Η Wikipedia προειδοποιεί: αυστηρή απόφαση για τα δικαιώματα στην ΤΝ απειλεί τον ανοιχτό ιστό

Η Wikimedia Foundation λέει ότι η εκπαίδευση της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να θεωρηθεί εύλογη χρήση, αλλά όχι η αναπαραγωγή άρθρων προς τους χρήστες, σε μια σειρά από εμβληματικές υποθέσεις για τα πνευματικά δικαιώματα στην ΤΝ.

Η μη κερδοσκοπική οργάνωση που βρίσκεται πίσω από τη Wikipedia επιλέγει μια ενδιάμεση θέση στις δικαστικές διαμάχες μεταξύ εκδοτών, όπως οι New York Times, και των OpenAI και Microsoft. Ζητά από τα δικαστήρια να προστατεύσουν νομικά την εκπαίδευση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων πάνω σε έργα με πνευματικά δικαιώματα, αλλά όχι τα chatbot που αναπαράγουν αυτό το υλικό στους χρήστες. Όπως υποστηρίζει, μια απόφαση που θα είναι υπερβολικά απόλυτη μπορεί είτε να στερήσει από τους συντάκτες της Wikipedia χρήσιμα εργαλεία ΤΝ είτε να απειλήσει τον ανοιχτό ιστό.

Σε δικόγραφο φίλων του δικαστηρίου που κατέθεσε την Παρασκευή, η Wikimedia τοποθετήθηκε στις αγωγές που έχουν καταθέσει εκδότες, ανάμεσά τους και οι New York Times, κατά των OpenAI και Microsoft, χωρίς να ταχθεί υπέρ καμίας πλευράς. Στην κατάθεσή της αναφέρει ότι ανησυχεί επειδή οι θέσεις των δύο πλευρών οδηγούν σε υπερβολικά γενικευμένες και απλουστευμένες εφαρμογές της θεωρίας της εύλογης χρήσης γύρω από την ΤΝ.

Η οργάνωση φοβάται ότι μια νίκη των εκδοτών χωρίς αποχρώσεις θα μπορούσε να επιτρέψει στους κατόχους δικαιωμάτων να εμποδίζουν ακόμη και καινοτόμες και μετασχηματιστικές χρήσεις του έργου τους. Από την άλλη, μια νίκη των εταιρειών ΤΝ, όπως λέει, θα μπορούσε να δώσει το «πράσινο φως» στην παράκαμψη των όρων αδειοδότησης και να κατακερματίσει τη ροή της γνώσης ανάμεσα στους ανθρώπινους δημιουργούς και το κοινό.

Η απόφαση μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για τη Wikipedia. Οι ιστότοποι της Wikimedia «έχουν γίνει μία από τις πιο κρίσιμες πηγές δεδομένων για όλη την εκπαίδευση της τεχνητής νοημοσύνης και της μηχανικής μάθησης», αναφέρει η εταιρεία στο δικόγραφο. Όμως τα ίδια αυτά συστήματα απορροφούν και επισκέπτες, υπονομεύοντας τις κοινότητες που συντηρούν αυτούς τους ιστότοπους.

Η Wikimedia υποστηρίζει επίσης ότι αυτά τα συστήματα παραβιάζουν πνευματικά δικαιώματα. Όπως αναφέρει, υπηρεσίες όπως το ChatGPT αναπαράγουν κείμενο που διατίθεται ελεύθερα με άδεια Creative Commons, αλλά δεν τηρούν τους όρους αυτής της άδειας.

Την ίδια στιγμή, σημειώνει ότι τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα που κινούν αυτές τις υπηρεσίες είναι χρήσιμα και για τη Wikipedia. Μπορούν να βοηθήσουν τους συντάκτες να αντιμετωπίζουν τον βανδαλισμό, να εντοπίζουν παραβιάσεις πνευματικών δικαιωμάτων και doxxing και να αναζητούν λήμματα που χρειάζονται βελτίωση, μεταξύ άλλων.

