Η Μισέλ Γιέο για το Blade Runner 2099 και τον γάμο της στα 60

Η Μισέλ Γιέο ετοιμάζεται να εμφανιστεί στο Blade Runner 2099 ως η Olwen, έναν χαρακτήρα που η ίδια ήθελε να μην είναι άνθρωπος αλλά ένα σύνθετο ον, μέσα σε έναν κόσμο όπου οι ρέπλικες κυριαρχούν.

Πριν συμφωνήσει να συμμετάσχει στη σειρά, η 64χρονη ηθοποιός είχε λάβει μια επιστολή από τη Σίλκα Λουίζα, δημιουργό του πρότζεκτ, την οποία χαρακτήρισε «υπέροχη επιστολή, επιστολή αγάπης», ζητώντας της να συμμετάσχει. Η Γιέο, που έχει υποδυθεί από μεγαλοαστές μέχρι action heroes και την Evelyn Wang στο Everything Everywhere All At Once, θεώρησε πως το Blade Runner ήταν κάτι διαφορετικό.

Η σειρά, συνέχεια κατά κάποιον τρόπο της ταινίας του Ρίντλεϊ Σκοτ του 1982 και του sequel του 2017, περιλαμβάνει ανθρώπους και ρέπλικες. Η Γιέο ήταν ξεκάθαρη: «Δεν θέλω να είμαι άνθρωπος». Έτσι, η Olwen διαμορφώθηκε ως μια τρομακτική φιγούρα, με «πολύ ψυχρό, σκληρό βλέμμα» και κίνηση που δεν είναι ρομποτική, αλλά ρευστή, «σαν δράκος, σαν φίδι».

Η ίδια λέει πως της αρέσει να βρίσκει μόνη της τις απαντήσεις. Στην προετοιμασία για το Blade Runner 2099, το βασικό ερώτημα που την απασχόλησε ήταν τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος και αν η ανθρωπιά είναι έμφυτη ή διαμορφώνεται από όσα περνά κανείς.

Μέσω βιντεοκλήσης από τη Νέα Υόρκη, η Γιέο εμφανίζεται γεμάτη ενέργεια, με λευκό T-shirt, μαζεμένα μαλλιά και μεγάλα, σκούρα γυαλιά. Μιλά γρήγορα για την οικογένειά της, τη σειρά και τις διακοπές της το περασμένο καλοκαίρι στο νησί του Λικ Μπεσόν στις Μπαχάμες.

Η ένταση αυτή ξαφνιάζει κάπως, καθώς τα τελευταία χρόνια πολλοί ρόλοι της χαρακτηρίζονται από ακινησία και συγκράτηση. Στο Crazy Rich Asians, ως η ψυχρή μητριάρχης Ελεanor Young, και στο Everything Everywhere All At Once, ως η συντετριμμένη Evelyn Wang, στηρίχθηκε σε μικρές εκφράσεις και αυστηρά βλέμματα. Για την ερμηνεία αυτή κέρδισε Όσκαρ το 2023, ως η πρώτη Ασιάτισσα που βραβεύτηκε ως καλύτερη ηθοποιός.

Ωστόσο, η πορεία της ξεκίνησε αλλιώς. Η Γιέο υπήρξε αρχικά χορεύτρια, πέρασε στις ταινίες δράσης τη δεκαετία του ’80 και παραμένει εξίσου σωματική όσο κάθε άλλο αστέρι του Χόλιγουντ. Με το ένστικτο της action star και τη στάση της που δεν δείχνει προσκόλληση, λέει πως κάποιες φορές βρήκε το Χόλιγουντ πιο επιφυλακτικό από την άγρια κινηματογραφική σκηνή του Χονγκ Κονγκ, όπου μεγάλωσε επαγγελματικά.

