«Πυροδοτήσαμε το δεύτερο Big Bang»: Ο Τόμας Λ. Φρίντμαν προειδοποιεί για την AI και την ανάγκη κοινών κανόνων

Ο Τόμας Λ. Φρίντμαν προειδοποιεί ότι η ανθρωπότητα έχει «πυροδοτήσει» μια «δεύτερη Μεγάλη Έκρηξη», με αφετηρία την επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης, και ότι η επιβίωσή της θα εξαρτηθεί από κοινούς κανόνες, διεθνή συνεργασία και υγιείς αλληλεξαρτήσεις, σε άρθρο του στους New York Times.

«Το πρώτο Big Bang πυροδοτήθηκε από τον Δημιουργό πριν από 13,8 δισ. χρόνια. Το δεύτερο μόλις πυροδοτήθηκε από εμάς. Ξεκινά με την επανάσταση της AI, αλλά δεν τελειώνει εκεί», αναφέρει. Κατά τον Φρίντμαν, η σημερινή τεχνολογική μετάβαση υπερβαίνει πολλές ιστορικές καμπές του 20ού αιώνα και θέτει την ανθρωπότητα μπροστά σε πρωτόγνωρες ευκαιρίες και κινδύνους.

Ο αρθρογράφος περιγράφει επτά «θεϊκές» δυνάμεις που έχει αποκτήσει ο άνθρωπος: από τη δημιουργία ενός τεχνητού εγκεφάλου και ενός πλανητικού νευρικού συστήματος, έως την ικανότητα να μεταβάλλει το κλίμα και να οικοδομεί τον κυβερνοχώρο χωρίς ενιαίο έλεγχο. Προσθέτει την πυρηνική ισχύ, την εξέλιξη της βαθιάς μάθησης και τη σύγκλιση κβαντικής υπολογιστικής, σύντηξης και τεχνητής νοημοσύνης, που θα μπορούσε να επιτρέψει σχεδιασμό υλικών από το μοριακό επίπεδο.

Το πρόβλημα, όπως το θέτει, είναι ότι η τεχνολογική ισχύς τρέχει ταχύτερα από τους θεσμούς που τη ρυθμίζουν: η ανθρωπότητα έχει τη δύναμη να «χωρίσει την Ερυθρά Θάλασσα», αλλά δεν έχει ακόμη τις «Δέκα Εντολές» για τα όριά της.

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν περιορίζεται σε έναν κλάδο, αλλά ενσωματώνεται σε προϊόντα και υποδομές, δημιουργώντας ζητήματα ασφάλειας και εμπιστοσύνης. Ο Φρίντμαν φέρνει ως παράδειγμα ένα εμφύτευμα ισχίου που προσαρμόζεται με AI και στέλνει δεδομένα σε εξωτερικά συστήματα: αν ο κατασκευαστής είναι στην Κίνα και οι διακομιστές επίσης εκεί, ο ασθενής καλείται να εμπιστευτεί όχι μόνο την τεχνολογία, αλλά και τη διαχείριση των προσωπικών του πληροφοριών. Παρόμοια διλήμματα θα αγγίξουν αυτοκίνητα, «έξυπνα» ρολόγια, οικιακές συσκευές και γυαλιά με AI.

Η δυσπιστία, επισημαίνει, θα είναι αμοιβαία και μπορεί να οδηγήσει σε τεχνολογικό και οικονομικό κατακερματισμό. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να εξάγουν στην Κίνα μόνο σόγια και η Κίνα να εξάγει στην Αμερική μόνο σάλτσα σόγιας», σημειώνει σκωπτικά, περιγράφοντας την προοπτική υποχώρησης του εμπορίου και της συνεργασίας.

Κατά τον Φρίντμαν, ΗΠΑ και Κίνα —οι δύο μεγαλύτερες δυνάμεις στην AI— θα χρειαστεί να συμφωνήσουν σε κοινά πρότυπα, κανόνες και μηχανισμούς ελέγχου. Αναγνωρίζει ότι αυτό είναι δύσκολο, λόγω αντιπαλότητας και διαφορετικών πολιτικών συστημάτων, αλλά εκτιμά πως οι συνέπειες της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης μπορεί να καταστήσουν αναγκαίες συμφωνίες που σήμερα μοιάζουν αδιανόητες. Η ταχύτητα της προόδου δεν αφήνει περιθώρια για παρατάσεις.

«Είμαστε πλέον συνδεδεμένοι από τη μοίρα μας», υπογραμμίζει, τονίζοντας ότι δεν υπάρχει εξωτερικός παράγοντας που θα ορίσει τους κανόνες. Οι ίδιοι οι θεσμοί θα πρέπει να χαράξουν ηθικές αρχές, πρότυπα και διακυβέρνηση που θα επιτρέψουν ασφαλή αξιοποίηση των τεχνολογιών. Χωρίς αποτελεσματικούς κανόνες και διεθνή συντονισμό, η πρόοδος μπορεί να επιτείνει συγκρούσεις, ανασφάλεια και ανισότητες.

Η λύση, καταλήγει, βρίσκεται στις υγιείς αλληλεξαρτήσεις: σε κοινά πλαίσια, διαφάνεια και λογοδοσία που επιτρέπουν συνύπαρξη ακόμη και ανταγωνιστικών δυνάμεων. Η «δεύτερη Μεγάλη Έκρηξη» έχει ήδη αρχίσει· το αν θα οδηγήσει σε δημιουργία και πρόοδο ή σε πρωτοφανείς κινδύνους θα κριθεί από την ικανότητα των κοινωνιών να θεσπίσουν κανόνες αντάξιους της νέας ισχύος τους.