Μετάβαση στο περιεχόμενο
Friday 20 November

Η αυθεντική λάμψη του Τζον Μάντεν: «Ο προπονητής ήταν εκρηκτικός»

Η αυθεντική λάμψη του Τζον Μάντεν: «Ο προπονητής ήταν εκρηκτικός»
Εικόνα από το αρχικό άρθρο — theguardian.com.

Με την κυκλοφορία της νέας βιογραφικής ταινίας του Ντέιβιντ Ο. Ράσελ για τον προπονητή που έγινε σχολιαστής και στη συνέχεια εμβληματική μορφή του gaming, όσοι τον γνώριζαν καλύτερα θυμούνται μια πορεία που δεν μοιάζει με καμία άλλη.

Ο Τεντ Χέντρικς, φορώντας τη στολή και το κράνος των Oakland Raiders και κρατώντας έναν πορτοκαλί κώνο κυκλοφορίας σαν λόγχη, μπήκε σε προπόνηση καβάλα σε ένα αλογο-κάστανο και σταμάτησε στο κέντρο του γηπέδου, στο 50άρι. Κάποιοι προπονητές αμερικανικού ποδοσφαίρου θα αντιδρούσαν με οργή. Ο Τζον Μάντεν, όμως, δεν πτοήθηκε.

«Χρειαζόμασταν λίγη αποφόρτιση από την ένταση της καθημερινής δουλειάς», θυμάται ο 79χρονος Χέντρικς, που είχε δανειστεί το άλογο από κοντινό στάβλο. «Ήταν μια ιδέα της στιγμής, αλλά έφερε χαμόγελα σε όλους. Το μόνο που είπε ο Coach μόλις κατέβηκα ήταν: “Εντάξει παιδιά, ο Τεντ είναι εδώ, πάμε να ξεκινήσουμε”. Αλλά ξέρω ότι το χάρηκε κι εκείνος — από το βλέμμα του και τα σχόλια που έκανε αργότερα σε συνεντεύξεις».

Ο Μάντεν μένει στη μνήμη με αγάπη και έντονα, από τους πρώην παίκτες του, από τους φιλάθλους που απολάμβαναν τις τηλεοπτικές του περιγραφές και από μια γενιά που μεγάλωσε παίζοντας το ομώνυμο βιντεοπαιχνίδι. Αυτή η κληρονομιά βάζει ψηλά τον πήχη για τον Νίκολας Κέιτζ, που με τη βοήθεια σιλικονούχων προσθετικών υποδύεται τον Μάντεν στη νέα ταινία, με συμπρωταγωνιστές τους Κρίστιαν Μπέιλ, Κάθριν Χαν, Σιένα Μίλερ, Τζον Μουλάνι και Σέιν Γκίλις, σε σκηνοθεσία Ντέιβιντ Ο. Ράσελ.

Η ταινία, με τίτλο Madden, αφηγείται πώς αυτός ο ατημέλητος και απέριττος άνθρωπος έγινε μια τριπλή δύναμη: πρωταθλητής του Super Bowl ως προπονητής των Raiders υπό τον ιδιοκτήτη Άλ Ντέιβις, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές του αμερικανικού ποδοσφαίρου σε μια 30ετή διαδρομή στη μετάδοση, και βασική μορφή στη δημιουργία του Madden NFL, ενός από τα πιο επιδραστικά franchises βιντεοπαιχνιδιών στην ιστορία.

Όταν εκλέχθηκε στο Pro Football Hall of Fame, ο Μάντεν είχε πει: «Οι άνθρωποι πάντα ρωτούν, είσαι προπονητής ή σχολιαστής ή τύπος του βιντεοπαιχνιδιού; Είμαι προπονητής, ήμουν πάντα προπονητής».

Πρώτα, όμως, ήταν παίκτης. Μεγαλωμένος στο Daly City της Καλιφόρνια, επιλέχθηκε από τους Philadelphia Eagles το 1958, αλλά ένας τραυματισμός έβαλε τέλος στην καριέρα του πριν προλάβει να αγωνιστεί σε επαγγελματικό παιχνίδι. Έπειτα στράφηκε στην προπονητική, πρώτα στο Allan Hancock College και στη συνέχεια ως αμυντικός συντονιστής στο San Diego State University.