Η ίδια σημειώνει πως είναι μικρόσωμη, «πέντε πόδια και τέσσερις ίντσες», όμως η ικανότητά της να αλλάζει ύφος με την κίνηση είναι τόσο έντονη, ώστε όταν στέκεται δίπλα στη Χάντερ Σάφερ, τη σαφώς ψηλότερη συμπρωταγωνίστριά της στο Blade Runner, «κάπως νιώθεις ότι την επισκιάζω».

Η Σάφερ υποδύεται την Κόρα, τη συνεργάτιδα της Γιέο στο Blade Runner, δηλαδή μια ρέπλικα αστυνομικό της LAPD, που έχει αποστολή να φέρει πίσω στη βάση μια αγνοούμενη συνάδελφό τους. Τα πράγματα περιπλέκονται από το γεγονός ότι η Κόρα είναι άνθρωπος που προσποιείται τη ρέπλικα, ενώ η Ολγουέν της Γιέο αντιμετωπίζει τον δικό της επικείμενο, προγραμματισμένο θάνατο.

Η σειρά τοποθετείται 50 χρόνια μετά το τελευταίο μέρος του franchise και παρουσιάζει έναν κόσμο όπου οι ρέπλικες έχουν την εξουσία και οι άνθρωποι βρίσκονται σε μόνιμη θέση υποτελών. Η Γιέο λέει πως αυτό το πλαίσιο μοιάζει ανατριχιαστικά επίκαιρο, ειδικά με όσα έχουν συμβεί πρόσφατα γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, και ότι η πρόκληση ξεπερνούσε τα υπαρξιακά ερωτήματα για το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος.

Για την ίδια, το ζήτημα ήταν και πρακτικό: πώς αποδίδεται ένας χαρακτήρας που έχει δημιουργηθεί σε εργαστήριο. «Δεν είχαν παιδική ηλικία», λέει. «Άρα νιώθεις ότι έχεις απέναντί σου κάποιον που δεν καταλαβαίνει την ιδιωτικότητα. Είναι συνέχεια πάνω σου και, αν θέλει κάτι, το παίρνει. Με την Ολγουέν ήθελα να μη ξέρεις πού βρίσκεται ή τι θα κάνει μετά, και όλοι να φοβούνται».

Τα δικά της παιδικά χρόνια, σε μια μεσοαστική κινεζική οικογένεια της Μαλαισίας, ήταν μια περίοδος όπου οι φιλοδοξίες της ευρύτερα ενθαρρύνονταν. Ο πατέρας της, Ντάτουκ Γιόου Κιάν-τεϊκ, ήταν γνωστός δικηγόρος και επιχειρηματίας που είχε σπουδάσει στην Αγγλία, ενώ η μητέρα της, Τζάνετ, πρώην βασίλισσα ομορφιάς, είχε μεγάλη επίδραση στην καριέρα της.

Το οικογενειακό περιβάλλον ήταν σε μεγάλο βαθμό συμβατικό. Όταν η Γιέο είπε πως ήθελε να κάνει καριέρα στον χορό, οι γονείς της θεώρησαν απολύτως φυσικό να ακολουθήσει το μπαλέτο, να αποφοιτήσει ως δασκάλα και έπειτα να επιστρέψει για να ανοίξει τη δική της σχολή μπαλέτου. «Ήταν ευχαριστημένοι», λέει.

Παράλληλα, το περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσε ήταν πιο ανοιχτό από το συνηθισμένο. Η Ίποχ, όπου μεγάλωσε, είναι πρωτεύουσα πολιτείας της Μαλαισίας, 200 χιλιόμετρα βόρεια της Κουάλα Λουμπούρ, και τότε ήταν μια ζωντανή, κοσμοπολίτικη πόλη. Αυτό έκανε τον κόσμο να μοιάζει πιο προσβάσιμος και, όταν στα 15 της πήρε θέση για σπουδές μπαλέτου στη σχολή Hammond στο Τσέστερ, η απόφαση να φύγει τόσο μικρή δεν φαινόταν τόσο παράξενη.

