Η φυσική θεωρείται μια ψυχρή και αυστηρή επιστήμη. Όμως, όπως λέει η Karmela Padavic-Callaghan, μπορεί να αλλάξει τη ζωή σας αν τη δείτε με λίγο περισσότερη υποκειμενικότητα.
Τον Δεκέμβριο του 2019, ένα κακό δόντι παραλίγο να με σκοτώσει. Ένας φρικτός πονόδοντος εξελίχθηκε στη μεγαλύτερη κρίση υγείας της ζωής μου και τελικά με οδήγησε για μια εβδομάδα σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Όταν ανάρρωσα, έπρεπε να βρω ένα νόημα σε ό,τι μου είχε συμβεί. Ήταν προσωπική αμέλεια; Τρομερή ατυχία; Ήταν λάθος του αμερικανικού συστήματος υγείας; Αναστατωμένη και χωρίς να ξέρω πώς να το διαχειριστώ, στράφηκα σε έναν χώρο όπου είχα βρει εδώ και καιρό απαντήσεις σε υπαρξιακά ερωτήματα: την κβαντική φυσική.
Η φυσική θεωρείται συχνά η αρχαιότερη επιστήμη της ανθρωπότητας, με απαρχές στους πρώτους αστρονόμους. Μεγάλο μέρος της κατανόησής μας για τον κόσμο στηρίζεται στη φυσική ως μια σταθερή, αυστηρή και αντικειμενική βάση. Είναι μια επιστήμη που χωρίζει τον κόσμο σε κομμάτια, τα αναλύει και στη συνέχεια τα συνθέτει ξανά σε ένα σύνολο που κατανοούμε καλύτερα. Αυτή η διαδικασία, που βασίζεται στον εμπειρισμό και στα μαθηματικά, δεν ενδιαφέρεται για συναισθήματα. Η φυσική δεν είναι προσωπική: για παράδειγμα, όποιος κι αν είστε, δεν μπορείτε να ξεφύγετε από μια μαύρη τρύπα. Κι όμως, εγώ πάντα έπαιρνα τη φυσική πολύ προσωπικά.
Στο βιβλίο μου, Entangled States: A life according to quantum physics, καλώ τον αναγνώστη να κάνει το ίδιο και, δείχνοντας πώς αυτό ωφέλησε εμένα, υποστηρίζω ότι η μετατροπή του αντικειμενικού σε υποκειμενικό μπορεί να αλλάξει τη ζωή.
Πάρτε το κακό μου δόντι. Όταν η κρίση πέρασε, αυτό που με κρατούσε ξύπνια τη νύχτα ήταν, ουσιαστικά, ένα ζήτημα αιτίας και αποτελέσματος. Το αποτέλεσμα ήταν ότι παραλίγο να πεθάνω στη ΜΕΘ, αυτό είναι ξεκάθαρο. Αλλά ποια ήταν η αιτία; Προσπαθώντας να επεξεργαστώ το γεγονός, κατέληξα σε αρκετές αντικρουόμενες εκδοχές. Ήταν εξ ολοκλήρου δικό μου λάθος, επειδή δεν μου αρέσει να πηγαίνω στον οδοντίατρο. Δεν έφταιγα καθόλου, επειδή ήμουν μεταπτυχιακή φοιτήτρια και έτσι κι αλλιώς δεν μπορούσα να πληρώσω τον οδοντίατρο. Η προσπάθεια να συμφιλιώσω αυτές τις δύο ακολουθίες αιτίας και αποτελέσματος με αναστάτωσε ακόμη περισσότερο.
