά τους και ένας μέσα σε αυτό που ίσως ήταν λαγούμι. Η δημιουργία λαγουμιών θα μπορούσε να προστάτευε τα ζώα από τις σκληρές συνθήκες που ακολούθησαν το χτύπημα του αστεροειδούς, εξηγεί η Sherman.
Το όνομα συνδυάζει το ελληνικό mandra, που σημαίνει περιφραγμένος χώρος ή μαντρί, σε αναφορά στο Corral Bluffs, με το Suchus, την ελληνική ονομασία του αιγυπτιακού θεού Σομπέκ με κεφάλι κροκόδειλου. Το milleri τιμά τον Ian Miller, που εργαζόταν παλαιότερα στο μουσείο και εντόπισε πολλά από τα δείγματα.
«Το Mandrasuchus milleri προσφέρει μια σπάνια εικόνα του πώς οι αλιγατορίδες διαφοροποιήθηκαν σχεδόν αμέσως μετά τη μαζική εξαφάνιση στο τέλος της Κρητιδικής», λέει ο Adam Cossette από το New York Institute of Technology στο Long Island. «Τα απολιθώματα είναι πειστικά».
Ο Pedro Godoy από το University of São Paulo, στη Βραζιλία, συμφωνεί. «Τα απολιθώματα του Mandrasuchus είναι εξαιρετικά καλά διατηρημένα, και αυτό είναι πάντα συναρπαστικό», λέει. «Βελτιώνουν την κατανόησή μας για τη μορφολογία της ομάδας και, τελικά, για την εξέλιξή της».
Journal of Vertebrate Paleontology DOI: 10.1080/02724634.2026.2712566
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