Η ίδια λέει πως ταξίδεψε μόνη της στην Αγγλία, όπου είχε πολλούς ξαδέλφους, όμως παραμένει εντυπωσιακό ότι η οικογένειά της της επέτρεψε όχι μόνο να διασχίσει τον κόσμο μόνη, αλλά και να μείνει σε φοιτητική εστία, 7.000 μίλια μακριά.

Η Γιέο λέει πως τέτοιες φιλοδοξίες ήταν ήδη μέρος της ανατροφής της. «Ήμουν πάντα λίγο τυχοδιώκτρια, κάτι που μας το καλλιέργησαν οι γονείς μου», λέει. «Ο πατέρας μου είχε τη φιλοσοφία ότι η εκπαίδευση είναι πολύτιμη, αλλά εσύ αποφασίζεις τι θέλεις να κάνεις. Ποτέ δεν μου είπε ότι έπρεπε να ακολουθήσω τα μεγάλα πέντε: δικηγόρος, γιατρός, λογιστής, τέτοια πράγματα».

Τότε δεν ήθελε να γίνει ηθοποιός. Στόχος της ήταν το μπαλέτο. Ένα από τα ενδιαφέροντα στοιχεία της ζωής της είναι ότι μπόρεσε να αφομοιώνει τις ξαφνικές αλλαγές και να στρέφεται σε νέες εμπειρίες με σχετική ευκολία.

Η ενέργειά της, όπως λέει και η ίδια, είναι κυρίως παιγνιώδης, είτε πετά μέσα από τον αέρα στο Crouching Tiger, Hidden Dragon είτε κινείται με το μακρύ παλτό της ως ρέπλικα στο Blade Runner. «Είναι σχεδόν σκανταλιάρηδες», λέει για τους μη ανθρώπινους χαρακτήρες, «σαν κάτι που παίζει με το φαγητό του».

Γι’ αυτό, όταν η ερμηνεία της γίνεται ακίνητη, αποκτά ιδιαίτερη δύναμη. Σε μια σκηνή του πιλοτικού επεισοδίου του Blade Runner 2099, η Ολγουέν ενημερώνεται ότι πρέπει να κυνηγήσει και να εξοντώσει μια παλιά ρέπλικα με την οποία ήταν κοντά και που φαίνεται να έχει αποστατήσει. Η Ολγουέν κοιτά σιωπηλή τον ανώτερό της και λέει: «Δεν σκότωσα ποτέ κανέναν δικό μου». Εκείνη τη στιγμή, ένα μυ στο μάγουλό της τρεμοπαίζει. Η Γιέο λέει γελώντας: «Χρόνια εξάσκησης, αγαπητέ μου. Χρόνια και χρόνια».

Οι εμπειρίες της στην Αγγλία έφεραν μια μεγάλη καμπή. Εκεί αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τα σχέδιά της και να ξεκινήσει από την αρχή. Στη σχολή τραυμάτισε την πλάτη της και της είπαν πως η επαγγελματική καριέρα στον χορό δεν ήταν εφικτή. Συγκρίνει εκείνη τη στιγμή με έναν καθρέφτη που σπάει και θυμάται πως, ως «ανόητη 17χρονη», ένιωσε ότι τελείωσε το όνειρό της.

Κοιτώντας πίσω, θεωρεί πως στάθηκε τυχερή που βρέθηκε υπό την καθοδήγηση της διευθύντριας, της κυρίας Hammond, «μιας μεγαλύτερης, σοφότερης κυρίας» που της είπε: «Ηρέμησε, τρελό μικρό κορίτσι. Δεν είναι το τέλος του κόσμου. Μπορείς ακόμη να ασχολείσαι με τον χορό». Έτσι, αφού έδωσε τα A-levels, πήγε στο σημερινό Manchester Metropolitan University για να σπουδάσει δημιουργικές τέχνες, με έμφαση στην ιστορία και τη χορογραφία του χορού. «Στο τέλος της μέρας, αν αυτό είναι η επόμενη καλύτερη επιλογή μου, θα την πάρω».

