Η παιδική φανταστική φίλη συνδέεται με αίσθημα παρουσίας στην ενήλικη ζωή

Μια μελέτη συνδέει τους φανταστικούς φίλους της παιδικής ηλικίας με το αίσθημα ότι κάποιος βρίσκεται κοντά μας, ακόμη κι όταν είμαστε μόνοι, και δημοσιεύτηκε στο Consciousness and Cognition.

Αν είχατε έναν φανταστικό φίλο που περπατούσε δίπλα σας και συμμετείχε στα παιδικά σας παιχνίδια, πιθανότατα τον αφήσατε πίσω μεγαλώνοντας. Οι επιστήμονες διαπιστώνουν τώρα ότι αυτή η εμπειρία συνδέεται με το αίσθημα που έχουν ορισμένοι ενήλικες πως κάποιος είναι παρών, ακόμη και χωρίς καμία εμφανή αισθητηριακή ένδειξη.

Το ερώτημα ξεπερνά το πώς φανταζόμαστε έναν σύντροφο: πώς φτάνουμε να νιώθουμε ότι μοιράζεται μαζί μας τον ίδιο χώρο;

Για να το εξετάσουν, οι ερευνητές στράφηκαν στις παιδικές αναμνήσεις ενηλίκων. Ζήτησαν από άτομα που θυμούνταν φανταστικούς φίλους να περιγράψουν τις εμπειρίες τους, ανάμεσά τους και το σημείο όπου έμοιαζε να στέκεται εκείνος ο συνοδός.

Αυτή η λεπτομέρεια θα μπορούσε να βοηθήσει να εξηγηθεί πώς ένα φανταστικό πρόσωπο αποκτά μια αντιληπτή θέση δίπλα μας και αν ο ρόλος της έχει η επίγνωση του ίδιου μας του σώματος.

Η ομάδα ανέλυσε απαντήσεις από 185 ενήλικες που στρατολογήθηκαν μέσω του İzmir University of Economics στην Τουρκία και δεν ανέφεραν ψυχιατρική ή νευρολογική διάγνωση. Από αυτούς, οι 45 θυμούνταν ότι είχαν φανταστικό συνοδό.

Όλοι συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο για το πόσο συχνά ένιωσαν τον προηγούμενο μήνα την παρουσία κάποιου, χωρίς σαφή αισθητηριακή απόδειξη. Όσοι θυμούνταν φανταστικούς φίλους είχαν μέσο όρο 25,51 μονάδες, έναντι 20,07 στην άλλη ομάδα, σε κλίμακα από 15 έως 75.

Οι υψηλότερες βαθμολογίες αντιστοιχούσαν σε συχνότερες αναφορές τέτοιων εμπειριών. Η διαφορά δείχνει ότι οι ενήλικες που θυμούνταν φανταστικούς συνοδούς ήταν πιο πιθανό να νιώσουν παρουσία μέσα σε εκείνο το διάστημα.

Οι παιδικές αναμνήσεις αποκάλυψαν και ένα χωρικό μοτίβο. Οι συνοδοί τοποθετούνταν συχνότερα μπροστά από το σώμα ή δίπλα του. Από 114 εκτιμήσεις απόστασης για κατευθύνσεις όπου είχαν εμφανιστεί οι συνοδοί, οι 76 τους τοποθετούσαν εντός 70 εκατοστών.

Αυτό σημαίνει ότι περίπου τα δύο τρίτα αυτών των εκτιμήσεων βρίσκονταν μέσα στο όριο που έθεσε η μελέτη για τον χώρο αμέσως γύρω από το σώμα. Οι ερευνητές τον ονομάζουν peripersonal space: την κοντινή περιοχή που χρησιμοποιούμε όταν απλώνουμε το χέρι, κινούμαστε και αλληλεπιδρούμε με τους άλλους.

Οι ερευνητές προτείνουν ότι οι φανταστικοί συνοδοί μπορεί να συνδέονται με τον τρόπο που ο εγκέφαλος αναπαριστά το σώμα και τον γύρω χώρο, δίνοντας σε έναν φανταστικό κοινωνικό σύντροφο μια θέση μέσα σε αυτόν.

