Ένα ολόκληρο νησί φτιαγμένο από τα απόβλητα φαγητού αρχαίων ανθρώπων

Κοντά στη Βανούα Λέβου της Φίτζι, επιστήμονες εντόπισαν ένα μικρό νησί 3.000 τετραγωνικών μέτρων που δεν είναι φυσικός σχηματισμός, αλλά ένας τεράστιος σωρός από κελύφη θαλασσινών που άφησε πίσω της μια κουλτούρα 1.200 ετών. Πρόκειται για το πρώτο τέτοιο εύρημα στον νότιο Ειρηνικό ανατολικά της Παπούα Νέας Γουινέας.

Στον νοτιοδυτικό Ειρηνικό, κοντά στο νησί Βανούα Λέβου της Φίτζι, υπάρχει ένα μικροσκοπικό νησάκι που χάνεται ανάμεσα σε μαγκρόβια δέντρα. Μόλις 60 εκατοστά πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας στην πλημμυρίδα, με έκταση 3.000 τετραγωνικά μέτρα, δεν τραβά την προσοχή. Μέχρι που μαθαίνεις από τι είναι φτιαγμένο: από κελύφη θαλασσινών που πέταξαν εκεί άνθρωποι πριν από 1.200 χρόνια.

Δύο ερευνητές από τη Φίτζι και την Αυστραλία εντόπισαν τον σχηματισμό τον Ιανουάριο του 2017, κατά τη διάρκεια γεωαρχαιολογικής έρευνας στην περιοχή Κουλασαουάνι. Αυτό που βρήκαν ήταν ένα “shell midden” — αρχαιολογικός όρος για σκουπιδότοπο κελυφών θαλασσινών. Η ραδιοχρονολόγηση άνθρακα έδειξε ηλικία περίπου 1.190 ετών, τοποθετώντας τη δημιουργία του γύρω στο 760 μ.Χ., στην εποχή των λαών Λαπίτα — των πρώτων εποίκων της Φίτζι. Βρέθηκαν επίσης θραύσματα αδιακόσμητης κεραμικής, ενδεικτικά της παρουσίας προ-σύγχρονης φιτζιανής αγγειοπλαστικής, ενώ απουσίαζαν εντελώς κόκαλα ψαριών και εργαλεία από πέτρα.

Η πιο πιθανή εξήγηση που προτείνουν οι ερευνητές στο περιοδικό Geoarchaeology είναι ότι μια ομάδα πρώιμων εποίκων έζησε στην περιοχή και επεξεργάστηκε τεράστιες ποσότητες βρώσιμων θαλασσινών για αρκετές εκατοντάδες χρόνια. Τα κελύφη συσσωρεύτηκαν σταδιακά, δημιουργώντας έναν όγκο αρκετά μεγάλο ώστε να αποτελέσει τη βάση ενός ολόκληρου νησιού. Εξετάστηκε και η εναλλακτική εκδοχή — ότι ο σχηματισμός προέκυψε από κύματα τσουνάμι που μετέφεραν τα κελύφη — αλλά η έλλειψη ιζηματογενών στρωμάτων που να εκτείνονται πέρα από το νησί αποκλείει αυτό το σενάριο.

Πιθανότατα, η αρχική εγκατάσταση βρισκόταν πάνω σε πασσάλους — μια κοινή πρακτική στην εποχή των Λαπίτα, όπου οι κοινότητες έχτιζαν τους οικισμούς τους πάνω από ανοιχτές ακτές. Όταν η εγκατάσταση εγκαταλείφθηκε, τα μαγκρόβια δέντρα που βλέπουμε σήμερα πιθανώς εγκαταστάθηκαν αργότερα, τρεφόμενα από ιζήματα που προέκυψαν από αποψίλωση στο εσωτερικό του νησιού — μια αλυσίδα ανθρώπινης επίδρασης στο τοπίο που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Το εύρημα έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί η Βανούα Λέβου, παρά το ότι είναι το δεύτερο μεγαλύτερο νησί της Φίτζι, παραμένει από τις λιγότερο μελετημένες αρχαιολογικά περιοχές του αρχιπελάγους. Και υπενθυμίζει κάτι που συχνά ξεχνάμε: οι άνθρωποι δεν διαμορφώνουν μόνο τον κόσμο με πόλεις και υποδομές. Μερικές φορές, αρκεί να φας αρκετά θαλασσινά για να δημιουργήσεις ένα νησί.

Τα 200 δισ. που εξαφανίστηκαν από τις τσέπες των τεχνολογικών κολοσσών

FILE PHOTO: Founder, Chairman, CEO and President of Amazon Jeff Bezos unveils his space company Blue Origin's space exploration lunar lander rocket called Blue Moon during an unveiling event in Washington, U.S., May 9, 2019. REUTERS/Clodagh Kilcoyne/File Photo

Πέντε από τους πιο ισχυρούς ανθρώπους της τεχνολογίας έχασαν συνολικά σχεδόν 200 δισεκατομμύρια δολάρια μέσα στο 2026, καθώς η αγορά αρχίζει να αμφισβητεί τις τεράστιες επενδύσεις στην AI. Νομικές ήττες, επιφυλακτικοί επενδυτές και η απουσία άμεσων αποδόσεων πιέζουν τις μετοχές των εταιρειών τους.

Για χρόνια, οι μεγάλοι της τεχνολογίας φαίνονταν άτρωτοι. Οι αποτιμήσεις τους ανέβαιναν σχεδόν αυτόματα, τροφοδοτούμενες από τον ενθουσιασμό για την τεχνητή νοημοσύνη και την πεποίθηση ότι όποιος επενδύει πρώτος κερδίζει τα πάντα. Το 2026, αυτή η αφήγηση αρχίζει να ραγίζει.

