Το τι ξεκινά τον τοκετό όταν το μωρό είναι έτοιμο να γεννηθεί παραμένει για χρόνια μυστήριο. Τώρα, όμως, φαίνεται ότι το ανοσοποιητικό σύστημα τραβά τη σκανδάλη. Η μήτρα φαίνεται πως αρχίζει να συσπάται αφού τα ανοσοκύτταρα μεταφέρουν ενέργεια στα μυϊκά της κύτταρα μέσω μικροσκοπικών σωλήνων.
«Κατανοώντας όλα τα βήματα σε αυτή τη διαδρομή, πλησιάζουμε στην αναγνώριση θεραπειών για την πρόληψη του πρόωρου τοκετού», λέει ο Stephen Lye από το Mount Sinai Hospital στο Τορόντο του Καναδά.
Για πολλά είδη πρωτευόντων, ο τοκετός είναι ακόμη δυσκολότερος από ό,τι στους ανθρώπους.
Ο Lye και οι συνεργάτες του είχαν διαπιστώσει σε προηγούμενη έρευνα ότι, προς το τέλος της εγκυμοσύνης, η ανθρώπινη μήτρα απελευθερώνει στην κυκλοφορία του αίματος μόρια σηματοδότησης που ονομάζονται κυτοκίνες και χημοκίνες. Αυτά οδηγούν ανοσοκύτταρα που λέγονται μονοκύτταρα από το αίμα στη μήτρα. Τα μονοκύτταρα συγκεντρώνονται στον μυϊκό ιστό της μήτρας και μετατρέπονται σε άλλα ανοσοκύτταρα που ονομάζονται μακροφάγα.
Στη νέα μελέτη, η ομάδα εξέτασε τον ρόλο αυτών των μακροφάγων, καλλιεργώντας τα μαζί με μυϊκά κύτταρα από βιοψίες μήτρας που είχαν ληφθεί από έγκυες γυναίκες οι οποίες υποβάλλονταν σε καισαρική τομή σε τελειόμηνη κύηση. «Εντυπωσιακά, διαπιστώσαμε ότι τα μακροφάγα έφτιαχναν αυτές τις μικρές σωληνοειδείς δομές που προσκολλούνταν στα μυϊκά κύτταρα», λέει ο Lye.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό ήταν ότι οι ερευνητές είδαν τα μακροφάγα να στέλνουν μιτοχόνδρια μέσα από αυτούς τους μικροσκοπικούς σωλήνες προς τα μυϊκά κύτταρα. «Στις εικόνες που πήραμε, μπορεί κανείς να δει πάρα πολλά από αυτά τα μιτοχόνδρια να περνούν στα μυϊκά κύτταρα», λέει ο Lye.
Τα μιτοχόνδρια πιθανότατα μεταφέρονται στα μυϊκά κύτταρα της μήτρας ώστε να τους δώσουν αρκετή ενέργεια για να συσπαστούν και να ωθήσουν το μωρό προς τα έξω, λέει ο Lye. Σε συμφωνία με αυτό, η ομάδα διαπίστωσε ότι τα επίπεδα του μορίου που παρέχει ενέργεια, του τριφωσφορικού αδενοσίνης, αυξήθηκαν στα μυϊκά κύτταρα της μήτρας αφού τα μακροφάγα συνέδεσαν μαζί τους τους σωλήνες μεταφοράς μιτοχονδρίων.
Η είσοδος των μιτοχονδρίων αύξησε επίσης τα επίπεδα ενός ενζύμου που διασπά την προγεστερόνη. Αυτό πιθανότατα σηματοδοτεί την έναρξη του τοκετού, γιατί είναι γνωστό ότι η πτώση αυτής της ορμόνης ενεργοποιεί τα γονίδια που απαιτούνται για τον τοκετό.
«Σχεδόν σε όλα τα είδη, για να μπεις σε τοκετό, πρέπει να απαλλαγείς από την προγεστερόνη», λέει ο Lye. «Τα περισσότερα είδη το κάνουν σταματώντας την παραγωγή προγεστερόνης, αλλά στους ανθρώπους τα επίπεδά της στην κυκλοφορία δεν πέφτουν μέχρι την ώρα του τοκετού. Έτσι, εδώ και δεκαετίες, οι άνθρωποι ρωτούν: “Γιατί οι γυναίκες μπαίνουν τελικά σε τοκετό;”», λέει. Τα νέα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο ανθρώπινος τοκετός ενεργοποιείται ειδικά από μια πτώση της προγεστερόνης στα μυϊκά κύτταρα της μήτρας και όχι σε ολόκληρο το σώμα, λέει.
Οι ερευνητές ελπίζουν να αξιοποιήσουν τα ευρήματά τους για να αναπτύξουν πιο αποτελεσματικές παρεμβάσεις στην πρόληψη των πρόωρων γεννήσεων, οι οποίες συμβαίνουν πριν από τις 37 εβδομάδες κύησης. Η γέννηση πριν από αυτό το χρονικό όριο, όταν τα όργανα δεν έχουν αναπτυχθεί πλήρως, αυξάνει την πιθανότητα για καταστάσεις όπως εγκεφαλική παράλυση, μαθησιακές δυσκολίες, άσθμα και προβλήματα όρασης και ακοής.
Αν υπάρχουν σημάδια πρόωρου τοκετού, μπορούν να χορηγηθούν φάρμακα που ονομάζονται τοκολυτικά και χαλαρώνουν τη μήτρα, σταματώντας τις συσπάσεις. Ωστόσο, συνήθως καθυστερούν τον τοκετό μόνο για λίγες ημέρες.
Μια μελέτη σε περισσότερα από 10 εκατομμύρια αδέλφια δείχνει ότι τα πρωτότοκα έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να είναι αυτιστικά και να εμφανίσουν αλλεργίες, ενώ παθήσεις όπως η ημικρανία και ο έρπης ζωστήρας φαίνεται να επηρεάζουν συχνότερα το μικρότερο αδερφάκι τους.
Ο Lye και οι συνεργάτες του έχουν ήδη εξετάσει έναν διαφορετικό τύπο φαρμάκου, έναν αναστολέα χημοκινών ευρέος φάσματος, για την πρόληψη του πρόωρου τοκετού. Στόχος του είναι να σταματήσει την αρχική στρατολόγηση των μονοκυττάρων από τη μήτρα, δηλαδή το πρώτο βήμα της αλυσίδας γεγονότων που οδηγεί στον τοκετό. Το φάρμακο απέτρεψε τον πρόωρο τοκετό σε τέσσερις μακάκους, αλλά δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί σε ανθρώπους.
Οι ερευνητές πραγματοποιούν επίσης μελέτη για διάφορα ανοσοκύτταρα στο αίμα όσων εμφανίζουν πιθανά σημάδια πρόωρου τοκετού, ώστε να διαπιστώσουν αν μπορούν να εντοπίσουν ποιοι πραγματικά διατρέχουν κίνδυνο να γεννήσουν.
Στο μέλλον, ίσως να είναι δυνατό να γίνεται μια εξέταση αίματος που θα δείχνει αν κάποιος σε τελειόμηνη κύηση είναι πιθανό να μπει σύντομα σε τοκετό, λέει ο Lye. «Νομίζω ότι όλα αυτά θα είναι εφικτά αν μπορέσουμε να βρούμε έναν τρόπο να ανιχνεύουμε την ενεργοποίηση των μονοκυττάρων».
bioRxiv DOI: 10.64898/2026.08.17.745259
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
