Ένα μικρό παγωμένο σώμα, σε απόσταση αντίστοιχη με εκείνη του Πλούτωνα, εξέπληξε τους επιστήμονες όταν διαπιστώθηκε ότι φαίνεται να διαθέτει ατμόσφαιρα.
Το αντικείμενο βρίσκεται στη Ζώνη Κάιπερ, στην απομακρυσμένη περιοχή των παγωμένων σωμάτων στα όρια του ηλιακού συστήματος, και έχει την επίσημη ονομασία (612533) 2002 XV93, από την ημερομηνία της ανακάλυψής του πριν από σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα. Η διάμετρός του είναι μικρότερη από 500 χιλιόμετρα.
Το σώμα ανήκει επίσης στην κατηγορία των plutinos, επειδή βρίσκεται στην ίδια σταθερή τροχιά με τον Πλούτωνα, ολοκληρώνοντας τρεις περιφορές γύρω από τον Ήλιο για κάθε δύο του Ποσειδώνα.
Στις 10 Ιανουαρίου 2024, το 2002 XV93 πέρασε μπροστά από ένα μακρινό άστρο, προκαλώντας αυτό που ονομάζεται έκλειψη διέλευσης. Ο Ko Arimatsu από το Πανεπιστήμιο του Κιότο και οι συνεργάτες του παρατήρησαν το φαινόμενο από τρία σημεία στην Ιαπωνία.
Αν το σώμα δεν είχε ατμόσφαιρα, το φως του άστρου θα έσβηνε και θα επανερχόταν σχεδόν ακαριαία τη στιγμή που θα περνούσε πίσω από το 2002 XV93.
Αντί γι’ αυτό, η ομάδα είδε το άστρο να αδυνατίζει και να επανέρχεται σταδιακά σε διάστημα περίπου 1,5 δευτερολέπτου κοντά στην άκρη της σκιάς.
«Αυτές οι σταδιακές μεταβολές εξηγούνται καλύτερα αν το φως του άστρου κάμπτονταν από μια πολύ αραιή ατμόσφαιρα γύρω από το 2002 XV93», λέει ο Arimatsu.
Η ομάδα εκτιμά ότι η επιφανειακή πίεση είναι περίπου 100 έως 200 νανομπαρ, δηλαδή περίπου 5 εκατομμύρια έως 10 εκατομμύρια φορές πιο αραιή από την ατμόσφαιρα της Γης και περίπου 50 έως 100 φορές πιο αραιή από τη λεπτή ατμόσφαιρα του Πλούτωνα.
«Δεν θα μπορούσε κανείς να την αναπνεύσει, να νιώσει άνεμο από αυτήν ή να δει κάτι σαν τον γήινο ουρανό», λέει ο Arimatsu. «Όμως δεν είναι αμελητέα επιστημονικά, γιατί ακόμη και μια τόσο αραιή ατμόσφαιρα μπορεί να κάμψει μετρήσιμα το φως των άστρων και δείχνει ότι υπάρχουν πτητικά αέρια ή τροφοδοτούνται γύρω από ένα πολύ μικρό παγωμένο σώμα».
Η ομάδα δεν μπόρεσε να προσδιορίσει απευθείας τη σύσταση της ατμόσφαιρας από τα δεδομένα. Ο Arimatsu εκτιμά ότι το μεθάνιο, το άζωτο και το μονοξείδιο του άνθρακα είναι οι πιο πιθανοί υποψήφιοι, καθώς είναι από τις λίγες ουσίες που μπορούν να γίνουν αέρια στις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες του εξωτερικού ηλιακού συστήματος.
Ένα ακόμη ερώτημα είναι τι προκάλεσε τον σχηματισμό της ατμόσφαιρας, με πιθανά σενάρια την ηφαιστειακή δραστηριότητα, την εκπομπή αερίων από το εσωτερικό του 2002 XV93 ή ακόμη και μια κοσμική σύγκρουση.
«Αυτή η ανακάλυψη αμφισβητεί τη συμβατική μας εικόνα για τους μικρούς κόσμους στο εξωτερικό ηλιακό σύστημα», λέει ο Arimatsu. «Μέχρι τώρα, οι σαφώς ανιχνεύσιμες ατμόσφαιρες στο ηλιακό σύστημα συνδέονταν ουσιαστικά με πλανήτες, νάνους πλανήτες και ορισμένους μεγάλους δορυφόρους. Το 2002 XV93 φαίνεται να είναι ένα από τα μικρότερα σώματα του ηλιακού συστήματος με σαφώς ανιχνευμένη ατμόσφαιρα».
«Υπάρχει ατμόσφαιρα και δεν καταλαβαίνουμε γιατί», λέει ο Ben Montet από το Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας στο Σίδνεϊ της Αυστραλίας.
«Αν στεκόσουν στην επιφάνεια αυτού του αντικειμένου, δεν θα έβλεπες έναν ουρανό όπως αυτόν που έχουμε εμείς. Αλλά σίγουρα αμφισβητεί την υπόθεση ότι ακόμη και μια λεπτή, παροδική ατμόσφαιρα δεν μπορεί να υπάρξει σε ένα τόσο μικρό σώμα».
Nature Astronomy: DOI: 10.1038/s41550-026-02846-1
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
