Για δεκαετίες, οι επιστήμονες υποστήριζαν ότι τα παιδιά χρειάζεται να λερώνονται λίγο, ώστε το ανοσοποιητικό τους σύστημα να αναπτυχθεί πλήρως.
Η άποψη αυτή είναι γνωστή ως «υπόθεση της υγιεινής». Και καθώς τα ποσοστά αλλεργιών, άσθματος και αλλεργικής ρινίτιδας αυξάνονταν δραματικά στις βιομηχανοποιημένες δυτικές χώρες, οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι το ίδιο δεν ίσχυε για τα παιδιά που μεγάλωναν σε φάρμες.
«Τα κορίτσια και τα αγόρια που μεγαλώνουν σε φάρμες και εκτίθενται σε μεγαλύτερη ποικιλία μικροβίων εμφανίζουν το πρόβλημα πολύ πιο σπάνια», λέει ο επιδημιολόγος Markus Ege, από το LMU University Hospital και το Institute of Asthma and Allergy Prevention στο Helmholtz Munich της Γερμανίας.
Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως «φαινόμενο της φάρμας».
Τώρα, ο Ege και οι συνεργάτες του εντόπισαν ακριβώς ποια βακτηριακά είδη μεσολαβούν σε αυτό το φαινόμενο στα παιδιά της υπαίθρου στην Ευρώπη. Η ανακάλυψη αυτή επιβεβαιώνει σε σημαντικό βαθμό την υπόθεση της υγιεινής.
Αναφερόμενος σε αυτή την υπόθεση, ο Ege λέει ότι «τέτοιου είδους έρευνα μπορεί να δείξει μόνο λίγο-πολύ πειστικές συσχετίσεις».
«Με τη νέα μας μελέτη, όμως, μπορούμε να στηρίξουμε πολύ πιο ισχυρά το συμπέρασμα», συνεχίζει. «Γιατί μπορούμε να εντοπίσουμε τους επιμέρους κρίκους στην προτεινόμενη αιτιακή αλυσίδα: τα βακτήρια, τα σχετικά μεταβολικά προϊόντα τους και τους ανθρώπινους υποδοχείς».
Οι αλλεργίες, το άσθμα, η αλλεργική ρινίτιδα και το έκζεμα εμφανίζονται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος προκαλεί μια υπερβολική ανοσολογική αντίδραση σε αβλαβή ερεθίσματα.
Αν η υπόθεση της υγιεινής ευσταθεί, οι επιστήμονες θα πρέπει να μπορούν να εντοπίσουν συγκεκριμένα μικρόβια που, όταν εκτίθενται σε αυτά οι άνθρωποι, με κάποιον τρόπο δίνουν στο ανοσοποιητικό τους το ερέθισμα που χρειάζεται για να αναπτύξει πιο κατάλληλη αντίδραση, μειώνοντας την εμφάνιση ανοσολογικών παθήσεων.
Στη νέα μελέτη, οι ερευνητές κατέδειξαν εννέα ύποπτα βακτηριακά είδη.
«Εντοπίσαμε έναν μικρό αριθμό βακτηρίων, τα οποία μπορούμε πλέον να προσδιορίσουμε μέχρι το επίπεδο του είδους, όπως τα Romboutsia timonensis και Glutamicibacter arilaitensis», εξηγεί η βιοπληροφορικός Giulia Pagani, από το Helmholtz Munich.
«Αυτά τα gram-positive βακτήρια μαζί μεσολαβούν στα δύο τρίτα του συνολικού φαινομένου της φάρμας για την προστασία από το άσθμα και στο μισό της επίδρασης για την αλλεργική ρινίτιδα και το ατοπικό έκζεμα».
Οι ερευνητές εντόπισαν αυτά τα είδη σε δείγματα σκόνης που συλλέχθηκαν από στρώματα 1.018 μαθητών από αγροτικές περιοχές της νότιας Γερμανίας, καθώς και στον αέρα του στάβλου στις φάρμες 47 από αυτά τα παιδιά.
