Η ισπανική εταιρεία Qilimanjaro πουλά έναν κβαντικό υπολογιστή σε κιτ συναρμολόγησης, με τιμή περίπου ένα εκατομμύριο ευρώ. Το EduQit απευθύνεται κυρίως σε ερευνητικά ιδρύματα και πανεπιστήμια που θέλουν να δώσουν στους φοιτητές τους πρακτική εμπειρία με κβαντικές τεχνολογίες. Είναι η πρώτη φορά που ένας πλήρης κβαντικός υπολογιστής διατίθεται ως ολοκληρωμένο πακέτο συναρμολόγησης.
Για δεκαετίες, οι κβαντικοί υπολογιστές ήταν κάτι που υπήρχε μόνο σε εργαστήρια tech γιγάντων και καλά χρηματοδοτημένων ερευνητικών ιδρυμάτων. Η εταιρεία Qilimanjaro, με έδρα τη Βαρκελώνη, αποφάσισε να αλλάξει αυτή την εικόνα με έναν τρόπο που θυμίζει περισσότερο IKEA παρά Silicon Valley: πουλά έναν κβαντικό υπολογιστή σε κιτ συναρμολόγησης.
Το προϊόν ονομάζεται EduQit και περιλαμβάνει όλα όσα χρειάζεται κανείς για να φτιάξει έναν λειτουργικό κβαντικό υπολογιστή από την αρχή. Στο κουτί βρίσκεις ένα τσιπ από υπεραγώγιμα κυκλώματα — αυτό είναι η καρδιά του συστήματος — μαζί με έναν εξειδικευμένο ψύκτη που φέρνει το τσιπ σε θερμοκρασίες κοντά στο απόλυτο μηδέν, ηλεκτρονικές συσκευές ελέγχου που χρησιμοποιούν ραδιοκύματα και μικροκύματα, καθώς και ό,τι άλλο χρειάζεται για να λειτουργήσει το σύστημα. Η τιμή; Περίπου ένα εκατομμύριο ευρώ.
Η συναρμολόγηση δεν είναι υπόθεση ενός απογεύματος. Σύμφωνα με την Marta Estarellas της Qilimanjaro, η εκπαίδευση που παρέχει η εταιρεία διαρκεί έως τρεις μήνες, ενώ το σύστημα είναι έτοιμο για πλήρη λειτουργία μετά από τουλάχιστον δέκα μήνες εργασίας. Η εταιρεία προσφέρει υποστήριξη από τους ερευνητές της σε όλη τη διαδικασία — κάτι που είναι απαραίτητο, δεδομένης της πολυπλοκότητας του εγχειρήματος.
Το EduQit διαθέτει πέντε qubits, που το καθιστά πολύ μικρότερο από τα πιο προηγμένα συστήματα που υπάρχουν σήμερα. Για σύγκριση, η Google στοχεύει να μειώσει το κόστος κατασκευής των δικών της μηχανών κατά δέκα φορές, ώστε η τιμή ενός μόνο συστήματος να πέσει κάτω από το ένα δισεκατομμύριο δολάρια. Ακόμα και άλλες εταιρείες που πουλούν μικρότερα εμπορικά συστήματα, όπως η αμερικανική Rigetti, δεν προσφέρουν ένα πλήρες κιτ — πουλούν μόνο το βασικό τσιπ, αφήνοντας τον αγοραστή να βρει μόνος του τα υπόλοιπα εξαρτήματα.
Ο πραγματικός στόχος του EduQit δεν είναι να ανταγωνιστεί τα συστήματα αιχμής, αλλά να γεφυρώσει ένα χάσμα στην εκπαίδευση. Σήμερα, οι φοιτητές και οι νέοι ερευνητές έχουν πρόσβαση σε κβαντικούς υπολογιστές κυρίως μέσω cloud ή μέσω προσομοιώσεων λογισμικού. Το EduQit τους δίνει κάτι διαφορετικό: την εμπειρία να χτίσουν και να τρέξουν οι ίδιοι ένα πραγματικό σύστημα. Η Qilimanjaro το βλέπει ως το κβαντικό ισοδύναμο του Raspberry Pi — του μικρού, φθηνού υπολογιστή που ξεκίνησε ως εκπαιδευτικό εργαλείο και κατέληξε να χρησιμοποιείται από χιλιάδες ερευνητές και hobbyists παγκοσμίως.
Το γεγονός ότι ένας κβαντικός υπολογιστής μπορεί πλέον να πουληθεί ως κιτ συναρμολόγησης λέει πολλά για το πού έχει φτάσει ο κλάδος. Ένα σύστημα με τις δυνατότητες του EduQit θα ήταν ανταγωνιστικό με τα πιο προηγμένα εργαστήρια του κόσμου πριν από μια δεκαετία. Αν η επόμενη γενιά ερευνητών αποκτήσει πρακτική εμπειρία με αυτά τα συστήματα από νωρίς, ίσως οι απαντήσεις στα μεγάλα ανοιχτά ερωτήματα της κβαντικής πληροφορικής έρθουν γρηγορότερα από ό,τι περιμένουμε.
