Ένα νεφρό από γενετικά τροποποιημένο χοίρο κράτησε έναν άνδρα με ανεπάρκεια οργάνων μακριά από την αιμοκάθαρση για εννέα μήνες, όσο περίμενε να βρεθεί κατάλληλο ανθρώπινο μόσχευμα. Το εύρημα δείχνει ότι τα νεφρά χοίρου θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως προσωρινή λύση μέσα στις μεγάλες λίστες αναμονής για μεταμόσχευση, ενώ ίσως κάποια μέρα να αποτελέσουν και μόνιμη επιλογή.
«Νομίζω ότι είναι εντυπωσιακό σε ό,τι αφορά την επιστήμη πίσω από αυτό και σε όσα κατάφεραν», λέει η Michelle Willicombe από το Imperial College London, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα.
Θα μπορούσαν τα γενετικά τροποποιημένα όργανα χοίρου να είναι το μέλλον των μεταμοσχεύσεων;
Για τους ανθρώπους με σοβαρή νεφρική νόσο, όταν τα νεφρά τους δεν λειτουργούν και χρειάζεται αιμοκάθαρση, η μεταμόσχευση νεφρού προσφέρει την καλύτερη πιθανότητα επιβίωσης και καλύτερη ποιότητα ζωής. Ωστόσο, η ζήτηση για δότες ξεπερνά την προσφορά.
Μια πιθανή λύση είναι η ξενομεταμόσχευση, δηλαδή η μεταφορά οργάνων από άλλα ζώα στον άνθρωπο. Τον Ιανουάριο του 2022 μεταμοσχεύτηκε για πρώτη φορά σε άνθρωπο καρδιά χοίρου, όμως ο λήπτης πέθανε μερικούς μήνες αργότερα, πιθανότατα λόγω παρουσίας ιού του χοίρου. Πέρυσι πραγματοποιήθηκε και μεταμόσχευση ήπατος από χοίρο.
Νεφρό χοίρου μεταμοσχεύτηκε για πρώτη φορά σε ζωντανό άνθρωπο το 2024. Ο λήπτης, ο Richard Slayman, 62 ετών, πέθανε 52 ημέρες αργότερα από καρδιακά αίτια. Στην πιο πρόσφατη εξέλιξη, ο Tim Andrews, ένας 66χρονος άνδρας με τελικού σταδίου νεφρική ανεπάρκεια, επέλεξε να λάβει νεφρό από χοίρο ώστε να αποφύγει την αιμοκάθαρση όσο περίμενε κατάλληλο ανθρώπινο όργανο.
Ο Leonardo Riella από το νοσοκομείο Mass General Brigham στη Βοστώνη και οι συνεργάτες του μετέμοσχευσαν το νεφρό, που προερχόταν από μίνι χοίρο της Γιουκατάν, στον Andrews τον Ιανουάριο του 2025. Το όργανο είχε γενετικά τροποποιηθεί για να βελτιωθεί η συμβατότητα με το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα, μεταξύ άλλων με την αφαίρεση ορισμένων σακχάρων κατά των οποίων παράγουμε αντισώματα και με την προσθήκη επτά ανθρώπινων γονιδίων.
Η μεταμόσχευση αρχικά πέτυχε και ο Andrews, που έλαβε επίσης ανοσοκατασταλτικά φάρμακα για να μην απορρίψει το σώμα του το όργανο, σταμάτησε την αιμοκάθαρση και επέστρεψε σε φυσιολογική ζωή. Ωστόσο, μετά από περίπου έξι μήνες, εισήχθη στο νοσοκομείο με λοίμωξη από ανθεκτικό στη μεθικιλλίνη Staphylococcus aureus (MRSA), τον οποίο τα περισσότερα αντιβιοτικά δεν μπορούν να σκοτώσουν.
Ο Riella και οι συνεργάτες του μείωσαν τα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα που λάμβανε ο Andrews, όμως στη συνέχεια άρχισε να εμφανίζεται βλάβη στα αιμοφόρα αγγεία του νεφρού. Η κατάσταση εξελίχθηκε σε ανεπάρκεια του οργάνου και το νεφρό αφαιρέθηκε 271 ημέρες μετά τη μεταμόσχευση, αριθμός-ρεκόρ. «Είχε ένα νεφρό που λειτούργησε για εννέα μήνες, κάτι που είναι απίστευτο», λέει ο Riella.
Ο Andrews επέστρεψε στην αιμοκάθαρση για περίπου τρεις μήνες, πριν τελικά λάβει κατάλληλο ανθρώπινο νεφρό τον Ιανουάριο του 2026. Αυτή είναι η πρώτη φορά που νεφρό χοίρου χρησιμοποιείται ως προσωρινή γέφυρα μέχρι την ανθρώπινη μεταμόσχευση.
«Τέτοιες μεταμοσχεύσεις μπορεί να επιτρέψουν στους ασθενείς να αποφύγουν την αιμοκάθαρση, κάτι πολύ σημαντικό γιατί καταπονεί πολύ το σώμα», λέει ο Riella. «Ελπίζουμε ότι ίσως σε 15 χρόνια τα νεφρά χοίρου θα ανταγωνίζονται τη μεταμόσχευση ανθρώπινου νεφρού, αλλά δεν είμαστε ακόμη εκεί.»
Τρία άτομα στις ΗΠΑ έλαβαν γενετικά τροποποιημένο νεφρό χοίρου το 2024, σε ένα ακόμη βήμα προς την καθιέρωση των μεταμοσχεύσεων οργάνων από ζώα σε ανθρώπους.
Η διαδικασία παραμένει πειραματική και ο Riella δεν μπόρεσε να δώσει εκτίμηση για το κόστος της. Στις ΗΠΑ, πάντως, περίπου 600.000 άνθρωποι κάνουν αιμοκάθαρση, η οποία μπορεί να κοστίζει περίπου 100.000 δολάρια τον χρόνο ανά άτομο, λέει.
Ο Riella αναφέρει ότι η ομάδα έχει πλέον πραγματοποιήσει πέντε τέτοιες μεταμοσχεύσεις και ότι δύο ακόμη αναφορές περιστατικών θα δημοσιευτούν φέτος, ανάμεσά τους και μία για άτομο που έχει ήδη ξεπεράσει το ρεκόρ των εννέα μηνών με λειτουργικό νεφρό χοίρου.
«Νομίζω ότι αυτά θα γίνουν ευρύτερα στο μέλλον, αλλά θα πάρει λίγο χρόνο», λέει η Willicombe, κυρίως λόγω του πιθανότατα υψηλού κόστους τους. Οι επιστήμονες θα πρέπει επίσης να συνεχίσουν την έρευνα για τεχνητά νεφρά, καθώς και για τρόπους αναγέννησης κατεστραμμένων οργάνων και βελτιστοποίησης των δωρεών οργάνων, προσθέτει.
The Lancet DOI: 10.1016/S0140-6736(26)01295-X
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
