Σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, μόνο η δορυφορική πλοήγηση εκτιμάται ότι στηρίζει πάνω από το 10% του ΑΕΠ. Η συνολική δορυφορικά εξαρτώμενη δραστηριότητα συμβάλλει ακόμη περισσότερο. Σύμφωνα με το INSEE και το CNES, ο διαστημικός τομέας της Γαλλίας κατέγραψε τζίρο 10,8 δισ. ευρώ το 2020 και στήριξε 33.200 θέσεις εργασίας στον χώρο του διαστήματος. Το 2025, στο Ηνωμένο Βασίλειο, η διαστημική δραστηριότητα αντιστοιχεί σε περίπου 18% του ΑΕΠ. Δεν χρειάζεται πολλή φαντασία για να αντιληφθεί κανείς το χάος που θα μπορούσε να προκληθεί αν ένας στρατηγικά κρίσιμος ευρωπαϊκός δορυφόρος ή ένα σύνολο δορυφόρων υπέστη ζημιά. Τα διαστημικά συστήματα αποτελούν το υποστηρικτικό δίκτυο για μεγάλο μέρος της σύγχρονης ζωής.
Αυτό σημαίνει ότι αυτά τα συστήματα δεν μπορούν να μείνουν αφύλακτα. Είναι υπερβολικά σημαντικά και, ως εκ τούτου, αποτελούν εξαιρετικά ελκυστικούς στόχους για τους αντιπάλους μας, οι οποίοι, σύμφωνα με αναλυτές και παράγοντες της αγοράς, τα παρακολουθούν ήδη στενά. Η προστασία τους ξεκινά από τη δυνατότητα να βλέπουμε με ακρίβεια τι συμβαίνει γύρω τους, κάτι που αναδεικνύει τον κρίσιμο ρόλο της Space Situational Awareness (SSA). Πρόκειται για έναν τομέα με σημαντική ανάπτυξη, καθώς οι δαπάνες αναμένεται να φτάσουν τα 61 δισ. δολάρια την επόμενη δεκαετία, και είναι απολύτως αναγκαίος αν κυβερνήσεις και αμυντικοί φορείς θέλουν να ξεπεράσουν το λεγόμενο πρόβλημα απόδοσης ευθύνης και να μπορούν να ξεχωρίζουν μια εχθρική ενέργεια από ένα ατύχημα. Η τροχιά παραμένει ένας κοινός χώρος, με κυρίως εθελοντικό συντονισμό της κυκλοφορίας, κάτι που καθιστά δύσκολο να εξακριβωθεί γιατί απέτυχε ένας δορυφόρος ή ποιος μπορεί να βρίσκεται πίσω από μια σύγκρουση.
Η Ρωσία, μεταξύ άλλων, έχει αξιοποιήσει πλήρως αυτό το φαινόμενο, ασκώντας στην Ευρώπη τη λεγόμενη γκρίζα ζώνη επιθετικότητας, η οποία μένει κάτω από το όριο που θα πυροδοτούσε ανοιχτό πόλεμο. Η SSA αποτελεί ισχυρό αποτρεπτικό παράγοντα, τόσο για εμάς στην Ευρώπη όσο και για τους συμμάχους μας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Κίνα αναπτύσσει γρήγορα τις υποδομές που θα της επιτρέψουν να εξελιχθεί σε στρατιωτική διαστημική υπερδύναμη, ιδίως με τη μεγα-συστοιχία σε χαμηλή τροχιά Guowang. Η χώρα έχει ζητήσει από τη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών να της επιτραπεί να θέσει σε τροχιά σχεδόν 13.000 δορυφόρους, δηλαδή περίπου 1.000 περισσότερους από όσους έχουν μέχρι στιγμής εγκριθεί για το Starlink.