Η ανακούφιση ήρθε απρόσμενα μέσα από συζητήσεις με φυσικούς που μελετούν την αιτιότητα στον κβαντικό κόσμο. Κάνοντας ρεπορτάζ για το New Scientist, έμαθα για τον «quantum switch», μια διαδικασία που επιτρέπει σε ένα σύστημα να εμφανίζει αόριστη αιτιότητα, όπου διαφορετικές ακολουθίες αιτίας και αποτελέσματος μπορούν να συνυπάρχουν την ίδια στιγμή μέσα από το κβαντικό φαινόμενο της υπέρθεσης. Η ιδέα δεν έχει μείνει χωρίς επικριτές, όμως πειράματα με σωματίδια φωτός έχουν ενισχύσει την αξιοπιστία της. Κάποιοι ερευνητές έχουν φτάσει μάλιστα στο σημείο να προτείνουν ότι ο quantum switch θα πρέπει να ενσωματωθεί σε αναδυόμενες κβαντικές τεχνολογίες, όπως οι κβαντικοί υπολογιστές και οι μπαταρίες, ώστε να λειτουργούν καλύτερα.
Ως φυσικός, καταλαβαίνω ότι έχω ελάχιστα κοινά με ένα σωματίδιο φωτός. Εγώ, ως μακροσκοπική και θερμή ύπαρξη, δεν επηρεάζομαι από τους νόμους της κβαντικής φυσικής, ενώ το φωτόνιο δεν μπορεί να ξεφύγει από την κβαντική του φύση. Κι όμως, το να σκέφτομαι το φωτόνιο στον quantum switch, με τη συμπεριφορά του να καθορίζεται ταυτόχρονα από το «Α προκαλεί το Β» και το «Β προκαλεί το Α» με τρόπο που μοιάζει απαγορευμένος σε κάθε άλλη περίπτωση, με βοήθησε να απαλύνω το αδιέξοδο με το δόντι μου.
Μπορούμε να αξιοποιήσουμε τα κβαντικά φαινόμενα για να δημιουργήσουμε ένα νέο είδος υγειονομικής περίθαλψης;
Ίσως και εδώ να μπορούσαν να είναι αληθινές ταυτόχρονα αρκετές αντικρουόμενες ιδέες. Αυτό μου έδωσε λίγη γαλήνη και επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο έκανα τις επιλογές μου στο μέλλον. Πηγαίνω πιο συχνά στον οδοντίατρο τώρα και πιστεύω ότι η βελτίωση των συνθηκών εργασίας των μεταπτυχιακών φοιτητών στις ΗΠΑ, για παράδειγμα με την παροχή οδοντιατρικής ασφάλισης, είναι επείγουσα και κρίσιμη.
Στο Entangled States περιγράφω μια ντουζίνα παρόμοια παραδείγματα, περιπτώσεις όπου η κβαντική φυσική μού πρόσφερε καθοδήγηση για κάτι που δεν μπορούσα να καταλάβω στη ζωή μου και στον κόσμο ή, τουλάχιστον, με έσπρωξε να το σκεφτώ διαφορετικά. Γράφω για τη συμφιλίωσή μου με την queer ταυτότητά μου, για την εμπειρία μου ως νεαρής μετανάστριας, για τον τρόπο που χτίζω σχέσεις, για τον τρόπο που κάποτε δίδασκα μαθητές λυκείου και για πολλά ακόμη, όλα σε διάλογο με όσα έχω μάθει για την κβαντική φυσική τόσο ως επιστήμονας όσο και ως δημοσιογράφος.
Το να βρίσκομαι μέσα στην αιχμή της επιστήμης, να κάνω ρεπορτάζ στο όριο όπου η ανθρώπινη γνώση αγγίζει το άγνωστο —και ακριβώς εκεί λάμπει η κβαντική φυσική— με άλλαξε αναμφίβολα. Το ότι αγκάλιασα την επίδρασή της με έναν ιδιότυπο και συναισθηματικό τρόπο, που συμπληρώνει την αντικειμενική αυστηρότητα της ίδιας της επιστήμης, βελτίωσε τη ζωή μου και με έκανε καλύτερο άνθρωπο. Το προτείνω ανεπιφύλακτα. Αντί να αντιμετωπίζετε όλα τα κβαντικά ζητήματα ως απόλυτα αφηρημένα και παράξενα, σκεφτείτε μερικές φορές να τα πάρετε προσωπικά.
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