Τα εννέα βακτήρια που συνδέθηκαν με το φαινόμενο της φάρμας αντιστοιχούσαν στο 6% της σχετικής αφθονίας των μικροβίων στη σκόνη των στρωμάτων, αλλά στο 25% στα δείγματα από τους στάβλους.
Τα παιδιά που εκτίθεντο σε αυτά τα μικρόβια και, κυρίως, όσα ζούσαν σε φάρμες, είχαν πολύ μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν παιδικό άσθμα, σε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του παρατηρούμενου φαινομένου της φάρμας.
Τα μικρόβια αυτά προέρχονται από το έντερο των αγελάδων και στη συνέχεια καταλήγουν στα περιττώματά τους, κάτι που ίσως εξηγεί πώς αιωρούνται στον αέρα μέσα στους στάβλους.
Τα παιδιά των φαρμών περνούν χρόνο κοντά στις αγελάδες, εισπνέουν τα μικρόβια και, όπως δείχνουν τα δείγματα από τα στρώματα, τα μεταφέρουν πίσω στα σπίτια τους, όπου η μέτρια έκθεση μπορεί να συνεχίζεται.
Η μέτρια αυτή έκθεση είναι σημαντικός παράγοντας, καθώς τα βακτήρια παράγουν μεταβολίτες που είναι γνωστό ότι ενεργοποιούν έναν υποδοχέα με την ονομασία AhR, ο οποίος πυροδοτεί ανοσολογική σηματοδότηση και γονιδιακή έκφραση.
«Υψηλά επίπεδα ενεργοποίησης του AhR είναι επιβλαβή, ενώ τα μέτρια επίπεδα, όπως μπορεί να συμβαίνουν με την εισπνοή βακτηριακών μεταβολιτών στους στάβλους, είναι ωφέλιμα», σημειώνει η ομάδα.
Όταν ενεργοποιείται, ο AhR προκαλεί ισχυρή αντιφλεγμονώδη απόκριση, η οποία μπορεί να βοηθά στην πρόληψη της εμφάνισης άσθματος και αλλεργιών.
Οι επιστήμονες θα χρειαστεί να κάνουν περαιτέρω πειράματα για να προσδιορίσουν τους ακριβείς μηχανισμούς με τους οποίους αυτά τα βακτήρια μεσολαβούν στο φαινόμενο της φάρμας, καθώς μια παρατηρητική μελέτη όπως αυτή δεν δείχνει τέτοια λεπτομέρεια και δεν μπορεί να αποδείξει αιτιότητα.
Ωστόσο, η αλυσίδα των γεγονότων, από την αγελάδα στα βακτήρια, στον αέρα και στο ανοσοποιητικό σύστημα του παιδιού, αρχίζει πλέον να γίνεται πιο ξεκάθαρη.
Σχετικό: Οι τραυματισμοί στο δέρμα και οι τροφικές αλλεργίες ίσως έχουν μια μυστηριώδη σύνδεση
«Συνολικά, η ανάλυση αυτή περιγράφει μια ισχυρή και συνεπή συσχέτιση ανάμεσα σε συγκεκριμένες περιβαλλοντικές εκθέσεις και στη φυσική προστασία από το άσθμα και τις αλλεργίες», γράφουν οι συγγραφείς.
«Σε μοριακό επίπεδο, τα αποτελέσματα αυτά ίσως ενισχύσουν την κατανόηση των μηχανισμών προστασίας από το άσθμα και τις αλλεργίες. Τελικά, αυτό μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη αποτελεσματικών και καλά ανεκτών στρατηγικών πρόληψης για τις πιο συχνές χρόνιες παθήσεις της παιδικής ηλικίας».
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο NEJM Evidence.
Το άρθρο ελέγχθηκε και επιμελήθηκε από τον Michael Irving. Παρότι δίνουμε σημασία στη διαδικασία μας, είμαστε μόνο άνθρωποι. Αν εντοπίσετε κάποιο λάθος, ενημερώστε μας.
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