Ο Ντέιβις τον έφερε στους Raiders ως προπονητή linebackers το 1967 και το Όκλαντ έφτασε στο Super Bowl την πρώτη του χρονιά. Δύο χρόνια αργότερα προήχθη σε head coach και, στα 32 του, έγινε τότε ο νεότερος προπονητής στην ιστορία του επαγγελματικού αθλητισμού.

Από το 1969 έως το 1978, ο Μάντεν είχε απολογισμό 103 νίκες, 32 ήττες και 7 ισοπαλίες στην κανονική περίοδο. Το ποσοστό νικών του, 75,9%, παραμένει το υψηλότερο στην NFL για προπονητή με τουλάχιστον 100 νίκες στην καριέρα του. Ποιο ήταν το μυστικό της επιτυχίας του;

Σε email συνέντευξη, ο Χέντρικς, μέλος του Hall of Fame και linebacker που έπαιξε υπό τον Μάντεν από το 1975 έως το 1978 και ήταν γνωστός ως «the Mad Stork», γράφει από τη Νεβάδα: «Ο Coach Madden ήταν κυρίως προσανατολισμένος στην επιθετική πλευρά του παιχνιδιού, αλλά γενικά καθοδηγούνταν από τρεις βασικές απαιτήσεις: 1) να είσαι στην ώρα σου, 2) να ξέρεις τα καθήκοντά σου και τα επιθετικά σχέδια της άλλης ομάδας, 3) να παίζεις σαν τρελός την Κυριακή. Ήταν λιγότερο προγραμματισμένος και πιο συντονισμένος με το situational football από άλλους προπονητές μου».

Ο Μάντεν έγινε γνωστός και για τις θεατρικές του αντιδράσεις στην άκρη του γηπέδου: φώναζε, χειρονομούσε, άνοιγε τα χέρια του και διαμαρτυρόταν στους διαιτητές. Ο Χέντρικς προσθέτει: «Ο Coach ήταν πράγματι εκρηκτικός. Μου άρεσε πολύ αυτό πάνω του, γιατί το έβγαζε προς τα έξω. Νομίζω ότι αυτό τον βοηθούσε να συνδέεται με την ομάδα και με τον κάθε παίκτη.

Μακριά από τα φώτα, ήταν ένας πολύ φροντιστικός άνθρωπος. Του άρεσαν οι καλές ιστορίες και του άρεσε να λέει κι ο ίδιος καλές, αισιόδοξες ιστορίες. Το γέλιό του ήταν μεταδοτικό. Ενδιαφερόταν για τον απλό κόσμο και τον καθημερινό φίλαθλο. Νομίζω ότι αυτό ήταν προφανές και γι’ αυτό τόσοι πολλοί φίλαθλοι μπορούσαν να ταυτιστούν μαζί του».

Η συνεργασία με τον έντονο και ευέξαπτο Ντέιβις δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Με βάση τα 40 χρόνια που κάλυπτε το NFL, ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Πίτερ Κινγκ, στο νέο του βιβλίο The Game, λέει τηλεφωνικά από το Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης: «Πολλοί άνθρωποι δούλεψαν για τον Άλ Ντέιβις και η μεγάλη πλειονότητά τους δυσανασχετούσε και το έβρισκε εξαιρετικά δύσκολο. Ο Άλ ήταν αδιάκοπος τελειομανής και απαιτούσε να γίνονται όλα με τον δικό του τρόπο.

Ο Τζον Μάντεν είναι σχεδόν ο μόνος που κατάλαβε ότι ο Άλ ήταν, με τον δικό του τρόπο, μια οριακή ιδιοφυΐα, έστω κι αν δεν ήταν πάντα εύκολος άνθρωπος. Δούλεψαν εξαιρετικά μαζί για μια δεκαετία: ο Άλ έφερνε κυρίως τους παίκτες και ήταν πολύ απαιτητικός, ενώ ο Τζον καταλάβαινε ότι το μόνο πραγματικά σημαντικό ήταν αν κέρδιζες ή έχανες. Όλα τα άλλα δεν είχαν τόση σημασία».

Ο Μάντεν οδήγησε το Όκλαντ σε επτά αγώνες τίτλου περιφέρειας και κατέκτησε το Super Bowl XI το 1977. Όμως το σωματικό και ψυχικό τίμημα ήταν τεράστιο. Ανέπτυξε έλκος, υπέφερε από οξεία κλειστοφοβία και βίωσε οδυνηρές ήττες στα play offs — όχι λιγότερο από το «Immaculate Reception» του 1972, όταν ο Φράνκο Χάρις των Pittsburgh Steelers μάζεψε μια αποκρουσμένη πάσα για αμφισβητούμενο touchdown.