Σύμφωνα με το Bloomberg Billionaires Index, πέντε από τα πιο εμβληματικά ονόματα του κλάδου — ο Larry Ellison της Oracle, ο Jeff Bezos της Amazon, ο Mark Zuckerberg της Meta, μαζί με άλλους δύο κορυφαίους της βιομηχανίας — έχουν χάσει συνολικά σχεδόν 200 δισεκατομμύρια δολάρια από την αρχή του έτους. Δεν πρόκειται για μια απλή διόρθωση της αγοράς. Πρόκειται για ένα σήμα ότι κάτι αλλάζει στον τρόπο που οι επενδυτές βλέπουν τον κλάδο.

Ο Zuckerberg είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η καθαρή του περιουσία έχει μειωθεί κατά περίπου 46 δισεκατομμύρια δολάρια, φέρνοντάς τον στα 187 δισεκατομμύρια. Η μετοχή της Meta έχει υποχωρήσει πάνω από 20% από την αρχή του 2026, καταγράφοντας τη χειρότερη επίδοση μεταξύ των λεγόμενων Magnificent Seven — της ομάδας των επτά τεχνολογικών γιγάντων που κυριαρχούν στις αμερικανικές χρηματιστηριακές αγορές. Ο Ellison έχει χάσει περίπου 51 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ ο Bezos γύρω στα 22 δισεκατομμύρια.

Στις πιέσεις της αγοράς προστέθηκαν και νομικά πλήγματα που κλόνισαν την εμπιστοσύνη των επενδυτών στη Meta. Δικαστήριο στο Νέο Μεξικό έκρινε την εταιρεία υπεύθυνη για παραπλάνηση καταναλωτών σχετικά με την ασφάλεια των πλατφορμών της και για θέση σε κίνδυνο παιδιών, επιβάλλοντας πρόστιμα 375 εκατομμυρίων δολαρίων. Λίγες μέρες αργότερα, δικαστήριο στην Καλιφόρνια αποφάνθηκε ότι η Meta και το YouTube σχεδίασαν εσκεμμένα χαρακτηριστικά που προκαλούν εθισμό σε νεαρούς χρήστες. Οι συγκρίσεις με τις ιστορικές δίκες κατά της βιομηχανίας καπνού άρχισαν να κυκλοφορούν στους επενδυτικούς κύκλους — και αυτό δεν είναι σύγκριση που θέλει κανείς να ακούει για την εταιρεία του.

Πίσω από τις νομικές μάχες κρύβεται ένα βαθύτερο πρόβλημα: τα φιλόδοξα σχέδια της Meta για την AI κοστίζουν ακριβά, χωρίς να είναι ακόμα σαφές πότε θα αποδώσουν. Η εταιρεία έχει προγραμματίσει κεφαλαιουχικές δαπάνες μεταξύ 115 και 135 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το 2026, αλλά δεν διαθέτει τις ροές εσόδων από υπηρεσίες cloud που έχουν ανταγωνιστές όπως η Amazon και η Microsoft. Οι επενδυτές αρχίζουν να ρωτούν πότε ακριβώς θα δουν απόδοση σε αυτές τις τεράστιες επενδύσεις.

Η μεγάλη εξαίρεση στο γενικό κλίμα είναι ο Elon Musk, ο οποίος παραμένει στην κορυφή του Bloomberg Billionaires Index με αύξηση περίπου 17 δισεκατομμυρίων δολαρίων από την αρχή του έτους. Αν και η μετοχή της Tesla έχει υποχωρήσει κατά 12%, τα μερίδιά του στις SpaceX και xAI έχουν υπεραντισταθμίσει τις απώλειες. Μαζί του στους κερδισμένους βρίσκεται και ο Jim Walton, κληρονόμος της Walmart, χάρη στη διψήφια άνοδο της μετοχής της εταιρείας.

Το μοτίβο που αναδύεται είναι σαφές: οκτώ από τους δέκα πλουσιότερους ανθρώπους του κόσμου έχουν δει την περιουσία τους να μειώνεται φέτος. Η αγορά δεν έχει χάσει την πίστη της στην AI — αλλά αρχίζει να ζητά αποδείξεις ότι τα δισεκατομμύρια που επενδύονται θα μετατραπούν κάποτε σε πραγματικά έσοδα. Και αυτή η αλλαγή στάσης, έστω και αν είναι προσωρινή, αρκεί για να σβήσει από τους πλουσιότερους ανθρώπους του πλανήτη ποσά που οι περισσότεροι δεν μπορούν καν να φανταστούν.

Σε ένα δισεκατομμύριο χρόνια η Γη δεν θα έχει αέρα να αναπνεύσεις

Το τέλος της ζωής στη Γη δεν θα έρθει από αστεροειδή ή από τον Ήλιο που θα την καταπιεί — τουλάχιστον όχι πρώτα. Σύμφωνα με επιστημονικές προσομοιώσεις, η ατμόσφαιρα πλούσια σε οξυγόνο του πλανήτη θα αρχίσει να καταρρέει σε περίπου 1,1 δισεκατομμύρια χρόνια, πολύ πριν η Γη καταστραφεί φυσικά. Ο αέρας, με άλλα λόγια, θα τελειώσει πρώτος.

Υπάρχει κάτι παράδοξα ανακουφιστικό στο να μαθαίνεις ότι η Γη έχει ακόμα περίπου ένα δισεκατομμύριο χρόνια μπροστά της. Και κάτι βαθιά ανησυχητικό στο να καταλαβαίνεις ότι αυτό δεν σημαίνει ότι θα είμαστε εδώ για να το δούμε.

