Κοντά στη Βανούα Λέβου της Φίτζι, επιστήμονες εντόπισαν ένα μικρό νησί 3.000 τετραγωνικών μέτρων που δεν είναι φυσικός σχηματισμός, αλλά ένας τεράστιος σωρός από κελύφη θαλασσινών που άφησε πίσω της μια κουλτούρα 1.200 ετών. Πρόκειται για το πρώτο τέτοιο εύρημα στον νότιο Ειρηνικό ανατολικά της Παπούα Νέας Γουινέας.
Στον νοτιοδυτικό Ειρηνικό, κοντά στο νησί Βανούα Λέβου της Φίτζι, υπάρχει ένα μικροσκοπικό νησάκι που χάνεται ανάμεσα σε μαγκρόβια δέντρα. Μόλις 60 εκατοστά πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας στην πλημμυρίδα, με έκταση 3.000 τετραγωνικά μέτρα, δεν τραβά την προσοχή. Μέχρι που μαθαίνεις από τι είναι φτιαγμένο: από κελύφη θαλασσινών που πέταξαν εκεί άνθρωποι πριν από 1.200 χρόνια.
Δύο ερευνητές από τη Φίτζι και την Αυστραλία εντόπισαν τον σχηματισμό τον Ιανουάριο του 2017, κατά τη διάρκεια γεωαρχαιολογικής έρευνας στην περιοχή Κουλασαουάνι. Αυτό που βρήκαν ήταν ένα “shell midden” — αρχαιολογικός όρος για σκουπιδότοπο κελυφών θαλασσινών. Η ραδιοχρονολόγηση άνθρακα έδειξε ηλικία περίπου 1.190 ετών, τοποθετώντας τη δημιουργία του γύρω στο 760 μ.Χ., στην εποχή των λαών Λαπίτα — των πρώτων εποίκων της Φίτζι. Βρέθηκαν επίσης θραύσματα αδιακόσμητης κεραμικής, ενδεικτικά της παρουσίας προ-σύγχρονης φιτζιανής αγγειοπλαστικής, ενώ απουσίαζαν εντελώς κόκαλα ψαριών και εργαλεία από πέτρα.
Η πιο πιθανή εξήγηση που προτείνουν οι ερευνητές στο περιοδικό Geoarchaeology είναι ότι μια ομάδα πρώιμων εποίκων έζησε στην περιοχή και επεξεργάστηκε τεράστιες ποσότητες βρώσιμων θαλασσινών για αρκετές εκατοντάδες χρόνια. Τα κελύφη συσσωρεύτηκαν σταδιακά, δημιουργώντας έναν όγκο αρκετά μεγάλο ώστε να αποτελέσει τη βάση ενός ολόκληρου νησιού. Εξετάστηκε και η εναλλακτική εκδοχή — ότι ο σχηματισμός προέκυψε από κύματα τσουνάμι που μετέφεραν τα κελύφη — αλλά η έλλειψη ιζηματογενών στρωμάτων που να εκτείνονται πέρα από το νησί αποκλείει αυτό το σενάριο.
Πιθανότατα, η αρχική εγκατάσταση βρισκόταν πάνω σε πασσάλους — μια κοινή πρακτική στην εποχή των Λαπίτα, όπου οι κοινότητες έχτιζαν τους οικισμούς τους πάνω από ανοιχτές ακτές. Όταν η εγκατάσταση εγκαταλείφθηκε, τα μαγκρόβια δέντρα που βλέπουμε σήμερα πιθανώς εγκαταστάθηκαν αργότερα, τρεφόμενα από ιζήματα που προέκυψαν από αποψίλωση στο εσωτερικό του νησιού — μια αλυσίδα ανθρώπινης επίδρασης στο τοπίο που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Το εύρημα έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί η Βανούα Λέβου, παρά το ότι είναι το δεύτερο μεγαλύτερο νησί της Φίτζι, παραμένει από τις λιγότερο μελετημένες αρχαιολογικά περιοχές του αρχιπελάγους. Και υπενθυμίζει κάτι που συχνά ξεχνάμε: οι άνθρωποι δεν διαμορφώνουν μόνο τον κόσμο με πόλεις και υποδομές. Μερικές φορές, αρκεί να φας αρκετά θαλασσινά για να δημιουργήσεις ένα νησί.