Ο γενικός νομικός σύμβουλος της Wikimedia Foundation, Stephen LaPorte, δηλώνει ότι «μια απόφαση που δεν εφαρμόζει προσεκτικά τις αρχές της εύλογης χρήσης θα μπορούσε να απειλήσει τη βιωσιμότητα της ελεύθερης γνώσης και να ανακόψει την ανάπτυξη των τεχνολογιών ανοιχτού κώδικα, επηρεάζοντας τελικά την πρόσβαση στην πληροφορία για όλους και στις δύο περιπτώσεις». Προσθέτει ότι το δικαστήριο πρέπει να καταλάβει πως η Wikipedia δημιουργείται μέσα από μια συνεργατική διαδικασία, η οποία χρειάζεται μια ισχυρή βάση ανοιχτής και προσβάσιμης ανθρώπινης γνώσης για να ευδοκιμήσει.

Οι New York Times ζητούν μια ευρύτερη ερμηνεία της εύλογης χρήσης για τα LLMs. Υποστηρίζουν, για παράδειγμα, ότι η OpenAI παραβίασε τα πνευματικά τους δικαιώματα όταν αντέγραψε το περιεχόμενό τους από τον ιστότοπό τους για να δημιουργήσει σύνολα δεδομένων εκπαίδευσης. Η OpenAI και η Microsoft επιμένουν ότι η χρήση των LLMs συνιστά εύλογη χρήση. Η OpenAI έχει δηλώσει ότι η αναπαραγωγή κειμένου «είναι ένα σπάνιο σφάλμα». Η Microsoft, σε κατάθεση του Σεπτεμβρίου, αναφέρει ότι τεχνική ανάλυση έδειξε πως το Copilot σπάνια αναπαράγει ολόκληρες προτάσεις από ειδησεογραφικό περιεχόμενο που χρησιμοποιείται για τη στήριξη του μοντέλου, κάτι που, όπως υποστηρίζει, «μόλις που υπονομεύει τον μετασχηματιστικό σκοπό της εκπαίδευσης των LLMs».

Η Wikimedia προτείνει έναν συμβιβασμό. Υποστηρίζει ότι το scraping ιστοσελίδων δεν πρέπει να θεωρείται παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων και ότι η χρήση έργων με πνευματικά δικαιώματα για την προεκπαίδευση LLMs χωρίς άδεια θα πρέπει να θεωρείται εύλογη χρήση, όταν προσφέρουν «κάτι νέο και διαφορετικό από τις αρχικές πηγές», σύμφωνα με σχετική ανάρτηση στο ιστολόγιό της. Όμως, αν αυτά τα μοντέλα αντλούν αντίγραφα υλικού ως απάντηση σε ερωτήματα χρηστών και τα παραδίδουν στους χρήστες «αντικαθιστώντας την αλληλεπίδραση των αναγνωστών με τα αρχικά έργα», τότε αυτό θα πρέπει να απαιτεί άδεια.

Η βασική διαφορά, σύμφωνα με τη Wikimedia, είναι ότι σε αυτή την περίπτωση το αποτέλεσμα της ΤΝ απλώς υποκαθιστά το αρχικό έργο και δεν το μετασχηματίζει αρκετά ώστε να εμπίπτει στην εύλογη χρήση. Σε τέτοιες περιπτώσεις, λέει, οι εταιρείες ΤΝ θα πρέπει να σέβονται τις απαιτήσεις αδειοδότησης. Για τη Wikipedia, αυτό θα σήμαινε απόδοση της αρχικής πηγής πληροφοριών με βάση την άδεια Creative Commons, η οποία απαιτεί και κάθε «remix ή προσαρμογή» να παραμένει υπό την ίδια άδεια.

Η διευθύνουσα σύμβουλος της Wikimedia, Bernadette Meehan, δηλώνει ότι η οργάνωση παρεμβαίνει στην υπόθεση «για να υπερασπιστεί την ελεύθερη και ανοιχτή ανθρώπινη γνώση από την οποία εξαρτάται η Wikipedia». Προσθέτει ότι η διεύρυνση της πρόσβασης στη γνώση μέσω της ΤΝ είναι ένας ισχυρός στόχος, αλλά πρέπει να σέβεται τους ανθρώπους, τους συντάκτες και τις κοινότητες που κάνουν δυνατή την αξιόπιστη γνώση. Όπως λέει, η εξεύρεση αυτής της ισορροπίας είναι ταυτόχρονα αμοιβαίο όφελος και κοινή ευθύνη για ολόκληρο το οικοσύστημα της πληροφορίας.

Πηγή: theverge.com.