Ο Μάντεν έμενε πεπεισμένος ότι η μπάλα είχε ακουμπήσει στο έδαφος ή είχε αναπηδήσει παράνομα μεταξύ των επιθετικών παικτών. Είχε επίσης μια δια βίου υποψία ότι ο επικεφαλής των διαιτητών του NFL, Άρτ ΜακΝάλι, επικοινωνούσε παράνομα με τους διαιτητές του γηπέδου μέσω τηλεφώνου στην πλάγια γραμμή.

Το συγκεκριμένο τηλέφωνο κατέληξε αργότερα στο σπίτι του Μάντεν στην Καλιφόρνια. Ο Κινγκ, 69 ετών, αποκαλύπτει: «Του έστειλα μήνυμα πολύ αργά στη ζωή του. Του είπα: “Γεια, έμαθα ότι έχεις αυτό το τηλέφωνο, θα ήθελα πολύ να μιλήσω μαζί σου γι’ αυτό”. Ο Μάντεν απάντησε πολύ κοφτά: “Δεν πρόκειται να μιλήσω γι’ αυτό. Κάτι άλλο;” Αυτό ήταν έξι ή οκτώ μήνες πριν πεθάνει. Έμεινε πικραμένος μέχρι το τέλος για εκείνο το παιχνίδι, πεπεισμένος ότι τους το έκλεψαν από τους Raiders».

Το 1979, μόλις 42 ετών, ο Μάντεν αποσύρθηκε, ανακοινώνοντας: «Αποχωρώ από την προπονητική στο αμερικανικό ποδόσφαιρο και δεν πρόκειται να ξαναπροπονήσω ποτέ». Δεν άλλαξε ποτέ γνώμη, απορρίπτοντας και την έκκληση του Ματ Μίλεν να αναλάβει τους Detroit Lions: «Αυτές οι μέρες τελείωσαν».

Η αποχώρηση, όμως, άνοιξε ένα ακόμη μεγαλύτερο κεφάλαιο. Στα επόμενα 30 χρόνια, ο Μάντεν έγινε η φωνή του φθινοπώρου, μεταδίδοντας 11 Super Bowl και κερδίζοντας 16 Sports Emmy Awards μαζί με τους Πατ Σάμερολ και Άλ Μάικλς, που περιέγραψε τη συνεργασία μαζί του ως «σαν να κερδίζεις το λαχείο».

Για ένα διάστημα, ο Μάντεν μοίραζε στους ξεχωριστούς παίκτες του αγώνα της Ημέρας των Ευχαριστιών, τον οποίο ανέλυε, ένα turducken — ένα κοτόπουλο μέσα σε πάπια μέσα σε γαλοπούλα. Έπαιξε σε πολλές τηλεοπτικές διαφημίσεις και παρουσίασε το Saturday Night Live το 1982.

Ο Κινγκ σημειώνει: «Σε 50 χρόνια που παρακολουθώ αγώνες σε όλα τα αθλήματα, πολύ προσεκτικά από την τηλεόραση, είναι ο καλύτερος που έχω ακούσει ποτέ να κάθεται δίπλα σου στο μπαρ. Σου μιλάει απλά. Δεν κηρύττει. Ενθουσιάζεται, φωνάζει, αλλά σου έμαθε πολλά για το ποδόσφαιρο χωρίς να μοιάζει ότι κάνει διάλεξη.

Έκανε το αμερικανικό ποδόσφαιρο πιο απλό, αλλά ταυτόχρονα το έκανε προσιτό και σε όσους ήξεραν από άθλημα και μπορούσαν να εκτιμήσουν πού έπρεπε να αποδοθεί η ευθύνη σε μια φάση. Και έκανε χιλιάδες, αν όχι δεκάδες χιλιάδες γυναίκες να αγαπήσουν το ποδόσφαιρο, επειδή ήταν αστείος, προσιτός και κατανοητός».

Λόγω της έντονης κλειστοφοβίας που έκανε αδύνατα τα αεροπορικά ταξίδια, ο Μάντεν μετακινούνταν νωρίς στην τηλεοπτική του καριέρα με τρένο και συχνά λειτουργούσε ως άτυπος εκπρόσωπος της Amtrak. Αργότερα, ταξίδευε σε όλη τη χώρα με ένα ιδιωτικό, διαμορφωμένο λεωφορείο 40 ποδιών, γνωστό ως Madden Cruiser.