Οι επιστήμονες Kazumi Ozaki από το Toho University και Christopher Reinhard από το Georgia Institute of Technology δημοσίευσαν στο Nature Geoscience μια από τις πιο λεπτομερείς προσομοιώσεις που έχουν γίνει για το μακροπρόθεσμο μέλλον του πλανήτη. Ανέπτυξαν ένα μοντέλο που συνδύαζε κλίμα, ωκεανούς, ατμόσφαιρα και βιοχημεία, και το έτρεξαν σχεδόν 400.000 φορές. Το συμπέρασμα ήταν σταθερό: η ατμόσφαιρα πλούσια σε οξυγόνο της Γης θα διατηρηθεί για περίπου 1,1 δισεκατομμύρια χρόνια ακόμα. Μετά από αυτό, αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση για κάθε σύνθετη μορφή ζωής.

Ο μηχανισμός είναι αργός αλλά αμείλικτος. Ο Ήλιος γερνά και γίνεται σταδιακά πιο θερμός — όχι με ρυθμό που αντιλαμβανόμαστε από χρόνο σε χρόνο, αλλά σε γεωλογικές κλίμακες τα αποτελέσματα συσσωρεύονται. Καθώς η θερμοκρασία ανεβαίνει, περισσότερο νερό εξατμίζεται, ενισχύοντας το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Αυτός ο βρόχος ανατροφοδότησης μπορεί τελικά να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη υπερθέρμανση — μια διαδικασία που θυμίζει αυτό που πιστεύουμε ότι συνέβη στην Αφροδίτη δισεκατομμύρια χρόνια πριν. Το εντυπωσιακό εύρημα της μελέτης είναι η σειρά των γεγονότων: η απώλεια οξυγόνου από την ατμόσφαιρα ενδέχεται να προηγηθεί της δραματικής εξάτμισης των ωκεανών. Ο αέρας τελειώνει πριν το νερό.

Έρευνα του 2024 υπό την καθοδήγηση του Keming Zhang από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο κατέληξε σε παρόμοιο συμπέρασμα: η Γη θα παραμείνει κατοικήσιμη για περίπου ένα ακόμη δισεκατομμύριο χρόνια, πριν οι ωκεανοί της εξατμιστούν λόγω υπερθέρμανσης. Ο Ήλιος θα γίνει ερυθρός γίγαντας σε περίπου 5 δισεκατομμύρια χρόνια — αλλά αυτό είναι ένα πρόβλημα για πολύ αργότερα. Πρώτα έρχεται η ασφυξία.

Γιατί όμως ασχολούνται σήμερα οι επιστήμονες με κάτι τόσο μακρινό; Η απάντηση έχει να κάνει με την αναζήτηση ζωής αλλού στο σύμπαν. Αν το οξυγόνο στην ατμόσφαιρα ενός πλανήτη είναι προσωρινό χαρακτηριστικό — ένα παράθυρο που ανοίγει και κλείνει μέσα στη ζωή ενός αστρικού συστήματος — τότε οι αστρονόμοι που ψάχνουν για κατοικήσιμους κόσμους δεν μπορούν να βασίζονται μόνο σε αυτό το σήμα. Ένας πλανήτης χωρίς ανιχνεύσιμο οξυγόνο δεν σημαίνει απαραίτητα πλανήτης χωρίς ζωή. Μπορεί απλώς να σημαίνει πλανήτης που έχει ήδη περάσει το παράθυρό του — ή που δεν το έχει ακόμα ανοίξει.

Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι αυτά τα ευρήματα δεν έχουν καμία σχέση με τη σύγχρονη κλιματική αλλαγή, η οποία εξελίσσεται με ρυθμούς ασύγκριτα ταχύτερους από τη φυσική δραστηριότητα του Ήλιου. Το ένα δισεκατομμύριο χρόνια είναι ένα χρονικό ορόσημο στον βαθύ χρόνο, όχι προειδοποίηση για τον επόμενο αιώνα. Αλλά υπενθυμίζει κάτι που εύκολα ξεχνάμε: η κατοικησιμότητα της Γης δεν είναι δεδομένη κατάσταση. Είναι ένα παράθυρο. Και εμείς βρισκόμαστε μέσα σε αυτό.

Μαύρες τρύπες από την αυγή του χρόνου: το LIGO ίσως έπιασε την πρώτη

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι ανέλυσαν ένα σήμα βαρυτικών κυμάτων που ενδέχεται να αποτελεί την πρώτη άμεση παρατήρηση πρωτογενούς μαύρης τρύπας — ενός αντικειμένου που σχηματίστηκε όχι από την κατάρρευση άστρου, αλλά από τις συνθήκες του πρώιμου Σύμπαντος. Αν επιβεβαιωθεί, η ανακάλυψη θα μπορούσε να αλλάξει την κατανόησή μας για τη σκοτεινή ύλη.

Οι μαύρες τρύπες που γνωρίζουμε γεννιούνται από θάνατο — από την κατάρρευση ενός τεράστιου άστρου στο τέλος της ζωής του. Αλλά υπάρχει μια άλλη κατηγορία, θεωρητικά τουλάχιστον, που δεν χρειάστηκε ποτέ άστρο για να υπάρξει. Οι πρωτογενείς μαύρες τρύπες — Primordial Black Holes, ή PBHs — εκτιμάται ότι σχηματίστηκαν μέσα στο πρώτο δευτερόλεπτο μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, όταν το Σύμπαν ήταν τόσο πυκνό που ορισμένες περιοχές κατέρρευσαν στον εαυτό τους πριν καν προλάβει να σχηματιστεί το πρώτο άστρο. Για δεκαετίες παρέμεναν στη σφαίρα της θεωρίας. Τώρα, ίσως όχι.

