Οι ψυχολόγοι έχουν ορίσει τη νοσταλγία ως ένα κοινωνικό συναίσθημα με αυτοσυνείδηση, γλυκόπικρο αλλά κυρίως θετικό. Πηγάζει από ευτυχισμένες αναμνήσεις αναμεμειγμένες με μια λαχτάρα για το παρελθόν και τις στενές σχέσεις που είχαμε τότε. Συχνά, η νοσταλγία περιλαμβάνει αισθητηριακά ερεθίσματα.
Για παράδειγμα, η μυρωδιά των φθινοπωρινών φύλλων μπορεί να προκαλέσει έντονη νοσταλγία για το σπίτι των παιδικών σας χρόνων. Οι νευροεπιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι πρόκειται για ένα σύνθετο γνωστικό φαινόμενο που εμπλέκει πολλά μέρη του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων που εμπλέκονται στον αυτοαναστοχασμό, την αυτοβιογραφική μνήμη, τη συναισθηματική ρύθμιση και την επεξεργασία ανταμοιβής.
Σχεδόν όλοι βιώνουν νοσταλγία, αν και το αντικείμενό της τείνει να ποικίλλει κατά τη διάρκεια της ζωής. Μια έρευνα που διεξήχθη από την ψυχολόγο Krystine Irene Batcho διαπίστωσε ότι οι νεότεροι άνθρωποι αισθάνονται μεγαλύτερη νοσταλγία για τα κατοικίδια ζώα, τα παιχνίδια και τις διακοπές από ό,τι οι μεγαλύτεροι, οι οποίοι την αισθάνονται πιο έντονα για τη μουσική. Εγώ ενηλικιώθηκα τη δεκαετία του 1980, και ακόμη και τραγούδια που τότε τα έβρισκα απελπιστικά ενοχλητικά – ας πούμε, η βασανιστική επιτυχία του 1982 “Maneater”, των Hall & Oates – μπορούν να με γεμίσουν νοσταλγικά συναισθήματα.
Όπως έχει γράψει η ψυχολόγος Julie Beck, η νοσταλγία θεωρήθηκε αρχικά ως συναισθηματική ασθένεια όταν ορίστηκε για πρώτη φορά στα τέλη του 17ου αιώνα. Και, το κρίσιμο είναι ότι συχνά εμφανίζεται όταν οι άνθρωποι βιώνουν αρνητικές διαθέσεις ή έχουν άσχημες εμπειρίες. Η μοναξιά μπορεί να αποτελέσει έναυσμα, όπως διαπίστωσαν ερευνητές το 2008. Μια άλλη είναι ο κακός καιρός.
Ωστόσο, παρά τη συσχέτισή της με αρνητικά συναισθήματα, η νοσταλγία δεν προκαλεί ούτε επιδεινώνει τη δυστυχία. Αντίθετα, η νοσταλγία είναι μια αμυντική αντίδραση στη δυστυχία, που φέρνει ανακούφιση από την αρνητική διάθεση. Ψυχολόγοι που έγραψαν στο περιοδικό Journal of Personality and Social Psychology το 2006 διαπίστωσαν ότι η πρόκληση νοσταλγίας σε πειράματα ενίσχυσε τους κοινωνικούς δεσμούς των ανθρώπων, ενίσχυσε τα θετικά συναισθήματά τους για τον εαυτό τους και βελτίωσε τη διάθεσή τους. Παρόμοιες έρευνες έχουν δείξει ότι όταν οι άνθρωποι αισθάνονται νοσταλγία, μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση του νοήματος της ζωής, να μειώσει την υπαρξιακή αντίδραση στην ιδέα του θανάτου, να αυξήσει την πνευματικότητα και να αυξήσει την αισιοδοξία.
Οι μελετητές δεν είναι σίγουροι γιατί ακριβώς λειτουργεί η νοσταλγία- ορισμένοι έχουν υποθέσει ότι η αναπόληση ευτυχισμένων αναμνήσεων επιβεβαιώνει “πολύτιμες πτυχές του εαυτού” σε καταστάσεις όπου διαφορετικά θα μπορούσαμε να νιώσουμε μοναξιά ή αναξιότητα. Όπως και να έχει, η συναισθηματική της ένταση επιτρέπει στη χαρά του παρελθόντος να εξουδετερώνει τη δυσάρεστη κατάσταση του παρόντος, ένα μικρό ψήγμα διαφυγής που μας βοηθά να ξεπεράσουμε τις άσχημες στιγμές.
Ανεξάρτητα από το πώς λειτουργεί η νοσταλγία, η επιστήμη μέχρι σήμερα βρίσκει παραπάνω από αρκετά στοιχεία για να συμπεράνουμε ότι μας κάνει καλό. Δεδομένων των πλεονεκτημάτων της, θα μπορούσαμε όλοι να επωφεληθούμε από τη συνειδητή καλλιέργειά της, ώστε να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουμε τις κακές διαθέσεις όταν αυτές εμφανίζονται. Ακολουθούν τρεις τρόποι για να το κάνουμε αυτό.
Ακόμα καλύτερα, αν είναι δυνατόν, βρείτε κάτι που κατέχει μια μυρωδιά που διεγείρει τη νοσταλγική λάμψη. Οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι η νοσταλγία που προκαλείται από το άρωμα μπορεί να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στην αύξηση της ευτυχίας, της αυτοεκτίμησης, της αισιοδοξίας και της κοινωνικής σύνδεσης. Θα μπορούσατε να βρείτε ένα κερί που μυρίζει σαν κλαδάκι πεύκου για να σας θυμίσει τα παιδικά σας Χριστούγεννα ή ένα αποσμητικό χώρου που θυμίζει κομμένο γρασίδι από τις καλοκαιρινές μέρες που πέρασαν.
Μπορείτε να εκτελέσετε ένα τέτοιο πείραμα στη δική σας ζωή. Την επόμενη φορά που θα περάσετε καλά με την οικογένεια ή τους φίλους σας, τραβήξτε ένα νοητικό στιγμιότυπο, απομνημονεύοντας συνειδητά τις λεπτομέρειες. Μπορεί ακόμη και να τις καταγράψετε. Σημειώστε ότι αυτές είναι οι μέρες που θα σας κάνουν κάποια μέρα να πείτε “Αυτές ήταν οι μέρες”. Αργότερα, όταν θα είστε σε αρνητική διάθεση, είναι πολύ πιο πιθανό να βγάλετε αυτή την ανάμνηση.
Πηγή: https://www.theatlantic.com/