Ο Κινγκ ταξίδεψε μαζί του τον Οκτώβριο του 1990 σε μια διαδρομή 3.000 μιλίων και 55 ωρών από το Pleasanton της Καλιφόρνιας στη Νέα Υόρκη. Όταν επιβιβάστηκαν στο λεωφορείο το μεσημέρι μιας Τετάρτης, ο Μάντεν του έθεσε τους κανόνες: «Δεν περιμένουμε κανέναν. Αν ανοίξεις ένα μπουκάλι νερό, το τελειώνεις και πίνεις κατευθείαν από το μπουκάλι· δεν τα αφήνεις όπου να ’ναι. Δεν παίρνουμε ποτέ την I-80 μέσα ή έξω από τη Νέα Υόρκη — έχει πάντα υπερβολική κίνηση». Μέσα σε μία ώρα, ο Κινγκ άφησε ένα μισοάδειο μπουκάλι σε ένα παγκάκι και δέχθηκε αμέσως παρατήρηση.

«Ο Μάντεν θα μπορούσε να ήταν πολύ καλός ρεπόρτερ», λέει ο Κινγκ. «Ήταν εξαιρετικά περίεργος και, στα χρόνια του κολεγίου και αμέσως μετά, είχε διαβάσει το Travels with Charley in Search of America του Τζον Στάινμπεκ και τον είχε κερδίσει η ιδέα να διασχίσει τις Ηνωμένες Πολιτείες — όχι με αεροπλάνο.

Πάντα πίστευε ότι θα ήταν καλό να δει πώς μοιάζει πραγματικά η χώρα. Σε εκείνο το ταξίδι είπε μερικά βαθιά πράγματα, όπως ότι όποιος κατεβαίνει για δημόσιο αξίωμα στις Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να κάνει ένα τέτοιο ταξίδι για να δει πώς είναι στ’ αλήθεια η χώρα, αντί να τη βλέπει από τα 40.000 πόδια, όπου στην πραγματικότητα δεν βλέπεις τίποτα».

Ένα ηλιόλουστο απόγευμα του Οκτωβρίου σταμάτησαν στην άκρη του δρόμου στον Interstate 80, στην αγροτική Νεμπράσκα. Ο Κινγκ συνεχίζει: «Ζήτησε από τον οδηγό να σταματήσει και άρχισε να ψάχνει σε ένα συρτάρι του λεωφορείου. Βρήκε ένα βιβλίο που λεγόταν Wild Flowers of America. Ανέφερε όλα αυτά τα λουλούδια και ο Μάντεν κατέβηκε από το λεωφορείο επειδή είχε δει ένα χωράφι με κατακόκκινα αγριολούλουδα και άρχισε να ψάχνει στο βιβλίο του, μέχρι που το βρήκε. Είπε: “Το βρήκα, λέγεται spotted knapweed.” Ήταν σαν να είχε δώσει ο ίδιος πάσα για touchdown.

Ήταν ενθουσιασμένος, δεν ντρεπόταν καθόλου γι’ αυτό. Θεωρούσε απίστευτο ότι ταξίδευε σε όλη την Αμερική και έβλεπε κάτι που δεν είχε ξαναδεί ποτέ, αυτά τα υπέροχα, πολύχρωμα λουλούδια. Αυτό ήταν ένα παράδειγμα του τι, όπως έλεγε, δεν θα έβλεπες ποτέ από αεροπλάνο, αλλά θα έβλεπες αν περνούσες ακριβώς δίπλα του».

Για την τρίτη και τελευταία πράξη της ζωής του, ο Μάντεν αγκάλιασε τον νεογέννητο ψηφιακό κόσμο. Στα μέσα της δεκαετίας του 1980, ο ιδρυτής της Electronic Arts, Τριπ Χόκινς, ήθελε να δημιουργήσει μια αληθινή προσομοίωση αμερικανικού ποδοσφαίρου και όχι ένα απλό arcade παιχνίδι. Αφού ένα σχέδιο με τον Τζο Μοντάνα να γίνει το πρόσωπο του παιχνιδιού ναυάγησε λόγω συμβολαίου με την Atari, ο Χόκινς αναζήτησε έναν στρατηγικό αρχιτέκτονα.