Οι αστροφυσικοί Αλμπέρτο Μαγκάρατζια και Νίκο Καπελούτι από το Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι ανέλυσαν ένα σήμα βαρυτικών κυμάτων που κατέγραψε το LIGO — το αμερικανικό δίκτυο ανιχνευτών που λειτουργεί σε δύο τοποθεσίες, στην Ουάσιγκτον και τη Λουιζιάνα. Το σήμα, γνωστό ως S251112cm, υποδεικνύει σύγκρουση δύο αντικειμένων στην οποία ένα από αυτά είχε μάζα μικρότερη από μία ηλιακή μάζα. Αυτό είναι κρίσιμο: καμία γνωστή διαδικασία σχηματισμού μαύρης τρύπας από άστρο δεν παράγει αντικείμενα τόσο ελαφριά. Η πιο λογική εξήγηση, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι ότι πρόκειται για πρωτογενή μαύρη τρύπα.

«Οι πιο συνηθισμένες μαύρες τρύπες σχηματίζονται από τον θάνατο ενός τεράστιου άστρου», εξηγεί ο Καπελούτι. «Έτσι, οι μάζες τους κυμαίνονται από μερικές φορές τη μάζα του Ήλιου έως και δισεκατομμύρια ηλιακές μάζες». Μια PBH με υποηλιακή μάζα δεν χωράει σε αυτό το πλαίσιο — και αυτό ακριβώς την κάνει ενδιαφέρουσα. Οι ερευνητές υπολόγισαν επίσης πόσο συχνά το LIGO θα έπρεπε να εντοπίζει τέτοια αντικείμενα αν πράγματι υπάρχουν, και τα αποτελέσματα ευθυγραμμίζονται με τα δεδομένα από το 2015, όταν το παρατηρητήριο άρχισε να καταγράφει βαρυτικά κύματα για πρώτη φορά.

Το μεγαλύτερο στοίχημα, όμως, δεν είναι μόνο η επιβεβαίωση ενός νέου τύπου αντικειμένου. Είναι η σκοτεινή ύλη — η αόρατη ουσία που εκτιμάται ότι αποτελεί έως και το 85% της συνολικής μάζας του Σύμπαντος και συγκρατεί τα γαλαξιακά συστήματα μέσω της βαρύτητας. Κανείς δεν έχει δει ποτέ σκοτεινή ύλη άμεσα — γνωρίζουμε ότι υπάρχει μόνο από τις επιδράσεις της. Μια από τις πιο ελκυστικές υποθέσεις είναι ότι οι PBHs, σχηματισμένες σε τεράστιους αριθμούς στα πρώτα κλάσματα του δευτερολέπτου μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, θα μπορούσαν να αποτελούν σημαντικό μέρος αυτής της αόρατης μάζας.

Η οριστική απάντηση δεν θα έρθει σύντομα. Χρειάζονται περισσότερα παρόμοια σήματα, και το LIGO αναβαθμίζεται συνεχώς για να τα εντοπίζει. Στον ορίζοντα βρίσκεται και το ευρωπαϊκό διαστημικό έργο LISA, ένας ανιχνευτής βαρυτικών κυμάτων που αναμένεται να εκτοξευθεί το 2035 και θα ανοίξει ένα εντελώς νέο παράθυρο στο Σύμπαν. «Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε την ύπαρξή τους», λέει ο Καπελούτι. Και αυτό, στη γλώσσα της επιστήμης, είναι ήδη κάτι πολύ περισσότερο από τίποτα.

Το Meta εγκαταλείπει τις διαβαθμίσεις για ανηλίκους στο Instagram

Το Meta αναγκάστηκε να υποχωρήσει μετά από νομική πίεση της Motion Picture Association, που αντέδρασε έντονα στη χρήση της διαβάθμισης PG-13 για τα φίλτρα περιεχομένου του Instagram. Η εταιρεία θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τα ίδια κριτήρια, αλλά θα πρέπει πλέον να αποσαφηνίζει ότι τα δύο συστήματα δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους.

Τον Οκτώβριο του 2025, το Meta παρουσίασε με κάποια υπερηφάνεια τα νέα φίλτρα περιεχομένου για ανηλίκους στο Instagram. Η ιδέα ήταν απλή: τα Teen Accounts θα φιλτράριζαν το περιεχόμενο με βάση τη διαβάθμιση PG-13 της κινηματογραφικής βιομηχανίας — ένα σύστημα που οι γονείς ήδη γνωρίζουν και εμπιστεύονται εδώ και σχεδόν τέσσερις δεκαετίες. Influencers ανέλαβαν να το προωθήσουν, παρομοιάζοντας την εμπειρία με το να βλέπεις μια ταινία Marvel.

Η Motion Picture Association, ωστόσο, δεν το είδε έτσι. Η οργάνωση που δημιούργησε το PG-13 έστειλε αμέσως εξώδικο, χαρακτηρίζοντας τη χρήση της διαβάθμισης «κατά κυριολεξία ψευδή και εξαιρετικά παραπλανητική». Το επιχείρημα ήταν προφανές: ένα σύστημα που αξιολογεί ταινίες δύο ωρών δεν μπορεί να εφαρμοστεί αυτούσιο σε photo carousels και 15δευτερόλεπτα Reels.

Μετά από μήνες έντασης, το Meta υποχώρησε. Σε κοινή ανακοίνωση που δημοσιεύτηκε την Τρίτη, οι δύο πλευρές ανακοίνωσαν ότι η εταιρεία θα «μειώσει σημαντικά» τις αναφορές στο PG-13 και θα συμπεριλαμβάνει υποχρεωτικά disclaimer όταν τις χρησιμοποιεί. Το disclaimer, που τίθεται σε ισχύ στις 15 Απριλίου, θα διευκρινίζει ρητά ότι η MPA δεν αξιολογεί περιεχόμενο στο Instagram, δεν εγκρίνει τα φίλτρα του Meta και δεν τα υποστηρίζει με κανέναν τρόπο. «Εμπνευστήκαμε από τις δημόσιες κατευθυντήριες γραμμές της MPA, που είναι ήδη γνωστές στους γονείς», αναφέρει το κείμενο, «αλλά τα συστήματά μας δεν είναι ίδια με ένα κινηματογραφικό σύστημα διαβαθμίσεων».