Η Ευρώπη λέει, όπως λέει εδώ και καιρό, ότι επιδιώκει στρατηγική αυτονομία. Τώρα είναι η στιγμή να την αποκτήσει. Η Ευρώπη είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος συνεισφέρων στην παγκόσμια αγορά SSA με μερίδιο 27,7%, πίσω από τις ΗΠΑ που έχουν μερίδιο 42,4%, σύμφωνα με την ανάλυση της Insight Partners. Η γερμανική αγορά εκτιμάται στα 60 εκατ. δολάρια και ακολουθεί η γαλλική με 40 εκατ. δολάρια το 2025. Η Ευρώπη εστιάζει στην ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας στο διάστημα, κάτι που δείχνει την ανάγκη να αναπτυχθούν τεχνολογίες και υποδομές space-based SSA (SB-SSA). Αυτό είναι ενθαρρυντικό: η SB-SSA πρέπει να θεωρηθεί στρατηγική προτεραιότητα σε όλη την Ευρώπη, και πέρα από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αν θέλουμε να είμαστε αυτόνομοι. Δεν μπορούμε να αμυνθούμε απέναντι σε κάτι που δεν μπορούμε να δούμε και δεν μπορούμε να σχεδιάσουμε σοβαρά την άμυνα στο διάστημα αν δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια ποιες απειλές αντιμετωπίζουμε σε τροχιά.
Στην Ευρώπη και στη Δύση συνολικά υπάρχουν μερικά από τα καλύτερα πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα στον κόσμο, καθώς και χαρισματικοί μηχανικοί που αναπτύσσουν την οπτική τεχνολογία του αύριο. Αυτές οι κάμερες μπορούν να εντοπίζουν αντικείμενα διαμέτρου μόλις λίγων εκατοστών από απόσταση έως και 10 χιλιομέτρων. Η Ευρώπη πρέπει να δώσει προτεραιότητα στην SSA, εξασφαλίζοντας σταθερή και γενναιόδωρη χρηματοδότηση σε κατασκευαστές και καινοτόμες εταιρείες και μεταρρυθμίζοντας τις προμήθειες, ώστε να μπορούν να ανταγωνίζονται για συμβόλαια οι καλύτερες εταιρείες και όχι μόνο οι πιο γνωστές. Πρέπει επίσης να στηρίξει τη συνεχή, ασφαλή και ειδικά διαστημική παρακολούθηση περιουσιακών στοιχείων, η οποία έχει σημαντικά τακτικά και τεχνικά πλεονεκτήματα σε σχέση με την επίγεια αντίστοιχη. Είναι λιγότερο εκτεθειμένη, μπορεί να παρακολουθεί αντικείμενα σε κάθε τροχιακό επίπεδο και έχει εξωεδαφικό χαρακτήρα. Ορισμένες εκθέσεις αγοράς προβλέπουν σημαντική αύξηση στη χρήση SB-SSA για Space Surveillance and Tracking και Space Domain Awareness τα επόμενα χρόνια. Το 2025, τα ωφέλιμα φορτία οπτικής απεικόνισης από το διάστημα, όπως τα ορατά, πολυφασματικά και υπερφασματικά συστήματα, κατείχαν το υψηλότερο μερίδιο αγοράς με 35% της συνολικής αγοράς, αξίας 658 εκατ. δολαρίων, ανάμεσα σε όλους τους άλλους αισθητήρες, συμπεριλαμβανομένων των υπέρυθρων, των επίγειων τηλεσκοπίων επιτήρησης του διαστήματος και των star trackers.
Στην πράξη, χρειαζόμαστε οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να εγκαταλείψουν τη συνήθεια της στήριξης εθνικών πρωταθλητών και της χρήσης του παρελθόντος ως οδηγού για το μέλλον. Απέναντι στη δύναμη των ΗΠΑ και της Κίνας, είναι πιθανό ότι ο αμυντικός τομέας της ΕΕ και οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών θα βρουν τρόπο να συνεργαστούν και να μοιραστούν δυνατότητες ώστε να αποκτήσουν στρατηγική αυτονομία, όμως απαιτείται πολύ πιο αποτελεσματική μεταρρύθμιση στις προμήθειες, ώστε οι ευέλικτες και δημιουργικές μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις να μπορούν να καινοτομούν, να μεγαλώνουν και να φτάνουν τα προϊόντα τους σε όσους τα χρειάζονται. Περισσότερη επιχειρησιακή ή έργο-κεντρική συνεργασία ανάμεσα στον αμυντικό και τον ιδιωτικό τομέα θα στηρίξει συνολικά το οικοσύστημα της διαστημικής άμυνας. Και το ζητούμενο είναι οι κάμερες, οι αισθητήρες και το λογισμικό να προμηθεύονται γρήγορα και να συνδέονται μεταξύ τους, προτού κάποια κρίση αποκαλύψει την αδυναμία μας.
Η Kammy Brun είναι γενική διευθύντρια της Simera Sense France.