Παλαιότερα πειράματα με ρομπότ, που είχαν παρουσιαστεί από το ScienceAlert, δίνουν ένα στοιχείο για το πώς τα σωματικά σήματα μπορεί να συμβάλλουν στην αίσθηση ότι κάποιος βρίσκεται κοντά.

Σε εκείνα τα πειράματα, οι συμμετέχοντες κινούσαν τα χέρια τους ενώ ένα ρομπότ άγγιζε την πλάτη τους. Όταν οι ερευνητές έβαζαν μια μικρή καθυστέρηση ανάμεσα στην κίνηση και στο άγγιγμα, ορισμένοι συμμετέχοντες ένιωθαν ότι υπήρχε άλλο πρόσωπο πίσω τους.

Η εξήγηση που προτάθηκε ήταν ότι τα αντικρουόμενα σήματα έκαναν τον εγκέφαλο να αποδίδει αισθήσεις που προέρχονταν από τις δικές τους ενέργειες σε κάποιον άλλον.

Η νέα μελέτη δείχνει ότι οι παιδικοί φανταστικοί φίλοι και η αίσθηση παρουσίας στην ενήλικη ζωή μπορεί να σχετίζονται με τον τρόπο που βιώνουμε το σώμα μας και τον γύρω χώρο. Υπάρχει, πάντως, μια ενδιαφέρουσα διαφορά στο πού φαίνεται να εκτυλίσσονται αυτές οι εμπειρίες.

Ενώ οι φανταστικοί συνοδοί συνήθως θυμούνται να βρίσκονται μπροστά ή δίπλα στο σώμα, παλαιότερη έρευνα τοποθετεί συχνά το αίσθημα παρουσίας πίσω από αυτό ή δίπλα του.

Μια πιθανότητα που θέτουν οι ερευνητές είναι ότι οι φανταστικοί φίλοι καταλαμβάνουν τον χώρο που ταιριάζει σε πρόσωπο με πρόσωπο συζήτηση και παιχνίδι. Μια παρουσία πίσω μας θα μπορούσε να συνδέεται με ασαφείς σωματικές αισθήσεις, της οποίας την πηγή δεν μπορούμε αμέσως να ελέγξουμε με την όραση. Πρόκειται, όμως, για υποθέσεις· η έρευνα δεν τις εξέτασε άμεσα.

Τα ευρήματα εξαρτώνται επίσης από τις αναμνήσεις των ενηλίκων. Επειδή οι ερευνητές δεν παρακολούθησαν τα παιδιά όσο μεγάλωναν, δεν μπορούν να δείξουν ότι οι φανταστικοί συνοδοί προκαλούν μεταγενέστερες εμπειρίες παρουσίας. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες ήταν γυναίκες, όλοι στρατολογήθηκαν μέσω ενός πανεπιστημίου και το χωρικό αποτέλεσμα εξαρτήθηκε από αναλυτικές επιλογές.

Οι συμμετέχοντες ήξεραν ότι η μελέτη αφορούσε φανταστικούς συνοδούς, κάτι που ίσως ενίσχυσε τη συσχέτιση. Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ασθενέστερο αν η μελέτη επαναληφθεί χωρίς να αποκαλύπτεται το θέμα κατά τη στρατολόγηση.

Τα αποτελέσματα δεν αποτελούν ένδειξη για φαντάσματα. Προσφέρουν, όμως, έναν τρόπο να εξεταστεί πώς ο εγκέφαλος μας κάνει να νιώθουμε ότι μοιραζόμαστε έναν χώρο με κάποιον άλλον.

Η παρακολούθηση παιδιών σε βάθος χρόνου θα μπορούσε να δείξει αν μια τάση πίσω από τη φανταστική συντροφιά συνεχίζεται και στην ενήλικη ζωή, αλλά και πώς αυτό το αίσθημα αλλάζει όσο μεγαλώνουμε.

Πηγή: sciencealert.com.