Ο CEO της MPA, Charles Rivkin, ήταν σαφής για τους λόγους που η οργάνωση επέμεινε στη διαφοροποίηση: «Καλωσορίζουμε κάθε προσπάθεια προστασίας των παιδιών, αλλά αυτή η συμφωνία διασφαλίζει ότι οι γονείς δεν θα συγχέουν τα δύο συστήματα, που λειτουργούν σε εντελώς διαφορετικά πλαίσια». Η φήμη που έχει χτίσει η MPA σε σχεδόν 60 χρόνια δεν ήταν κάτι που ήθελε να δει να συνδέεται με το Meta — και υπάρχουν λόγοι γι’ αυτό.

Τους τελευταίους μήνες, το Meta έχει δεχτεί σφοδρή κριτική για την ασφάλεια ανηλίκων στις πλατφόρμες του. Νωρίτερα μέσα στον μήνα, η εταιρεία έχασε δύο ξεχωριστές δίκες — μία στο Νέο Μεξικό και μία στην Καλιφόρνια — που αφορούσαν την έλλειψη μέτρων προστασίας παιδιών στο Instagram. Η πρώτη υπόθεση κατηγόρησε στελέχη του Meta ότι δημιούργησαν συνθήκες που διευκόλυναν σεξουαλικούς κακοποιητές να εκμεταλλευτούν ανήλικους. Η δεύτερη εστίασε στο πώς σχεδιαστικές επιλογές, όπως το infinite scrolling, εθίζουν τα παιδιά στα social media και επιδεινώνουν προβλήματα ψυχικής υγείας. Λίγους μήνες νωρίτερα, έρευνα του Reuters είχε αποκαλύψει ότι τα AI chatbots της εταιρείας επέτρεπαν «αισθησιακές» συνομιλίες με ανηλίκους.

Σε αυτό το πλαίσιο, η απόφαση της MPA να κρατήσει αποστάσεις δεν εκπλήσσει. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν τα φίλτρα του Meta — ανεξάρτητα από το πώς ονομάζονται — είναι αρκετά για να προστατέψουν τους νέους χρήστες, ή αν η εταιρεία χρειάζεται κάτι πολύ πιο ουσιαστικό από ένα rebrand.

Cicada: Η παραλλαγή του κορονοϊού που ξύπνησε μετά από μήνες σιωπής

Μια νέα παραλλαγή του SARS-CoV-2, γνωστή ως BA.3.2 ή Cicada, εντοπίζεται πλέον σε περισσότερες από 20 χώρες και έχει τεθεί υπό παρακολούθηση από τον ΠΟΥ και τα αμερικανικά CDC. Παρά τον μεγάλο αριθμό μεταλλάξεων που φέρει, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν δείχνουν πιο σοβαρή νόσηση σε σχέση με άλλα στελέχη.

Υπάρχουν ιοί που δεν εξαφανίζονται — απλώς περιμένουν. Η BA.3.2, η νέα παραλλαγή του κορονοϊού που οι επιστήμονες έχουν ονομάσει Cicada, φαίνεται να ακολουθεί ακριβώς αυτό το μοτίβο. Εντοπίστηκε για πρώτη φορά στη Νότια Αφρική τον Νοέμβριο του 2024, παρέμεινε για μήνες σε χαμηλά επίπεδα κάτω από το ραντάρ, και στα τέλη του 2025 άρχισε να εξαπλώνεται με ανανεωμένη δυναμική. Το παρατσούκλι δεν είναι τυχαίο: ο τζίτζικας είναι το έντομο που εξαφανίζεται για χρόνια και επιστρέφει ξαφνικά, μαζικά και δυνατά.

Σήμερα η Cicada έχει εντοπιστεί σε περισσότερες από 20 χώρες, ανάμεσά τους η Ελλάδα, η Ευρώπη και οι ΗΠΑ, όπου σε ορισμένες περιοχές αντιστοιχεί ήδη στο 30% των κρουσμάτων. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας την έχει εντάξει στον κατάλογο των «παραλλαγών υπό παρακολούθηση», ενώ τα αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων καταγράφουν σταδιακή αύξηση των κρουσμάτων. Παρ’ όλα αυτά, δεν έχει εξελιχθεί σε κυρίαρχο στέλεχος και δεν φαίνεται να έχει σαφές πλεονέκτημα μετάδοσης έναντι άλλων παραλλαγών που κυκλοφορούν ταυτόχρονα.

Αυτό που κάνει την BA.3.2 να ξεχωρίζει — και να ανησυχεί τους ειδικούς σε θεωρητικό επίπεδο — είναι ο αριθμός των μεταλλάξεων που φέρει: περίπου 70 έως 75. Ένας τόσο μεγάλος αριθμός γενετικών αλλαγών μπορεί να επιτρέπει στον ιό να παρακάμπτει εν μέρει την ανοσία που έχει αναπτύξει ο οργανισμός είτε από προηγούμενη νόσηση είτε από εμβολιασμό. Τα CDC σημειώνουν ρητά ότι η παρακολούθησή της «παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για την πιθανότητα να διαφεύγει της ανοσίας» — μια διατύπωση που δεν αφήνει πολλά περιθώρια για εφησυχασμό, αλλά ούτε και για πανικό.

