Teghaza 001: ο αρχαιότερος μετεωρίτης από τον Άρη, 4,1 δισ. ετών, με ίχνη νερού

Ο Teghaza 001, μετεωρίτης από τον Άρη ηλικίας τουλάχιστον 4,1 δισ. ετών, αναγνωρίζεται ως ο αρχαιότερος γνωστός αρειανός μετεωρίτης και φέρει ίχνη αλληλεπίδρασης με νερό. Τα ευρήματα παρουσιάζονται σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science. Ο μετεωρίτης εντοπίστηκε το 2022 στη Σαχάρα, στο Μάλι.

Ο Teghaza 001 είναι γάββρος, ένα πυριγενές πέτρωμα που κρυσταλλώνει αργά από μάγμα. Περιέχει άστριους, πυρόξενους και κρυστάλλους ζιρκονίου με ουράνιο, οι οποίοι επέτρεψαν ραδιοχρονολόγηση ουρανίου-μολύβδου. Η ηλικία του τοποθετείται πριν από τουλάχιστον 4,1 δισ. χρόνια, όταν ο αρειανός φλοιός και η γεωλογική εξέλιξη του πλανήτη βρίσκονταν σε πρώιμο στάδιο.

Η χημική υπογραφή του δείχνει ότι κατά την αργή ψύξη και κρυστάλλωσή του στο υπέδαφος υπήρξε αλληλεπίδραση με νερό. Η Γιανγκ Λιου, από το Jet Propulsion Laboratory της NASA, χαρακτήρισε τον μετεωρίτη «μάρτυρα μιας εποχής που ο Άρης ήταν πιθανώς θερμότερος και υγρότερος», σε σύγκριση με τη μετέπειτα ιστορία του πλανήτη.

Τα στοιχεία ευθυγραμμίζονται με ενδείξεις από διαστημικές αποστολές για παλαιά ποτάμια, λίμνες και πιθανό ωκεανό στο βόρειο ημισφαίριο. Ωστόσο, η ύπαρξη νερού δεν αποδεικνύει παρουσία ζωής. Η Λι Σάπερ, συν-συγγραφέας της μελέτης από το ερευνητικό κέντρο Ames της NASA και το Ινστιτούτο BAER, σημείωσε ότι ο πρώιμος Άρης φαίνεται να διέθετε ορισμένα από τα απαραίτητα συστατικά και συνθήκες για να τη φιλοξενήσει, χωρίς αυτό να απαντά αν πράγματι αναπτύχθηκε μικροβιακή ζωή.

Ο μετεωρίτης βρέθηκε σε οκτώ κομμάτια, περίπου 34 χιλιόμετρα από το χωριό Μπιρ Σάλι του Μαλί, με το μεγαλύτερο τμήμα στο μέγεθος ανθρώπινης γροθιάς. Από τους 435 γνωστούς αρειανούς μετεωρίτες που έχουν εντοπιστεί στη Γη, μόλις τρεις —συμπεριλαμβανομένου του Teghaza 001— ανάγονται στην πρώιμη ιστορία του Άρη. Ένας ακόμη ανακαλύφθηκε στην Ανταρκτική το 1984· νεότερες αναλύσεις έδειξαν ότι είναι περίπου συνομήλικος, με τον Teghaza 001 να ενδέχεται να είναι ελαφρώς αρχαιότερος.

Το πέτρωμα σχηματίστηκε στον αρειανό φλοιό, εκτοξεύτηκε στο Διάστημα ύστερα από ισχυρή πρόσκρουση και έπειτα από άγνωστη περίοδο η τροχιά του συναντήθηκε με της Γης, καταλήγοντας στη Σαχάρα. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ίσως προέρχεται από τα νότια υψίπεδα, πιθανώς τη λεκάνη Ελλάς, χωρίς οριστική επιβεβαίωση.

Η μελέτη τέτοιων δειγμάτων δίνει στους επιστήμονες τη δυνατότητα εργαστηριακής ανάλυσης υλικών από τον Άρη, συμπληρώνοντας τα δεδομένα από τροχιακές και επιφανειακές αποστολές. Όπως επισημαίνεται, οι αρειανοί μετεωρίτες παραμένουν τα μοναδικά δείγματα του πλανήτη διαθέσιμα στη Γη για άμεση εξέταση.

Πηγή: iefimerida.gr.