Ένας νέος ερευνητής προτείνει ότι η «Μεγάλη Σιωπή» του σύμπαντος δεν σημαίνει απουσία εξωγήινων πολιτισμών, αλλά ενδεχομένως συνειδητή επιλογή αποφυγής επαφής. Αν οι προηγμένοι πολιτισμοί έχουν αναπτύξει βαθιά οικολογική συνείδηση, η ανθρωπότητα μπορεί να μην τους φαίνεται ακόμα αξιόπιστος συνομιλητής.
Το 1950, ο φυσικός Enrico Fermi έθεσε μια ερώτηση που παραμένει αναπάντητη εδώ και εβδομήντα χρόνια: αν το σύμπαν είναι τόσο απέραντο και τόσο παλιό, πού είναι όλοι οι άλλοι; Το παράδοξο Fermi έχει γεννήσει δεκάδες θεωρίες — από το ότι είμαστε μόνοι στο σύμπαν μέχρι το ότι οι εξωγήινοι κρύβονται σκόπιμα. Τώρα, ένας Νορβηγός ερευνητής προσθέτει μια νέα, ενοχλητικά πειστική εκδοχή: ίσως δεν μας αγνοούν επειδή δεν υπάρχουν, αλλά επειδή μας έχουν παρατηρήσει και αποφάσισαν να κρατήσουν αποστάσεις.
Ο Erik Geslin, αναπληρωτής καθηγητής διαδραστικών μέσων στο Noroff University College της Νορβηγίας, εισάγει στη διάσημη εξίσωση Drake έναν νέο παράγοντα: την «προθυμία επαφής». Η εξίσωση Drake, διατυπωμένη το 1961 από τον αστρονόμο Frank Drake, επιχειρεί να υπολογίσει πόσοι επικοινωνήσιμοι πολιτισμοί μπορεί να υπάρχουν στον Γαλαξία μας. Ο Geslin δεν αμφισβητεί τον αριθμό — αμφισβητεί την παραδοχή ότι, αν υπάρχουν, θα ήθελαν να μιλήσουν μαζί μας.
Η λογική του είναι απλή και κάπως δυσάρεστη: ένας πολιτισμός αρκετά προηγμένος ώστε να επιβιώσει για εκατομμύρια χρόνια και να αναπτύξει διαστρική τεχνολογία, πιθανότατα έχει ξεπεράσει τις παθολογίες που χαρακτηρίζουν εμάς — την κατακτητική νοοτροπία, την οικολογική καταστροφή, τις ατελείωτες συγκρούσεις. Αν τέτοιοι πολιτισμοί έχουν αναπτύξει βαθιά βιοκεντρική ή οικοκεντρική συνείδηση, τότε η ανθρωπότητα — όπως φαίνεται από έξω — μπορεί να μοιάζει με ένα είδος που δεν αξίζει ακόμα τον κόπο της επαφής. Όχι από φόβο, αλλά από σύνεση.
Αυτό που εκπέμπουμε στο διάστημα δεν είναι μόνο ραδιοσήματα. Είναι και τα social media μας, οι ταινίες μας, τα παιχνίδια μας, οι ειδήσεις μας. Ένας προηγμένος πολιτισμός που μας παρακολουθεί θα έβλεπε μια ευφυή και τεχνολογικά δημιουργική ανθρωπότητα — αλλά και μια ανθρωπότητα που καταστρέφει το περιβάλλον της και συχνά στρέφεται εναντίον των ίδιων των μελών της. Υπό αυτό το πρίσμα, η σιωπή τους δεν είναι αδιαφορία. Είναι ηθική επιλογή μη-ανάμιξης.
Ο Geslin δεν αποκλείει το ενδεχόμενο κάποιοι πολιτισμοί να αποφασίσουν τελικά ότι τα οφέλη της επαφής υπερτερούν των κινδύνων — η περιέργεια, άλλωστε, είναι ισχυρή δύναμη. Αλλά η βασική του υπόθεση παραμένει: η επαφή δεν εξαρτάται μόνο από την τεχνολογική ικανότητα, αλλά και από την ωριμότητα — γνωστική, ηθική, οικολογική. Και αυτή η ωριμότητα, για εμάς, μάλλον δεν έχει ακόμα αποδειχθεί. Η έρευνά του θα δημοσιευθεί τον Αύγουστο στο επιστημονικό περιοδικό Acta Astronautica.