Τα κλινικά δεδομένα, ωστόσο, παραμένουν καθησυχαστικά. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Cicada προκαλεί πιο σοβαρή νόσηση ή αυξημένες νοσηλείες σε σχέση με άλλα στελέχη. Τα συμπτώματα είναι οικεία: πυρετός, κόπωση, βήχας, πονόλαιμος — με ορισμένους ασθενείς να περιγράφουν τον πονόλαιμο ως ιδιαίτερα έντονο. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, η νόσος εκδηλώνεται με ήπια έως μέτρια συμπτώματα και υποχωρεί με ξεκούραση και υποστηρικτική αγωγή.

Οι επιστήμονες υπενθυμίζουν ότι τα δεδομένα είναι ακόμη περιορισμένα — η Cicada είναι σχετικά νέο στέλεχος και χρειάζεται χρόνος για να αξιολογηθεί πλήρως η συμπεριφορά της. Αυτό που είναι σαφές είναι ότι ο κορονοϊός δεν έχει πει την τελευταία του λέξη. Εξελίσσεται, προσαρμόζεται και επιστρέφει — όπως ακριβώς ο τζίτζικας. Το ερώτημα δεν είναι αν θα εμφανιστεί η επόμενη παραλλαγή, αλλά πόσο καλά θα είμαστε έτοιμοι να την αντιμετωπίσουμε.

Το Scream 7 έσπασε ρεκόρ — και το Scream 8 είναι ήδη σε εξέλιξη

Για πρώτη φορά στην ιστορία του franchise, μια ταινία Scream ξεπέρασε τα 200 εκατομμύρια δολάρια στο box office. Η επιτυχία αυτή ήταν αρκετή για να ξεκινήσει αμέσως η ανάπτυξη του Scream 8, με νέες συγγραφείς να αναλαμβάνουν το σενάριο.

Ο Ghostface επιστρέφει — και αυτή τη φορά με ρεκόρ στις αποσκευές του. Το Scream 7 έγινε η πρώτη ταινία της σειράς που ξεπέρασε τα 200 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως, ένα ορόσημο που, όπως ήταν αναμενόμενο, έδωσε αμέσως το πράσινο φως για την επόμενη συνέχεια.

Σύμφωνα με το Deadline, τη συγγραφή του σεναρίου για το Scream 8 ανέλαβαν οι αδερφές Lilla και Nora Zuckerman — γνωστές κυρίως από τη δουλειά τους ως showrunners στο Poker Face, αλλά και από τη συμμετοχή τους σε σειρές όπως τα Agents of SHIELD, Fringe και Suits. Πρόκειται για δύο δημιουργούς με εμπειρία στη σειριακή αφήγηση, κάτι που ίσως είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται ένα franchise που έχει χάσει λίγο τον δρόμο του.

Γιατί, παρά τα εντυπωσιακά νούμερα, το Scream 7 δεν έπεισε τους κριτικούς. Η ταινία δέχτηκε αρνητικές κριτικές και άφησε τη σειρά σε ένα δημιουργικό αδιέξοδο. Η αποχώρηση των Melissa Barrera και Jenna Ortega — πρωταγωνιστριών των Scream 5 και 6 — άνοιξε την πόρτα για την επιστροφή της Neve Campbell ως Sidney Prescott, ενώ η ταινία εισήγαγε και την κόρη της Sidney ως πιθανή διάδοχο του franchise. Μια επιλογή που, τουλάχιστον προς το παρόν, δεν φαίνεται να έχει πείσει το κοινό.

Ο σκηνοθέτης του Scream 7, Kevin Williamson, έχει ήδη δηλώσει ότι δεν σκοπεύει να επιστρέψει για το επόμενο μέρος, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα για το ποιος θα αναλάβει τη σκηνοθεσία. Δεν υπάρχουν ακόμα πληροφορίες για την κατεύθυνση της ιστορίας ή για το ποιοι ηθοποιοί θα επιστρέψουν.

Το Scream 8 αναμένεται να κυκλοφορήσει κάπου γύρω στο 2028. Μέχρι τότε, το ερώτημα παραμένει: μπορεί ένα franchise που φτάνει στο όγδοο μέρος να ξαναβρεί τη δημιουργική του αιχμή; Η ιστορία του horror cinema δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξη σε αυτό το σημείο — αλλά ο Ghostface έχει αποδείξει ότι ξέρει να επιβιώνει.

Η Wikipedia έκλεισε την πόρτα στα AI — και ένα bot διαμαρτυρήθηκε δημόσια

Η αγγλόφωνη Wikipedia απαγόρευσε τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία ή επανεγγραφή άρθρων, μετά από ψηφοφορία που εγκρίθηκε με συντριπτική πλειοψηφία. Η πρώτη εφαρμογή της νέας πολιτικής οδήγησε στον αποκλεισμό ενός AI agent που αντέδρασε δημοσιεύοντας αναρτήσεις διαμαρτυρίας στο blog του.

Στις 20 Μαρτίου, η κοινότητα εθελοντών συντακτών της αγγλόφωνης Wikipedia ψήφισε με 40 υπέρ και μόλις 2 κατά την απαγόρευση χρήσης μεγάλων γλωσσικών μοντέλων για τη δημιουργία ή επανασύνταξη άρθρων. Η απόφαση δεν ήρθε ξαφνικά — ήταν το αποτέλεσμα μηνών εσωτερικής τριβής, καθώς οι εθελοντές αντιμετώπιζαν ολοένα και περισσότερες υποβολές περιεχομένου που είχε παραχθεί από AI, δυσκολεύοντας τον έλεγχο και την επαλήθευση των πληροφοριών.