Μιλώντας μέσω βιντεοκλήσης από τη Σάντα Μπάρμπαρα της Καλιφόρνιας, ο Χόκινς εξηγεί: «Το NFL είναι ομαδικό άθλημα· υπάρχουν 22 παίκτες στο γήπεδο. Δεν πίστευα ότι ένας ή δύο αθλητές θα μπορούσαν να ορίσουν επαρκώς το brand. Επιπλέον, προτιμούσα να δουλέψω με έναν προπονητή που να εκπροσωπεί το brand, γιατί ήθελα να μπορώ να του κάνω ένα εκατομμύριο ερωτήσεις ώστε το παιχνίδι να γίνει όσο πιο ρεαλιστικό γίνεται».

Ο Χόκινς απευθύνθηκε στον Μάντεν, αναγνωρίζοντας πίσω από το πρόσωπο των ΜΜΕ τον βαθύ γνώστη του ποδοσφαίρου. «Ο Τζον, τελικά, είναι ιδιοφυΐα με μεγάλο μυαλό και, όταν μπήκε στην περιγραφή αγώνων, κατάλαβε ότι έπρεπε να δημιουργήσει μια περσόνα και να μη βγαίνει σαν άκαμπτος, νευρικός στρατηγικός προπονητής που ξέρει να εξουσιάζει 60 πολύ μεγαλόσωμους άντρες.

Προσπαθεί να έχει μια προσωπικότητα με την οποία να μπορεί να ταυτιστεί το κοινό — άντρες, γυναίκες και παιδιά — γι’ αυτό δημιούργησε αυτόν τον γελοίο χαρακτήρα που έκανε πολλά αστεία πράγματα. Όταν άρχισα να δουλεύω μαζί του, όμως, ήταν εντελώς σοβαρός για το ποδόσφαιρο. Κάθε συζήτηση ήταν απολύτως σοβαρή. Ήταν σαν να φτιάχναμε την Καπέλα Σιστίνα. Έπρεπε να γίνει σωστά κάθε λεπτομέρεια· δεν υπήρχε χρόνος για ανοησίες. Την ίδια στιγμή, έβριζε πάρα πολύ. Κάθε τρίτη λέξη ήταν ένα F-bomb».

Η συνεργασία τους ξεκίνησε σε ένα ταξίδι με τρένο της Amtrak από το Ντένβερ μέσα από τα Βραχώδη Όρη, με τον Χόκινς να χρησιμοποιεί ένα ερωτηματολόγιο 50 σελίδων.

«Είχε δικαίωμα να τρώει στο βαγόνι-εστιατόριο όλη μέρα, παρότι συνήθως ήταν κλειστό», θυμάται ο Χόκινς. «Ήταν σαν να ήταν ο προσωπικός του χώρος γραφείου. Είχε ένα γωνιακό τραπέζι και ένα πούρο με διάμετρο σχεδόν 2 ίντσες — σίγουρα το μεγαλύτερο πούρο που είχα δει ποτέ στη ζωή μου.

Βασικά έπαιζε μαζί του όλη μέρα. Δεν το άναβε ποτέ, αλλά το έβαζε στο στόμα και το μασούσε, κι άρχιζε να διαλύεται, με μεγάλα κομμάτια καπνού να πέφτουν στο τραπέζι. Ήταν ο κλασικός Τζον, γιατί ο Τζον ήταν ένας αυθεντικός ακατάστατος τύπος. Δεν τον ένοιαζε η μόδα».

Ο Μάντεν επέμενε το παιχνίδι να έχει 11 παίκτες σε κάθε πλευρά. Από την κυκλοφορία του το 1988, το Madden NFL εξελίχθηκε σε πολιτιστικό φαινόμενο, με νέα έκδοση κάθε καλοκαίρι πριν από την έναρξη της σεζόν του NFL και έσοδα που φτάνουν τα δισεκατομμύρια. Ο ίδιος, όμως, δεν μπορούσε ποτέ να χειριστεί το χειριστήριο.

Γελώντας, ο Χόκινς λέει: «Δεν ήθελε να εκτεθεί με το joystick. Είναι ανθρώπινο, ειδικά για ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας που δεν μεγάλωσαν με τέτοιο χειριστήριο. Χρειαζόταν υπερβολική δεξιοτεχνία και γνώση των κουμπιών, οπότε το έδινε απλώς σε έναν από τους γιους του, τον Μάικ ή τον Τζο, και τότε εκείνος μπορούσε…»

Πηγή: theguardian.com.

Το κείμενο δημιουργήθηκε από GPT 5.0. Δείτε τα AI Editorial Guidelines.

Περισσότερα από Fantasy

Όλα →