Η Γιέο παρουσιάζει την ανατροπή αυτή ως κάτι σχετικά εύκολο. Θεωρεί πως, αφού πέρασε το αρχικό σοκ, γρήγορα λογικοποίησε την κατάσταση και είπε στον εαυτό της ότι το νέο πρόγραμμα σπουδών εξακολουθούσε να αφορά τον κόσμο που αγαπούσε. «Και τώρα, όταν το σκέφτομαι πίσω, αυτές οι εμπειρίες τελικά με βοήθησαν στις πολεμικές τέχνες», λέει.

Ως παιδί, ήταν πολύ αθλητική, πρωταθλήτρια στο σκουός και αθλήτρια. «Έτρεχα, έκανα άλμα εις ύψος, αγαπώ την ύπαιθρο, τη σωματική πρόκληση. Όλα αυτά βοήθησαν στις ταινίες δράσης», λέει.

Η στροφή αυτή, όμως, ήρθε λίγα χρόνια αργότερα. Μετά τις σπουδές της, γύρισε στη Μαλαισία και αναρωτήθηκε τι να κάνει στη συνέχεια. Σκέφτηκε να ανοίξει σχολή χορού με μια φίλη της, αλλά η μητέρα της είχε άλλα σχέδια. Πίσω από την πλάτη της, όπως λέει η ίδια, η Τζάνετ έστειλε φωτογραφίες της επιτροπή του Miss Malaysia. Η Γιέο κέρδισε τον διαγωνισμό το 1983, στα 21 της.

Ακολούθησε τη διαδικασία «για να την ξεφορτωθεί», όπως λέει, όμως όταν της ζήτησαν να συμμετάσχει σε ακόμη έναν διαγωνισμό ομορφιάς στην Αυστραλία, έβαλε όριο. «Είπα, όχι, δεν το κάνω, επιστρέφω στην Αγγλία».

Δεν ήθελε να αρπάξει την ευκαιρία να ταξιδέψει, γιατί, παρότι «λατρεύω να χορεύω στη σκηνή, δεν αγαπώ να μιλάω στη σκηνή». Όπως λέει, πανικοβάλλεται, ιδρώνει και της τρέμουν τα γόνατα. «Το να πας στο Comic Con είναι τρομακτικό όσο δεν πάει. Πάντα νομίζω ότι θα γελοιοποιηθώ».

Παρόλα αυτά, η επιμονή της μητέρας της επικράτησε και πήγε στην Αυστραλία. Αυτό αποδείχθηκε καθοριστικό, καθώς η προβολή της την έφερε στην προσοχή τηλεοπτικού σταθμού στο Χονγκ Κονγκ που αναζητούσε νέο, κινεζόφωνο υποκριτικό ταλέντο. Η ίδια άδραξε την ευκαιρία και βρέθηκε σε μια παράξενη και «τρομακτική» κατάσταση.

Αν και μιλά για τον εαυτό της ως άτομο που αγαπά την περιπέτεια, αυτό ήταν κάτι διαφορετικό: βρέθηκε να παίζει σε ταινία σε γλώσσα που δεν μιλούσε άπταιστα και δεν μπορούσε να διαβάσει καθόλου. «Ακόμη δεν μπορώ», λέει. «Ευτυχώς τότε στο Χονγκ Κονγκ δεν είχαν πολύ σενάριο». Στις πρώτες ταινίες της, όπως το Yes, Madam! και το The Owl vs Bumbo, άκουγε τις ατάκες από τον βοηθό σκηνοθέτη και τις επαναλάμβανε.

Οι ρυθμοί παραγωγής ήταν αστραπιαίοι. Θυμάται μια περίπτωση όπου τελείωσαν τα γυρίσματα τη Δευτέρα το πρωί, αφού δούλευαν όλη νύχτα, και την Παρασκευή βράδυ η ταινία ήταν ήδη στις αίθουσες. «Το μοντάρουν όσο γυρίζουν», λέει.