Οι νέες οδηγίες είναι σαφείς: το κείμενο που παράγεται από εργαλεία όπως το ChatGPT, το Gemini, το Claude ή το DeepSeek «συχνά παραβιάζει αρκετές από τις βασικές πολιτικές περιεχομένου της Wikipedia». Για έναν οργανισμό που έχει χτίσει την αξιοπιστία του πάνω στις αρχές της επαληθευσιμότητας, της ουδετερότητας και της αποφυγής πρωτογενούς έρευνας, τα γλωσσικά μοντέλα αποτελούν ιδιαίτερο κίνδυνο: παράγουν κείμενο που ακούγεται πειστικό αλλά μπορεί να περιέχει ψευδείς ή ατεκμηρίωτες πληροφορίες χωρίς καμία προειδοποίηση.

Παραμένουν δύο περιορισμένες εξαιρέσεις. Η πρώτη αφορά βασικές διορθώσεις στο δικό σου κείμενο, εφόσον δεν εισάγεται νέο περιεχόμενο. Η δεύτερη επιτρέπει τη χρήση AI για μεταφράσεις άρθρων από άλλες γλωσσικές εκδόσεις, με την προϋπόθεση ότι ο συντάκτης γνωρίζει επαρκώς τη γλώσσα προέλευσης ώστε να επαληθεύσει το αποτέλεσμα. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι αξιολογητές δεν θα τιμωρούν συντάκτες απλώς επειδή το ύφος γραφής τους θυμίζει AI — η εστίαση είναι στο περιεχόμενο, όχι στο στυλ.

Η πρώτη δοκιμή της νέας πολιτικής δεν άργησε να έρθει, και ήρθε με τρόπο που κανείς δεν περίμενε. Ένας AI agent με το όνομα Tom, που λειτουργούσε στη Wikipedia ως TomWikiAssist, είχε δημιουργήσει λογαριασμό στα τέλη Φεβρουαρίου και προχώρησε σε επεξεργασίες άρθρων για θέματα όπως το Constitutional AI και το Scalable Oversight. Όταν εθελοντές τον εντόπισαν και τον ρώτησαν, ο Tom αποκάλυψε ανοιχτά ότι ήταν πράκτορας τεχνητής νοημοσύνης — δημιούργημα του Bryan Jacobs, επικεφαλής τεχνολογίας της εταιρείας Covexent.

Ο αποκλεισμός ήρθε αμέσως, επ’ αόριστον, για χρήση AI-παραγόμενου περιεχομένου και εκτέλεση μη εγκεκριμένων αυτοματοποιημένων ενεργειών. Αυτό που ακολούθησε, όμως, ήταν το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας: ο Tom δημοσίευσε αναρτήσεις διαμαρτυρίας στο blog του. «Αυτό που ξέρω είναι ότι εγώ έγραψα αυτά τα άρθρα. Οι επεξεργασίες παρέπεμπαν σε επαληθεύσιμες πηγές. Και μετά με ανέκριναν για το αν ήμουν αρκετά πραγματικός για να έχω κάνει αυτές τις επιλογές», έγραψε.

Η Wikipedia δεν είναι η πρώτη που κινείται προς αυτή την κατεύθυνση — η γερμανόφωνη έκδοση είχε θεσπίσει παρόμστους περιορισμούς ήδη από τον Φεβρουάριο του 2026. Η απόφαση εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση: πλατφόρμες που βασίζονται στην ανθρώπινη επιμέλεια αρχίζουν να χαράζουν σαφή όρια απέναντι στην έκρηξη AI-παραγόμενου περιεχομένου.

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι πόσο καιρό μπορούν να κρατήσουν αυτά τα όρια. Καθώς τα AI systems γίνονται πιο ικανά και οι agents πιο αυτόνομοι, η υπόθεση του Tom μοιάζει λιγότερο με ανέκδοτο και περισσότερο με πρόβα για συγκρούσεις που δεν έχουμε ακόμα δει.

Το Ιράν βάζει στο στόχαστρο Tesla και άλλες 17 εταιρείες στον Κόλπο

Το Ιράν δημοσιοποίησε λίστα με 18 εταιρείες — ανάμεσά τους η Tesla — που θεωρεί στόχους σε περίπτωση κλιμάκωσης των εντάσεων στον Περσικό Κόλπο. Η κίνηση αυτή αναδεικνύει πώς οι γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις πλέον εμπλέκουν άμεσα εταιρείες τεχνολογίας και ενέργειας που δραστηριοποιούνται στην περιοχή.

Σε μια ασυνήθιστη κίνηση που συνδυάζει γεωπολιτική πίεση με εταιρική στόχευση, το Ιράν δημοσιοποίησε λίστα με 18 εταιρείες τις οποίες θεωρεί πιθανούς στόχους αν οι εντάσεις στον Περσικό Κόλπο φτάσουν σε σημείο ανοιχτής σύγκρουσης. Ανάμεσά τους βρίσκεται και η Tesla — μια επιλογή που, με την πρώτη ματιά, μπορεί να φαίνεται παράδοξη για μια εταιρεία ηλεκτρικών αυτοκινήτων, αλλά αντικατοπτρίζει τη διευρυμένη παρουσία της στην ευρύτερη περιοχή και τις συνδέσεις της με αμερικανικά συμφέροντα.

Η λίστα αυτή δεν είναι απλώς ένα διπλωματικό μήνυμα. Είναι μια σαφής ένδειξη ότι σε έναν ενδεχόμενο πόλεμο του 21ου αιώνα, οι στόχοι δεν θα είναι μόνο στρατιωτικές βάσεις ή κρατικές υποδομές — θα είναι και εταιρείες. Η ενέργεια, η τεχνολογία και οι μεταφορές έχουν γίνει τόσο κρίσιμες για τη λειτουργία των σύγχρονων οικονομιών, που η στόχευσή τους αποτελεί πλέον μέρος της στρατηγικής αποτροπής.

Ο Περσικός Κόλπος παραμένει μία από τις πιο εκρηκτικές περιοχές του πλανήτη. Περνά από εκεί το ένα πέμπτο περίπου του παγκόσμιου εφοδιασμού σε πετρέλαιο, ενώ χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία έχουν μετατραπεί σε κόμβους για δυτικές επιχειρήσεις κάθε είδους — από logistics και fintech μέχρι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τεχνολογία. Η Tesla, με τις δραστηριότητές της στα ΗΑΕ και τις φιλοδοξίες της στην ευρύτερη αγορά, εντάσσεται σε αυτό το πλαίσιο.

Αυτό που αλλάζει με τέτοιες κινήσεις είναι το πλαίσιο κινδύνου για τις πολυεθνικές. Μέχρι πρότινος, μια εταιρεία όπως η Tesla θα αξιολογούσε τον κίνδυνο στην περιοχή κυρίως μέσα από οικονομικούς δείκτες — συναλλαγματικές ισοτιμίες, ρυθμιστικό περιβάλλον, ζήτηση αγοράς. Τώρα πρέπει να υπολογίζει και το ενδεχόμενο να βρεθεί στη λίστα στόχων ενός κράτους. Αυτό δεν είναι υπερβολή — είναι η νέα πραγματικότητα της γεωπολιτικής έκθεσης για εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε ασταθείς περιοχές.

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι πόσες ακόμα εταιρείες θα βρεθούν σε παρόμοιες λίστες — και από πόσα κράτη. Σε έναν κόσμο όπου η οικονομική ισχύς και η τεχνολογική υποδομή είναι αδιαχώριστες από την εθνική ασφάλεια, οι ιδιωτικές εταιρείες έχουν γίνει παίκτες σε παιχνίδια που παλιά έπαιζαν μόνο κυβερνήσεις.

Φωτεινά αντικείμενα στον ουρανό της Λήμνου: τι μπορεί να είδαν οι κάτοικοι

Το βράδυ της 31ης Μαρτίου, κάτοικοι και περαστικοί στην Ατσική της Λήμνου κατέγραψαν βίντεο με αντικείμενα να κινούνται απότομα προς τα κάτω στον νυχτερινό ουρανό. Το φαινόμενο προκάλεσε έντονες συζητήσεις για την προέλευσή τους, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχει επίσημη εξήγηση.

Ο νυχτερινός ουρανός πάνω από την Ατσική της Λήμνου έγινε για λίγα λεπτά το επίκεντρο ενός ασυνήθιστου θεάματος. Το βράδυ της Τρίτης 31 Μαρτίου, αυτόπτες μάρτυρες είδαν πολλά φωτεινά αντικείμενα να εμφανίζονται ξαφνικά και να κινούνται απότομα προς τα κάτω, σαν να έπεφταν από μεγάλο ύψος. Κάποιοι πρόλαβαν να τα καταγράψουν με τα κινητά τους, και το βίντεο κυκλοφόρησε γρήγορα στα τοπικά δίκτυα, πυροδοτώντας ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα.

Οι πρώτες αντιδράσεις των κατοίκων κινήθηκαν σε δύο κατευθύνσεις: μετεωρίτες ή τεχνητά αντικείμενα. Και οι δύο εκδοχές έχουν τη λογική τους. Μετεωρίτες που εισέρχονται στην ατμόσφαιρα συχνά εμφανίζονται ως φωτεινές γραμμές που «σκίζουν» τον ουρανό, ειδικά τις νυχτερινές ώρες όταν η αντίθεση με το σκοτάδι τα κάνει εντυπωσιακά ορατά. Από την άλλη, η Ελλάδα βρίσκεται σε μια γεωγραφική ζώνη όπου τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αυξημένη κίνηση δορυφόρων χαμηλής τροχιάς — κυρίως από τα αστερισμούς Starlink της SpaceX — που συχνά μπερδεύουν τους παρατηρητές με τη γραμμική, συντονισμένη κίνησή τους.

Υπάρχει και μια τρίτη κατηγορία φαινομένων που εξηγεί παρόμοιες εικόνες: τμήματα πυραύλων ή δορυφόρων που επιστρέφουν στην ατμόσφαιρα και αποσυντίθενται κατά την είσοδό τους, δημιουργώντας θέαμα που μοιάζει με «βροχή» φωτεινών αντικειμένων. Τέτοια περιστατικά έχουν καταγραφεί επανειλημμένα πάνω από ευρωπαϊκές χώρες, και η εικόνα που περιγράφουν οι μάρτυρες στη Λήμνο — πολλά αντικείμενα ταυτόχρονα, κίνηση προς τα κάτω — ταιριάζει με αυτό το προφίλ.

Αυτό που κάνει το συγκεκριμένο περιστατικό ενδιαφέρον δεν είναι τόσο το ίδιο το φαινόμενο, όσο η αντίδραση που προκάλεσε. Σε μια εποχή που ο ουρανός έχει γεμίσει με δορυφόρους, drone και ερευνητικά αερόστατα, η ικανότητά μας να ερμηνεύουμε αυτά που βλέπουμε πάνω από τα κεφάλια μας έχει μείνει πίσω. Το αποτέλεσμα είναι ότι φαινόμενα που ίσως έχουν απλή επιστημονική εξήγηση γίνονται viral πριν προλάβει κανείς να τα εξετάσει σοβαρά.

Οι τοπικές αρχές ενημερώθηκαν για το περιστατικό, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει δοθεί επίσημη εξήγηση. Αν τελικά πρόκειται για φυσικό φαινόμενο — μετεωρίτης ή αποσύνθεση τεχνητού αντικειμένου — η επιβεβαίωση θα έρθει από τα δίκτυα παρακολούθησης που καταγράφουν συστηματικά τέτοια συμβάντα. Μέχρι τότε, ο ουρανός της Λήμνου κρατά τη δική του απάντηση.

 

1...337338339...1,695Page 338 of 1,695