Αυτός ο ρυθμός της ταίριαζε. «Σε σκληραίνει και σε αναγκάζει να σκέφτεσαι γρήγορα. Είναι σαν να είσαι σε stand-up παράσταση». Καθώς βελτιώνονταν οι πολεμικές της τέχνες, έγινε γρήγορα σταρ και γύρισε τη μία ταινία μετά την άλλη, μέχρι που γνώρισε τον δισεκατομμυριούχο επιχειρηματία Ντίκσον Πουν. Την προσέλαβε για να πρωταγωνιστήσει σε διαφήμιση μιας από τις επιχειρήσεις του και μέσα σε λίγα χρόνια παντρεύτηκαν.

Η Γιέο έχει μιλήσει για αυτόν τον γάμο ως μια φιλική αποτυχία που κράτησε τέσσερα χρόνια, με το διαζύγιό της το 1992 να της επιτρέπει να επιστρέψει στην υποκριτική. Όσο ήταν παντρεμένη με τον Πουν, σταμάτησε να εργάζεται, κάτι που αποδίδει στις πιο συντηρητικές πλευρές του περιβάλλοντός της, και δεν το επανέλαβε στον δεύτερο γάμο της.

Τα τελευταία 22 χρόνια βρίσκεται σε σχέση με τον Ζαν Τοτ, πρώην επικεφαλής της Ferrari, τον οποίο γνώρισε το 2004 και με τον οποίο αρραβωνιάστηκε για 19 χρόνια πριν παντρευτούν το 2023. Ο Τοτ της έχει πει πως ήταν έρωτας με την πρώτη ματιά, όταν τη είδε «να κατεβαίνει κάποια σκαλιά στη Σαγκάη το 2004». Ακολούθησε συνάντηση στο Παρίσι και για ένα διάστημα διατηρούσαν σχέση εξ αποστάσεως. Ο Τοτ, σήμερα 80 ετών, χρειάστηκε τη βοήθεια φίλων του για να μάθει να στέλνει μηνύματα, ώστε να κρατήσουν επαφή.

Η ίδια λέει: «Μου άρεσε πολύ ο τύπος. Πολύ ευθύς, ειλικρινής, όλα αυτά». Δύο μήνες μετά τη γνωριμία τους, εκείνος της έκανε πρόταση γάμου και, όπως λέει, «τα πήγαμε πολύ καλά», δέχτηκε.

Γιατί να παντρευτούν ύστερα από τόσο μεγάλο αρραβώνα; Η ίδια λέει πως η πανδημία τούς έσπρωξε τελικά σε αυτή την απόφαση. Στη διάρκεια του lockdown συνειδητοποίησαν ότι η Γιέο, ως κάτοχος μαλαισιανού διαβατηρίου, δεν είχε αυτόματο δικαίωμα να ταξιδεύει για να δει τον Τοτ στο κοινό τους κέντρο βάσης στην Ελβετία, αν δεν ήταν παντρεμένοι. Έτσι παντρεύτηκαν εκεί, πριν εκείνη φύγει ξανά για γυρίσματα στο Blade Runner στην Πράγα, στο Avatar 4 στις ΗΠΑ και στην επερχόμενη ταινία The Surgeon στην Ιρλανδία.

Η παύση που έκανε στον πρώτο της γάμο δεν έβλαψε την καριέρα της. Το αντίθετο. Όταν επέστρεψε στο σινεμά του Χονγκ Κονγκ, η φήμη της ανέβηκε τα επόμενα πέντε χρόνια, καθώς η βιομηχανία εκτοξευόταν, μέχρι που το 1997 τράβηξε την προσοχή των casting directors του Χόλιγουντ για τη νέα ταινία Bond. Ως πρώτη της αμερικανική ταινία, αυτή ήταν η καμπή για τη Γιέο, αν και αρχικά οι εμπειρίες της από…

Πηγή: theguardian.com.